Een gastbijdrage van: Liesbeth Jongkind

Ik heb twee pubers die – ik zeg het er meteen maar bij – weinig voor school hoeven doen en toch goede cijfers halen. Dus die alle tijd hebben voor iets dat jammer genoeg nog niet bestond toen ik een puber was: chillen. De tijd die wij overhielden als ons huiswerk af was, brachten wij door met onze moeders helpen boodschappen doen en de was opvouwen. En véél buiten uit het zicht te blijven, zodat er geen nieuwe klusjes voor ons verzonnen konden worden. Mijn pubers van dertien en zestien jaar lijken alle tijd van de wereld te hebben. Huiswerk? Dat maken ze in één van de vele wegens docententekort uitgevallen lessen op school. Tijd na schooltijd is vrije tijd. En natuurlijk gebruiken ze die niet voor iets wat een volwassene nuttig zou kunnen vinden. Ze chillen.

Dat chillen kan verschillende vormen aannemen: je kunt het alleen of met vrienden doen (maar bijvoorbeeld nooit met je moeder). Je kunt er bij op de bank hangen of in de hangmat gaan liggen die je moeder ervoor gekocht heeft. Maar het moet altijd in een enigszins horizontale houding gebeuren, tenzij je het op straat doet. Het gaat erom zoveel mogelijk spieren tegelijk te ontspannen en toch nog chips te eten en cola te drinken.

Het is tenenkrommend ergerniswekkend om aan te zien, maar ik besef heel goed dat dat de kift is. Want zelf neem ik amper de tijd om te chillen. En al helemaal niet met mijn vrienden, want die hebben daar ook geen tijd voor. Wij zijn van die druk-druk-drukke volwassenen geworden, altijd éérst nog even bezig de mail te lezen of te kijken of er nog ergens vaat te vinden is die in de machine moet want-dan-issie-vol-want-dan-kannie-áán.

Die vaat staat dan meestal op de kamer van degene die het hardst aan het chillen is (in de huiskamer, want daar is het gezelliger) met de televisiezender met de domste stemmetjes erbij. Want tijd om te kijken heb ik niet maar ik hoor het heus wel.

Op het bureau, waar dat huiswerk dat er blijkbaar nooit is, gemaakt zou kunnen worden, staan drie lege colaflessen en wat glazen. Eronder ligt een halfvolle zak chips. Zakgeld inhouden als ze hun kamers niet opruimen helpt niet. Ze hebben net weer flink gebeurd bij de oma’s en de opa’s voor die mooie rapporten van ze.

Dus ik klaag niet. Ik vis de chips onder het bureau uit. Ik confisceer de hangmat. Ik delegeer de vaat.

Mamma gaat even chillen hoor.

Foto: Flickr

Vrijheid is misschien wel het meest begeerde goed dat er is. Ik zou bijna zeggen;  je hebt er altijd te weinig van. Maar als ik dat zo zeg wat bedoel ik dan met vrijheid? Als ik er met cliënten, vrienden en familie over spreek dan verschillen onze ideeën vaak.

Ik begin met een verhaaltje:

Ergens in een grote oceaan liggen twee eilanden die exact gelijk aan elkaar zijn. Beide zijn rond en liggen 30 meter boven zeeniveau. Rondom hebben ze een steile kustwand die loodrecht de zee inloopt. Wanneer je waar dan ook op het eiland staat zie je de kust niet, overal gaat het groene gras direct over in zee of lucht. Naar boven of beneden klimmen kan niet, zo stijl is de kust. Desondanks is het goed toeven op de zonnige eilanden.

Op beide eilanden staat een huisje in het midden. Een schattig eengezinswoninkje. In het ene huisje woont Liesje (6 jr) met haar ouders en op het andere eiland woont Loesje (6 jr) met haar ouders. Zowel de ouders van Loesje als Liesje willen niet dat hun dochtertje ooit van die steile kust zal vallen, daarvoor houden ze simpelweg te veel van hun dochter. Ze beseffen echter allebei dat het goed is als hun dochter naar buiten kan, het is tenslotte vaak mooi weer op het eiland en er valt veel te ontdekken als je 6 bent.

