Een gastbijdrage van: April Ranshuijsen

Starend in het water van mijn rechthoekige, roze, met witte randen opblaaszwembad, zie ik een vlieg. Hij ligt op zijn rug. Zijn pootjes spartelen in de lucht. Grappig. Vliegensvlug gaat mijn hand naar de vlieg, pakt hem op en zet de vlieg met alle zes zijn pootjes neer op de witte rand van mijn opblaasbad. De vlieg beweegt niet. Zou hij zo omvallen? Lange seconden tikken voorbij. Opgelucht haal ik adem; een teken van leven. De vlieg gaat mijn zijn achterste pootjes zijn rechter vleugeltje afstrijken. Ik zie nog een vlieg drijven in het water. Nu zitten er twee vliegen op de witte rand van mijn zwembad hun vleugeltjes af te strijken. Elk aan een kant van het bad. Ik tuur over het water en spot een lieveheersbeestje in nood. Mijn arm reikt, maar is niet lang genoeg. Ik kan er niets aan doen, het is de natuur. Ik keer terug naar mijn vlieg.

Voorovergebogen, bijna met mijn neus op de rand, zie ik hoe hij met zijn voorpootjes zijn koppie aan het schoonmaken is. Althans, dat denk ik. Het doet mij denken aan een hamster die zich wast. Wat een snelheid, wat een precisie en wat een lenigheid. Die pootjes zijn echt heel dun! Hoe langer ik kijk, hoe meer details ik ontdek aan de vlieg. Wat is hij eigenlijk mooi. Ik kijk op en zie het lieveheersbeestje op het water drijven, de vleugeltjes half open hangend, zijn pootjes spartelen niet meer. Een vreemd gevoel in mijn maag. Ik kan er toch niets aan doen dat hij in mijn zwembad gaat liggen? Ik kan er toch niets aan doen dat hij zo ver weg ligt dat ik anders ga vallen? Ik kijk weer naar mijn mooie vlieg die nu met zijn linker vleugeltje bezig is. Zou het een vlieg met smetvrees zijn? Omgerekend naar oppervlakte en tijd in de mensenwereld, zou je uitkomen op een week non stop wassen. Zeker te weten dat je als mens dan wordt opgenomen in een psychiatrische inrichting. Zouden ze die ook hebben in vliegenland? Het zwembad lijkt opeens enorm groot, in de verte drijft het lieveheersbeestje. De witte letters op de roze doorzichtige rand lichten op:

“Niet gebruiken zonder toezicht. Verdrinkingsgevaar.”

In lieveheersbeestjesland hebben ze geen inburgeringcursus, anders was hij vast niet in mijn zwembad gaan liggen. Nee, ik kan er niets aan doen. En als het een kind was geweest of een kat, een hond, een hamster? Had ik dan wel het risico genomen om te vallen, om mij te bezeren? Ja, dan wel… Blijkbaar vind ik het lieveheersbeestje niet genoeg waard. Misschien had hij wel op hulp geroepen en had ik het niet gehoord. Had ik wel goed geluisterd? Ik besluit te ontkennen. Niemand zou het weten. Ik maak mijzelf wijs dat ik echt niet anders kon. Maar, diep in mijn hart weet ik: dit is dood door schuld.

Vol berouw laat ik mij uit mijn rolstoel zakken. Ik kniel op de harde tegels. Mijn rechterarm voor mijn borst gekruist, mijn hand op mijn hart en zing:

”Zo te sterven op het water met je vleugels van papier.
Zomaar drijven, na het vliegen in de wolken drijf je hier…….”

Een kennis van mij komt mijn tuin binnen gelopen en kijkt mij aan alsof ik ze zie vliegen. Ze kijkt naar het drijvende lieveheersbeestje, grijpt hem beet en smijt hem in de borders, “je wou dat ding daar toch niet laten drijven?”

Foto: Hudson Flickr

Alle mensen zijn verschillend. Daar zijn we het met zijn allen wel over eens. Waar we minder vaak bij stilstaan is dat dat ook betekent dat iemand altijd ergens beter in is dan alle anderen. Niet door studie of oefening, maar bij de gratie dat we verschillend zijn. Dat betekent dat er iets is waar jij altijd beter in bent dan alle anderen. De boeiende vraag is dan niet óf dat zo is, maar wát dat is waar je goed en beter in bent dan anderen?

Als we over kwaliteiten en kunde spreken, dan zijn we sterk geneigd om mensen te gaan indelen naar vakgebieden. Dat lijkt een aardige houvast en het is wellicht een goed begin als je helemaal niets weet. Maar het werkt niet als je zoekt naar diepe voldoening in werk. Het is te nauw. Er zijn zo’n 7 miljard mensen op de wereld en die zijn allemaal ergens goed in. Met vakgebieden werken betekent dat je dus 7 miljard vakgebieden zou moeten benoemen.

Iemand die prachtig viool leerde spelen is niet per definitie alleen een goede violist. Wellicht kan hij ook fantastisch aardbeienijs maken. En toch zullen we als deze persoon het heeft over werk of geld verdienen, vooral aan die viool denken. En zeker niet aan een combinatie van viool met aardbeien. Maar ook aan die combi denken is nog steeds 1+1=2. Het is soms goed juist oppervlakkig, gevoelsmatig of vanuit een vreemde hoek te kijken. Zo kun je over deze persoon bijvoorbeeld zeggen: hij kan iets met zijn handen dat oren en tong streelt. Dat is een andere manier van kijken dan hem in het doosje ‘violist’ of ‘muzikant’ te stoppen.

Of wellicht speelt hij viool omdat het zijn moeder vroeger zo opvrolijkte, maar is die moeder al jaren dood en wil hij al lang eigenlijk niets liever dan op grote schepen varen.

Mijn loopbaan als voorbeeld

Ik heb zelf nogal wat verschillende dingen gedaan voor ik wist waar ik thuis hoorde. Ik ben ingenieur, grafisch vormgever, ik kan niet onaardig verbouwen en schilderen, ik heb een leuke lamp ontworpen, en ik ben niet onverdienstelijk tv-reseacher wetenschap en techniek geweest. Ik heb zo’n 5 uitzendbaantjes gehad, 2 banen in loondienst en 4 soorten ondernemingen.

Soms deed ik 3 dingen op een dag. Ik schilderde een gevel in de ochtend, verbouwde in de middag en ‘s avonds werkte ik aan een grafisch ontwerp. Om soms gek van te worden (dan stond ik mijn handen na het klussen weer in de Nivea in te wrijven om daarna met finesse de muis te gaan bedienen).  Maar steeds had ik ergens het gevoel dat ik dichter in de buurt van iets kwam. Soms was dat gevoel flinterdun, soms duimdik. Dichter in de buurt van een vorm die het uiteindelijk moest gaan krijgen.

Door alles wat ik deed kwam ik erachter dat ik:

1. een sterke drive heb om de werking van mensen en apparaten te doorgronden;
2. kennis kan overbrengen;
3. een goed ontwikkeld visueel vermogen voor vorm en kleur heb;
4. een sterk opmerkingsvermogen voor lichaamstaal heb;

Deze eigenschappen gebruik ik nu allemaal in het coachen en trainen. Daar waar ik in andere werkzaamheden maar één of twee punten tegelijk gebruikte.

Twee soorten reacties

In de periode dat ik verschillende werkzaamheden door elkaar heen deed, reageerden mensen op mijn loopbaan steevast op twee manieren:

1. “Jij weet niet wat je wilt.”
2. “Jij bent veelzijdig”.

Beiden hadden ze gelijk en allebei niet. En om allebei kon ik wel eens boos worden als het niet lekker liep met werk of ik weer van baan veranderde.

Ik was op zoek. Ik wist op de middelbare school niet wat ik wilde. Ik dacht toen dat een mens maar in 1 ding goed kon zijn (dat was voor mij ‘natuurkunde’ op de HAVO) en ik zocht naar de titel van dat vak (dus werd ik ingenieur). Iedere keer dat ik een leuker vakgebied ontdekte kwam ik dichter bij mijn huidige vak als coach en trainer. Al die vakken hadden leuke aspecten, maar in het coachen kwam pas alles samen. Gek genoeg heeft er nooit iemand aan mij gevraagd of coach niet iets voor me zou zijn (en dat terwijl ik als 9 jarige al psychologieboeken in de bibliotheek probeerde te lezen :-).