De ouders van Liesje lossen het probleem op door rondom het huis een hek te plaatsen waar Liesje niet overheen kan. Liesje mag vrij rondlopen binnen het hek en wanneer het avondeten klaar is dan roepen ze haar en komt ze naar binnen.
De ouders van Loesje doen het anders, ze vertellen haar dat ze niet te ver bij het huis vandaan mag omdat ze anders van de kust valt, en daarna mag ze naar buiten. Ook als de ouders van Loesje gaan eten dan roepen ze ook en wachten ze tot ze komt.

Welke ouders zou jij het liefst hebben?

Vrijheid en veiligheid

Met vrijheid komt er altijd iets anders om de hoek kijken: bemoeienis. Veiligheid creëer je meestal samen, door je met anderen te bemoeien. En dat lijkt die veiligheid een beetje te bijten. De waarde van vrijheid neemt af als de onveiligheid toeneemt.

De Britse filosoof Isaiah Berlin (1909-1997), onderscheidde 2 soorten vrijheid:

1. Negatieve vrijheid (vrij zijn van …)
- De afwezigheid van bemoeienis.
- Het ontbreken van obstakels, dwang, overheersing en verboden.

Negatieve vrijheid wordt dus gedefinieerd door wat er afwezig is.

2. Positieve vrijheid (vrij zijn om …)
- Je eigen weg kunnen kiezen.
- Kiezen voor het wenselijke.
- Het hebben van gewetensvrijheid.

Positieve vrijheid wordt dus gedefinieerd door wat er mogelijk is.

Liesje en Loesje

Op het eiland heeft Liesje binnen het hek de grootste negatieve vrijheid. Maar dat hek staat er wel. Heeft Loesje dan de grootste negatieve vrijheid? Ook Loesje is niet vrij van bemoeienis. Haar ouders hebben haar een boodschap in de vorm van een innerlijk hek geprobeerd mee gegeven. Een boodschap die iemand van 6 jaar echter niet kan overzien, en die een volwassen persoon ook niet kan overzien wanneer hij de kust nog nooit heeft gezien. Er is dus een verbod op een onbekend iets.

Loesje moet dus naar de kust om te weten waar de kust en het gevaar over gaan. Omdat ze niet weet waar de grens ligt. Loesje heeft dus zoveel negatieve en positieve vrijheid dat dat de bescherming weg is. Ze is vogelvrij. Kiest ze voor ontdekken dan gaat ze naar de kust, kiest ze voor lijfsbehoud dan blijft ze krijten op de stoep van het huisje.

-

Van de redactie: “Jammer voor Lies en Loes, dat de schrijver van het verhaal de meisjes niet even hand in hand tussen papa en mama laat kijken bij de kust. Die vrijheid heeft hij helaas niet genomen”.

Meer lezen over vrijheid en bemoeienis? In dit prachtige artikel gaat Rob Wijnberg (filosoof en schrijver voor o.a. nrcnext) in op de verschillen in vrijheidsbeleving van Republikeinen en Democraten in Amerika.

Foto: Abnel Gonzalez, via Flickr

Iedereen heeft wel een wens of een verlangen. Of minimaal een onbeduidend gevoel dat je iets wilt doen of ooit in de wereld wilt zetten. Veel van ons geven daar geen gehoor aan. Want, en dan komt de lijst:

• Geen tijd
• Geen geld
• Geen ervaring
• Er zijn al genoeg….
• Wie ben ik om….
• Mijn moeder zei…
• Mijn vader zei…
• Ik kan niet…
• Dat zit niet in mijn genen
• Dat doen vrouwen/mannen niet
• Ik heb de moed niet
• Ik kan het niet alleen en om hulp vragen doe je niet

Wat je ook gelooft wat waar is, het is en blijft geloven. En bewijzen dat je iets niet kunt brengt je niet meer dan je gelijk. Het is veel leuker te bewijzen dat het wel kan. Zelfs als je een doel niet haalt of een verlangen niet verwezenlijkt dan is het streven ernaar bevredigend.