Coachen en trainen is waarschijnlijk mijn eindpunt als het gaat over het simpele vakgebied-hokjes-denken. De vorm waarin ik coach en train, is er één die alleen bij mij hoort. Het is precies die vorm waarin ik mij onderscheid van die andere 7 miljard.

En als ik later groot ben… hoop ik als docent coaching en training te mogen werken.

Foto: Flickr

Een gastbijdrage van Marina Noordegraaf:

Buideldier had een buidel. Altijd al, voor zover hij zich kon herinneren. Had buideldier nog een heel bescheiden exemplaar; zijn vader en moeder hadden een heuse tas! Het ware zulke joekels dat hij soms betwijfelde of er eigenlijk wel een papa en mama achter scholen. Dat vond hij jammer. Als hij zijn ouders niet goed kon zien, zouden ze vast en zeker ook niet zo’n al te best uitzicht hebben op hem. En dat had hij wél nodig: gezien worden. Buideldier wilde zo graag dat zijn ouders hun tas even weg zouden leggen. Al was het maar één keer om even hallo te zeggen tegen hun zoon, buideldier. Maar dat gebeurde niet.

Buideldier kwam op het geniale idee om zijn ouders te vragen of híj hun tas dan misschien even zou dragen? Maar zijn ouders ontkenden in alle toonaarden dat ze een tas droegen en vroegen of hij ze soms zag vliegen. Tegen zoveel ontkenning kon buideldier niet op. Hij kon niet anders dan concluderen dat hij een gave had: hij zag tassen die anderen niet konden of wilden zien. En zijn vader en moeder hadden hun ogen klaarblijkelijk in de tas. Ergens snapte hij ook wel dat zijn ouders de inhoud van de tas niet lieten zien. Het scheen hem namelijk toe dat er niet al te veel moois in zat. Hij vermoedde onderdrukte gedachten, duistere praktijken, gemengde gevoelens, tranendalen, bergen woede, bodemloze putten. Dat soort dingen. Omdat hij zijn papa en mama niet kon overhalen hun tas voor hem te openen, ging hij over op plan B. Elke dag zou hij een beetje van “het grote verdriet” stelen. En op een dag had hij dan vast genoeg gestolen om een blik op zijn ouders te kunnen werpen.

Gaandeweg vulde de buidel van buideldier zich met zoveel narigheid dat hij er letterlijk onder gebukt ging. Op een dag begon hij zich daarover te beklagen. Maar een erg goed verhaal vonden zijn vrienden het niet: “Dus je draagt verdriet van iemand die zijn verdriet niet ziet of wil zien en dat vind je zwaar? Waarom stop je er dan niet mee?”. Buideldier vond dat zijn vrienden wel een punt hadden, maar het leek alsof hij niet anders kon. “Ik ben tassenziener en tassendrager eerste klasse”, probeerde hij zijn inspanning alsnog met trots aan zichzelf te verkopen. Maar eigenlijk geloofde hij er zelf niet meer in. Zijn uitzicht was inmiddels tamelijk belabberd geworden en hoorde bepaald niet bij een eerste klasse arrangement. Buideldier besloot voorzichtig een blik te werpen over de rand van zijn goedgevulde buidel. Met dichtgeknepen ogen zag hij wat hij niet had wíllen zien: de tas van zijn ouders was geen centimeter gekrompen. Hij had hun tas niet gestolen; hij had ‘m eerder gekopieerd! Buideldier werd ontzettend verdrietig om dit inzicht. Zo verdrietig dat hij zijn grote verdriet liever in zijn buidel had gesmoord. Maar er was geen houden meer aan.

Na een oeverloze huilbui die wel weken leek te duren, voelde hij zich ineens stukken lichter. Buideldier wist: vanaf vandaag draag ik alleen nog maar mijn eigen buidel. Een aantal van zijn vrienden herkenden buideldier niet meer terug in al die ruimte en zegden de vriendschap op. Dat maakte buideldier verdrietig. Maar er was geen weg terug. Verderop ontmoette hij allerhande buideldieren die hij voorheen links zou hebben laten liggen. Buideldieren die niet gebukt gingen onder andermans tassen. Buideldieren die zich best in de buidel wilden laten kijken. Het was een buidelgewone ervaring.

En vanaf die dag buitelde buideldier gelukkig verder.

Afbeelding: Marina Noordegraaf

Lees van Marina Noordegraaf ook: Schildpad gaat zijn eigen weg

Een gastbijdrage van: April Ranshuijsen

Ken je dat, die dagen dat je echt gelukkig bent? Alles klopt; liefde is overal, je geniet van de bomen, de sprinkhaan, de mensen op straat, de zon, de maan. Het is goed. Heerlijk zijn die dagen. Ze zijn bijzonder omdat er veel dagen zijn waarop het niet zo is. We zijn druk, druk, druk. We jagen onze idealen na (lees: de hang naar perfectie en de normen van onze uit de hand gelopen consumptie en prestatie maatschappij). We zeuren over wat niet gaat zoals we willen, we zeulen de shit uit ons verleden mee en we reiken naar de toekomst, want dan wordt alles beter.

En dan opeens zo’n bericht. Een dierbare of naaste die je goed kent is plotseling overleden, ligt kritiek in het ziekenhuis of heeft de diagnose “niet lang meer” gekregen. De wereld trekt in slowmotion aan je voorbij. Als in een roes hoor je de stemmen bij de kassa, de cassiëre lijkt een wassen beeld en het wisselgeld staart je aan. Thuis dringt net op tijd tot je door dat de pan op het fornuis al een tijdje om hulp roept. Je kijkt naar de bomen, de sprinkhaan, de mensen op straat, de zon, de maan. Je ziet de kwetsbaarheid. De betrekkelijkheid. Je staat, zoals ze dat zeggen, weer met beide benen op de grond.

Carpe diem quam minimum credula postero (Pluk de dag, vertrouw zo weinig mogelijk op de volgende) wist de Romeinse dichter Horatius al voor onze jaartelling begon. Slimme jongens die Romeinen. Het is een zin die mij steeds weer te binnen schiet als ik zo’n moment mee maak. En iedere keer ben ik vastberaden dit uit te voeren.

“Tsja, zo is het leven”, zei een vriend van mij vandaag nadat ik vertelde over weer een slecht nieuws bericht. Ik was boos, en dat ben ik nog steeds. Waarom? Het getuigt van weinig empathie, maar hij heeft wel gelijk. En ik weet niet welke van de twee mij het meest boos maakt.

Ik voel onrust, frustratie en verdriet. Ik begrijp even niets meer van “het” leven. En morgen? Morgen wacht mijn werk, mijn to do list, de hond die uitgelaten moet worden en de afspraak op een terrasje bij de Nijmeegse vierdaagsefeesten. Morgen ga ik door met in mijn achterhoofd deze rare dag. En overmorgen… en volgende week… dan maak ik mij weer druk over de toekomst, over alles wat niet loopt zoals ik het wil en over de shit die ik met mij mee zeul. Tsja, zo is het leven…

Foto Harold Lloyd: Flickr

Wat is het toch soms moeilijk om nee te zeggen. Ik worstel er zelf nog wel eens mee en mijn cliënten dikwijls. Hoe komt dat? Waarom is dat drieletter woord soms zo beladen? Waarom kan het voelen alsof het heiligschennis is om nee tegen iets te zeggen? En waarom belanden we op feestjes waar we niet heen wilden?

Tot hier en niet….

Nee zeggen is misschien wel de meest concrete manier waarop je in taal een grens kunt stellen. Het is een woord waarmee je zelfs het bestaan van dingen (ook al bestaan ze wel) kunt ontkennen. De nee is krachtig en groot. Ik vermoed dat hij zo groot is omdat de nee ons zo scherp laat voelen voelen dat wij mensen los van elkaar staan. Dat we allemaal een eigen wil hebben, en dat niemand je kan dwingen iets te doen, voelen of laten. Een nee kan daarom enorm botsen met de wil van iemand anders. En die botsing vindt plaats na dat ene drieletter woord.