Ooit dachten we dat de aarde plat was, nu denken we dat hij rond is. En met dat denkbeeld kunnen we prima uit de voeten. Maar het is niet meer dan een denkbeeld (wist je dat de aarde niet rond maar ovaal is, hij dijt iets uit door het draaien).

Zo’n denkbeeld bepaalt wat mensen doen. De gedachte dat de aarde plat was had een grote impact, omdat mensen bang waren eraf te vallen. Precies dat is waarom Columbus in zijn tijd zo’n held was. Omdat hij met zijn schepen voer tot voorbij waar men dacht dat je eraf zou vallen. Ze geloofden niet dat hij land zou vinden aan de andere kant van de zee.

Columbus geloofde niet in van de planeet vallen. De gebroeders Wright geloofden in vliegen. Dat kun jij ook, in het grote of in het kleine. Er zijn maar weinig mensen die van jou verlangen dat wat we voor waar aannemen niet weerlegd mag worden.

Met welk denkbeeld van jezelf kun je prima uit de voeten?

Om iets voor elkaar te krijgen moet je erin geloven dat het kan. Heb je dat geloof niet, begin dan niet. Maar let op: ik zeg geloven, ik zeg niet dat je meteen een oplossing moet hebben, of dat je iets direct moet doen of bewijzen dat het kan. Nee, dat is met veel dingen schier onmogelijk. Columbus heeft heel veel voorbereiding getroffen en een hoop ‘gekken’ verzameld om mee te gaan. Rome is niet in een dag gebouwd, het eerste vliegtuig niet en een Boeing 747 ook niet.

Als jij gelooft dat je een boek kunt schrijven dan is dat voldoende, punt. Heel veel mislukt ook omdat mensen denken dat ze direct aan de slag moeten. Dat is een overtuiging die je flink parten kan spelen. Sommige dingen hebben gewoon echt tijd nodig.

Ik heb een flink aantal lullige uitzendbaantjes gehad, bijvoorbeeld in een raamloos bankarchief, omdat mijn wens op dat moment niet van de grond kwam. Daar kon ik tot tranen toe verdrietig over zijn, maar één ding deed ik niet: mijn wens opgeven. Ik wist heel zeker, als ik hier in dit archief mijn wens opgeef dan komt het er zeker nooit.

Je hebt iets in je hoofd. Wat wel en wat niet doen?

• 1. Neem je wens, het gevoel in je donder serieus. Het is jouw leven, en van niemand anders.
• 2. Rijpen fase 1: Wanneer je weet wat je wens is: houdt je mond. Prille ideeën of wensen aan mensen vertellen is ideeënmoord. Jij hebt een verlangen. Mensen om je heen hebben dat niet. Die staan met hun benen op de grond staan, en zullen praktisch gaan denken. Ze zullen misschien zeggen dat het niet kan, en ze krijgen in dit stadium gelijk want jij kunt het nog niet weerleggen. Niet doen dus, binnenhouden dat idee. Fruit moet rijpen. Eerst borstvoeding krijgen dan autorijles nemen, niet andersom.
• 3. De volgende stap is informatie vergaren. Lees, kijk naar dingen, bevraag mensen. Kortom verdiep je in dat wat jij denkt dat een bijdrage levert aan je plan. Dat hoeft helemaal niet te betekenen dat je gaat studeren ofzo. De persoon die de eerste gitaar bouwde kon ook niet op les. Dus verzamel wat je nodig hebt, maar blijf het nog voor je houden.
• 4. Stap 4 volgt vanzelf. Ja, echt waar, als je een idee in je hoofd voldoende ruimte geeft ontwikkeld het zich. Net zo lang tot het op eigen benen kan staan en eruit wil. Maar wacht… op dat moment kies je dejuiste mensen om dit bij te doen. Doe dit bij mensen die er open voor staan, mensen waarvan je weet dat ze je niet laten vallen bij ongerief.
• 5. Rijpen fase 2: Van je eerste deelgenoten krijg je feedback. Emotionele feedback (zuchten ze, juichen ze, krijg je de volle aandacht?) en praktische feedback. Komen ze met namen van mensen die je kunnen helpen of laten ze je opnemen?
• 6. Die gekregen feedback laat je ook weer rijpen en rondzingen in je hoofd. Ook hier neem je weer de tijd.
• 7. De cyclus van vertellen en rijpen kun je nu herhalen. Door er meer en meer over te gaan praten. Eerst met iets minder goede vrienden, en later met Jan en alleman. Net zo lang tot er een balans ontstaat tussen jouw wens en de werkelijkheid. Je wens wordt sterker en meer en meer geworteld in de echte wereld. Tot je zo ver bent dat je het kunt doen, of terug kijkt en ziet dat je het voor elkaar hebt gekregen.