Hoe leren we nee zeggen?

“Ik ben twee en ik zeg nee” is de zin die me wellicht het meest is bijgebleven uit de lessen ontwikkelingspsychologie. Als je twee jaar bent ga je met de nee experimenteren. Dit is de levensfase waarin je ontdekt dat je je eigen wil ook in tegengas kunt uiten. Je ontdekt dat je nog meer los kunt staan van je ouders. Je gaat aan de nee ruiken, proeven en hem van alle kanten bekijken. In deze fase kunnen kinderen ook regelmatig nee zeggen tegen dingen die ze wél willen. Niet omdat ze niet willen, maar omdat het experiment belangrijker is. Zo ontdekken ze de uitwerking ervan op hun ouders en alle andere mensen om hen heen.

Als je ouders je nee steeds in hun overwegingen meenemen, en af en toe accepteren, dan ontdek je dat je jouw wil ten uitvoer kunt brengen. Je ontdekt dat je macht hebt om dingen te stoppen, niet te doen, te laten, af te houden. Je leert dat er een relatie is tussen wat jij vanbinnen voelt en wat er buiten je gebeurd. Daarmee bereid je je voor op het volwassen worden.

Het is heel belangrijk dat je ouders je nee horen én serieus nemen. Wanneer je nee zegt en dat kan op dat moment echt niet, dan moeten je ouders doen wat op dat moment belangrijk is. Zij weten beter dan een kind wat veilig of gezond is. Maar… ze móeten af en toe met je nee meegaan. Zo leer je dat er ruimte is voor jouw nee. Je leert letterlijk dat jouw afgrenzen werkt. Je legt dan als kind een koppeling tussen jouw nee, en dat iets buiten je daadwerkelijk niet gebeurd.

Maar zoals altijd met het echte leven, de ideale ontwikkeling staat vooral in de boeken. De meeste van ons hebben geen aardbeienjeugd gehad.

Overtuiging

Wanneer je ouders hebt gehad die jouw nee niet of zelden accepteerden, of er zelfs niet eens naar luisterden. Dan leerde je niet voldoende dat je kunt afgrenzen. Je leerde niet voldoende dat wat je vanbinnen voelt ook in de buitenwereld gebeurd. De twee lijken als het ware los van elkaar te staan.
Wat dan vaak gebeurd is dat kinderen op deze leeftijd een stevig besluit nemen en een overtuiging vormen. Zoals:

• Als ik nee zeg ben ik mensen tot last
• Als ik nee zeg wordt ik gestraft
• Als ik nee zeg krijg ik wel wat ik wil, maar ze houden niet meer van me
• Als ik nee zeg krijg ik geen knuffels meer

Als een kind zo’n besluit neemt, dan doet hij dat op grond van wat hij het liefste wil hebben, en dat is liefde. Als hij meer liefde krijgt (een vrolijke blik, een glimlach, een knuffel, een verhaaltje voor het slapen, een kus – van vader of moeder of iets als het voorkomen van ruzie) wanneer hij geen nee zegt, dan zal hij zich gaan inhouden. Hij zal zijn eigen wil gaan inslikken. Dat is niet erg als dat even gebeurd. Maar als een kind dat maar lang genoeg doet, dan kan hij als volwassen nog steeds geloven dat:

• Hij mensen tot last is
• Het verboden is nee te zeggen
• De wereld alleen een liefdevolle plek is als je ja zegt
• Je met alle winden mee moet waaien

Zo krijg je volwassenen die dingen niet voor elkaar krijgen omdat ze: er nooit om vragen, geen idee hebben wat ze willen met hun leven (ze hebben tenslotte ‘geen’ eigen wil), burn-out raken omdat ze werk niet weigeren, overspannen raken omdat ze bij elke vereniging die ze vraagt voorzitter worden, zich apparaten door verkopers laten aanpraten die ze niet nodig hebben. En ga zo maar door.

Nu heeft het geen zin om je ouders daar de schuld van te gaan geven. Wat je wel kunt doen is de nee gaan oefenen en kijken of die besluiten die je ooit nam wel kloppen bij iedereen. Je zult er dan achter komen dat er ook mensen rondlopen die dol op een duidelijke nee zijn. Mensen die beseffen dat wie een échte nee kan zeggen, ook een oprechte ja kan produceren. Maar wellicht zul je ook vrienden verliezen, omdat ze je nee niet accepteren. Mensen zoeken elkaar namelijk onbewust ook uit op elkaars overtuigingen.

Ik was ooit bevriend met iemand die steevast 15 min te laat kwam op een afspraak. Nu had ik altijd 15 min eerder met hem kunnen afspreken, maar het was niet mijn probleem. Het was zijn probleem. Ik sprak hem erop aan dat hij steeds te laat kwam. Hij vond dat dat moest kunnen, dat hoorde bij vriendschap. Hij zei dat als ik dat niet kon accepteren dat de vriendschap dan voorbij was. Je begrijpt dat dat die vriendschap ook niet verder kon. Daar ben ik even somber om geweest, en het maakte ruimte voor nieuwe vriendschappen met andere mensen van wie ik leerde dat ze mijn nee wel waarderen.

Hoe zeg je nee?

Cliënten stellen me soms letterlijk de vraag: “Hoe zeg je nee?” Dat vind ik soms ontroerend in zijn eenvoud. Het antwoord is namelijk even simpel als moeilijk. Er is echt maar één manier en dat is het woord NEE uitspreken. Liefst als eerste woord van een zin of als enige woord.

Het adres van de nee

Nee zeggen voelt voor sommige mensen als in het diepe donderen of hun hoofd onder een guillotine leggen. Voor sommige mensen is de nee namelijk verbonden aan afkeur van een hele persoon. Die koppeling bestaat echter niet echt, die hebben ze zelf gelegd (zie de overtuigingen hierboven). Nee zeggen is niet hetzelfde als iemand liefde ontzeggen of zelf liefde (moeten) ontberen.

Als je moeite hebt met nee zeggen, moet je dat diepe in om er achter te komen of dat hoofd er ook daadwerkelijk af gaat. Je moet onderzoeken of er wel altijd afkeur of ontbering volgt op jouw nee. Pas wanneer je ontdekt dat dat niet het geval is, kun je vertrouwd raken met de zonnige kant van de nee. En reken maar dat het daar lekker is. Het uitzicht is er weids, en er hangt een heerlijke eenvoud in de lucht.

Foto: Flickr

Een gastbijdrage van: Mark Nieuwenhuizen

Als we de antropologen mogen geloven, is de mens de afgelopen eeuwen verworden van jager tot verzamelaar. Niet langer zwerven door de bossen op zoek naar eten maar een huisje met een hek neerzetten en eetbare planten verbouwen zodat je nooit meer hoeft te reizen om een volle buik te krijgen.

Aan die tegenstelling tussen de jager en de boer of verzamelaar moest ik gisteren weer denken toen mijn beste vriend Martin op bezoek was. Anders dan ik, is hij een echte verzamelaar. Het liefst heeft hij zelfs zijn series compleet. Zo is hij een groot Elvisfan en koopt al sinds ik ‘m ken platen en later CD’s met materiaal van de King waarvan veertien van de vijftien tracks al bekend zijn. Simpelweg omdat anders de verzameling niet compleet zou zijn.

Zijn muziekcollectie beslaat dan inmiddels ook een hele kastenwand waar alles alfabetisch en chronologisch is opgeborgen. Ik weet dat die ordentelijkheid hem rust en een voldaan gevoel geeft dat steeds weer wordt gevoerd als er weer een exemplaar aan de verzameling kan worden toegevoegd.

Martin maakt zich zorgen als we het over de ontwikkelingen in de media en muziekindustrie hebben. Dat is eigenlijk al zo sinds hij bij mij een van de eerste versies van iTunes zag die ik had gekoppeld aan mijn stereo installatie. Hoewel hij snel het gemak van de digitalisering in kon zien, gruwelde hij van het idee dat er geen kleurrijke hoesjes meer in de kast stonden om lekker in te bladeren en vooral van het idee dat een verzameling niet meer tastbaar en dus zichtbaar aan te vullen is.