En als het nu allemaal niets wordt… dan moet je misschien toch nóg wat meer geduld hebben. In Zweden is een crematorium aangesloten op de stadsverwarming. Dat was daar 10 jaar geleden ondenkbaar en hier in Nederland nog steeds. Maar wellicht als alle olie en aardgas op is dat we daar dan weer heel anders over denken, en de wereld opeens een stuk minder plat lijkt.

De foto’s zijn van Alexandre Duret-Lutz. Het zijn stereografische projecties van 360° graden panorama’s opgebouwd uit zo’n 50 tot 60 foto’s.

Dit artikel is ook gepubliceerd op www.lifehacking.nl. Foto: Flickr.

In een reactie op weggestopt verlangen zei ik eens: “Iets is pas mislukt als je besloten hebt op te geven.” Daar kreeg ik heftige reacties op terug. Ik zou een gebrek aan inlevingsvermogen in de situatie hebben. Toch bleef de vraag knagen. Hoe komt de een tot een oplossing en de ander niet?

‘Kan niet’ wereldbeeld

Mensen die niet in het verwezenlijken van hun verlangen geloven, geloven wel ergens anders in. Ze geloven in redenen waarom iets niet lukt, niet kan, niet zal gaan lukken of weer fout zal lopen. Ze komen soms simpelweg niet verder omdat ze vasthouden aan dat wereldbeeld. Een wereldbeeld van ‘kan niet’. Wanneer je luistert naar een verhaal van iemand die er niet in gelooft, dan neemt diegene jou mee in dat wereldbeeld. Je wordt meegenomen in het ‘bos van de niet bestaande oplossing’. Soms hebben mensen dingen daar zo veel en vaak overdacht dat het ook echt schier onmogelijk lijkt een probleem op te lossen. Als je maar diep genoeg mee dat bos in loopt, geloof jij het ook! Net als die persoon zie jij dan ook allemaal beren op de weg. En dan?

‘Kan wel’ wereldbeeld

De eerste stap naar een oplossing die ik leerde is te stoppen met luisteren naar verhalen over waarom iets niet kan. Je wordt er om te beginnen moe van, dat is al een goede reden het niet te doen. Maar iets anders is nog veel belangrijker. Wanneer je naar een verhaal van iemand luistert gaat je bewustzijn mee met het verhaal en de feiten. Je bewustzijn probeert te volgen en te begrijpen. Je onderbewustzijn gaat echter ook mee, niet op de informatie maar op de gevoelens erachter. En die gevoelens maken nu juist dat jij ook gaat geloven dat iets niet kan. Je kunt je vast wel zo’n situatie herinneren. Waarin je eerst veel energie hebt, en nadat je gepraat hebt met iemand die allemaal beren op de weg ziet, voel je je ineens een stuk minder levenslustig.

Martijn Aslander (auteur lifehacking.nl) zegt wel eens over mensen: “Je hebt putjes en motortjes.” Dus stop met luisteren naar waarom iets niet kan, het is niet constructief.

Verbeelding

De tweede stap naar een oplossing gaat over verbeelding. Jij en ik zitten op een stoel, rijden in een auto met plofmechanisme (de benzinemotor) en lezen weblogs op razendsnelle stroompjesapparaten (de pc) omdat ze uitgevonden zijn. Omdat er eens iemand, of een groep mensen, het verlangen had zoiets in de wereld te zetten. Ik geloof dat dat waarvan men zegt dat het ‘niet kan’, gewoonweg nog niet uitgevonden is. Dat lijkt kinderlogica om dat zo te zeggen, en dat is het denk ik ook. Het is simpelweg een focus in de richting van een oplossing. Zeggen dat iets niet kan heeft gewoon niet zo veel zin, het brengt je niets, behalve gelijk.

Dat klinkt wellicht groots ‘geloven dat iets kan’, dat is het ook, er komen mooie dingen uit voort. En ik heb het niet over het oplossen van wereldproblemen. Sommige zaken hebben ook nog steeds gewoon tijd nodig en de dood blijft door verbeelding ook niet thuis. Ik heb het over verlangen dat je in je eigen bestaan tegenkomt. Van het ontdooien van je vriezer, iets lekkers koken als je weinig tijd hebt tot meer klanten werven voor je bedrijf. De echte beperkingen liggen volgens mij niet in de werkelijkheid, maar in de geest. Of anders gezegd, in een gebrek aan verbeelding.

Het stimuleren van verbeelding

Het enige dat je op de weg van probleem → verlangen dus hoeft te doen is de verbeelding te stimuleren. In de praktijk kun je dat als volgt aanpakken:

1. Luister, als iemand vertelt wat hij wil, maar voel vooral waar zijn passie bij zit (dat vraagt een beetje oefening).
2. Laat hem niet uitpraten als hij je gaat vertellen waarom iets niet kan. Ga er niet in mee! Ga er niet naar luisteren! Blijf in plaats daarvan bij de passie die je voelde en stel een kleine vraag over die wens, dat idee of verlangen. Als je bijvoorbeeld weet dat iemand met een boot naar Frankrijk wil, stel je de vraag: wat voor soort boot zou je dat mee gaan doen?
3. Luister naar het antwoord en stel een volgende eenvoudige vraag naar aanleiding van het antwoord dat je kreeg. Bijvoorbeeld: met hoeveel man ben je op de boot?
4. Stel weer een volgende eenvoudige vraag en kijk hoe ver die persoon zijn verlangen durft te volgen.
5. Zo kun je steeds verder gaan. Het doet er op een gegeven moment niet meer toe wat nu werkelijk kan of niet. Het verlangen komt aan de oppervlakte, dat is genoeg.

Als je dit een beetje vaardig doet zal het lastig worden voor diegene om zijn verlangen weer ‘in de koelkast’ te zetten.

Veel plezier! En let op: ik ben niet aansprakelijk voor het kwijtraken van vrienden, omdat ze zo nodig met een boot ….

Dit artikel is ook gepubliceerd op www.lifehacking.nl. Foto: Flickr.

Wanneer je een vraag stelt, vraag je je ontvanger een afweging te gaan maken. Die afweging maken mensen nadat je je vraag gesteld hebt, dus na het bereiden en opdienen van je vraag. In het maken van die afweging spelen, zoals in iedere maaltijd, drie dingen een belangrijke rol:

• feitelijke informatie (de ingrediënten)
• gevoelsinformatie (de bereidingswijze)
• gunningsgezindheid (je reputatie als kok)

Compacte en heldere ingrediënten

Voor het feitelijke gedeelte, heeft je ontvanger informatie nodig in hapklare brokken (de kruiden volgen later, eerst inkopen doen). Die kun je makkelijk maken.

1. Stel je vraag duidelijk en helder. Maak je vraag SMART en vermijd woorden als: ‘maar’, ‘wellicht’, ‘ik hoop’.
2. Vraag om wat je ècht nodig hebt. Er zijn genoeg dingen die er niet echt toe doen. Vraag naar iets dat belangrijk voor je is.
3. Vraag het aan de juiste persoon. Dus als je veel geld nodig hebt, vraag dat dan ook aan iemand die dat heeft èn kan missen.
4. Zorg dat je goed kunt uitleggen waarom je om hulp vraagt. Hier blijkt bijvoorbeeld ook uit waarom je het niet zonder hulp kunt.

De kruiden en het bereiden van je vraag

Wanneer je iets vraagt proeft de ontvanger jouw vraag. Wat voor (bij) smaak heeft je vraag? Dat is een belangrijk stuk, goede ingrediënten zijn geen garantie voor een lekker gerecht. De smaak van je vraag is niet altijd duidbaar en hij is er altijd, dus je kunt er rekening mee houden. Deze kruiden doen het goed:

1. Laat je verlangen je leidraad zijn. Dus laat gevoelens van angst of spanning niet meer dan je gevoelens zijn. We zijn allemaal mensen, wees mild voor jezelf en verlang naar wat je wèl wilt. Wat je niet wilt is even niet belangrijk.
2. Wees creatief. Gebruik je humor, inventiviteit. Maak het leuk.
3. Wees bereid nee te krijgen. Nee heb je al dus, dus nog een nee erbij blijft nee. Zo erg is dat niet, dat is pas erg als jij ervan uit ging dat je ja zou krijgen. Als je bereid bent nee te krijgen, dan voelen mensen dat je ontspannen bent.
4. Vraag bij voorkeur iets dat niet alleen voor jezelf is, maar waar anderen ook baat bij hebben. Mensen geven makkelijker aan doelen waar meer mensen bij betrokken zijn. De win-win is groter en het is nu eenmaal gezellig tafelen met veel.

Opdienen en afwachten

Als de ingrediënten en de smaak goed zijn, is er nog één stuk dat een rol speelt. Geven en nemen, gaat over gunnen. Daarbij spelen gevoelens en feiten een rol die minder vrijblijvend zijn dan smaak en ingrediënten. Zaken als oprechtheid, integriteit en betrouwbaarheid. Dit stuk wordt belangrijker naarmate datgene waar je om vraagt groter wordt.

1. Mensen geven makkelijker wanneer ze in je geloven. Dus als je er zelf niet helemaal in gelooft of zelfs twijfelt, zoek dan eerst uit waarom dat zo is, en wat je kunt doen om er wel in te (gaan) geloven.
2. Mensen geven makkelijker wanneer ze ooit iets van je gekregen hebben dat niet met dit verzoek te maken heeft. (Eerst iets geven aan iemand omdat je al weet dat je iets gedaan wilt gaan krijgen, oftewel ‘geven met een verborgen agenda’, werkt dus niet. Soms werkt het zelfs tegen je).
3. Het helpt als je ooit je excuses aangeboden hebt aan deze persoon, nadat je iets fout had gedaan. Mensen weten dan dat je eerlijkheid en oprechtheid belangrijk vindt. Kortom je bent te vertrouwen.

En dan is het nu tijd om de gasten te laten eten, en je keuken te gaan schoonmaken…

Mocht je na een stevige poetsbeurt toch een nee gekregen hebben. Vraag dan even waarom en schrijf die waardevolle informatie op je koelkast. Vaak gaat feedback over het belangrijkste punt waarop je iets kunt verbeteren. De meeste *** sterren restaurants zijn begonnen met * ster. Nee heb je, ja kun je krijgen, en leren doe je altijd als iets anders loopt dan je verwacht had. Soms worden er zo zelfs nieuwe gerechten geboren. Eet smakelijk!

Dit artikel is ook gepubliceerd op www.lifehacking.nl. Foto: Flickr.