Lang kon hij de winst in de discussie nog naar zich toe trekken door te laten horen dat er wel degelijk kwaliteitsverschil zat tussen de CD-versie en de MP3. In de praktijk won hij het pleit ook vaak door binnen een paar seconden te vertellen welke drummer op deze track de drums besloeg of in welk jaar het was opgenomen. Het boekje was tenslotte zo uit het doosje getrokken en op de juiste bladzijde opengeslagen.

Nu laat ik ‘m Spotify zien op zowel de aan de versterker gekoppelde Mac als op de Android smartphone. Ik toon hoe makkelijk het is om uit de 9,2 miljoen tracks te kiezen en dat zowel een groot gedeelte uit zijn platenkast als de vele CD’s op zijn verlanglijstje direct beschikbaar zijn. “Ik heb in de afgelopen 20 jaar tienduizenden euro’s geïnvesteerd in mijn collectie,” verzucht hij niet onterecht. “En jij hebt dit alles tot je beschikking voor nog geen tientje per maand. Even legaal en in een kwaliteit waar ik van schrik. Het verschil met een CD is veel kleiner als ik dacht.”

Het is een goed voorbeeld van hoe een deel van de economie aan het verschuiven is van het traditionele bezit naar vruchtgebruik. Zeker in het geval van muziek wordt het bezitten van de data en de drager steeds minder interessant. Wanneer ik kijk naar mijn eigen iTunes verzameling moet ik na tien jaar constateren dat de meeste tracks duurder zijn geweest dan de 99 cent per track die ik er voor heb betaald. In de loop der tijd heb ik met regelmaat een harde schijf moeten vervangen en ik ben heel wat geld en tijd kwijt geweest met het backuppen en veiligstellen van deze content. Zelfs wanneer ik deze gratis heb binnengehaald.

Het bezitten van iets dat je niet direct consumeert, kost altijd geld. Elk bezit bezit jou, las ik nog onlangs op een blog en dit is een eenvoudig controleerbare economische waarheid. De auto die op jouw naam staat heeft regelmatig onderhoud nodig en kent forse afschrijvingskosten. Onroerend goed kan in andere tijden nog in waarde stijgen maar zeker nu zullen veel huizenbezitters zich realiseren dat hun jaarlijkse kosten niet meer worden gedekt door automatische waardestijging.

Het is nog lang niet zo ver maar de evolutie dwingt ons langzaam om van verzamelaar weer jager te worden. Een belangrijke voorwaarde voor de omschakeling naar vruchtgebruik is wel dat hetgeen we wensen gemakkelijk te verkrijgen is, we er op kunnen vertrouwen dat het voor langere tijd voor ons beschikbaar is en dat het ten minste de zelfde kwaliteit heeft. In de muziekindustrie zijn we bijna op dat punt aangeland als ook daadwerkelijk alle platenmaatschappijen zich met hun volledige repertoire aansluiten.

Op het moment dat alle muziek in al z’n versies beschikbaar is, valt er niets meer te verzamelen. Wie een abonnement heeft op een streaming service als Spotify of later waarschijnlijk iTunes Cloud heeft namelijk alles al vanaf het moment dat het uitkomt. Voor Martin en alle andere verzamelaars is het dan niet meer de muziek zelf maar slechts de drager die verzameld kan worden en als collectors item over de toonbank zal gaan.

Ik kan daarom best begrijpen dat hij triest wordt van deze nieuwe ontwikkelingen. Wanneer alle inhoud namelijk ten aller tijden overal beschikbaar is, bestaat zijn collectie alleen nog maar uit een verzameling verpakkingen.

Foto: Flickr

Ik ben verslaafd aan film. Een cinefiel noem je me dan deftig maar ernstig. De enige reden dat ik niet af hoef te kicken is omdat films altijd eindigen na zo’n 1,5 á 2 uur. Dan is de roes ook direct voorbij en de enige bijwerking is dat je portemonnee leger is en de klok verder staat. Dat is dus prima te dragen. De bijsluiter van films is nagenoeg onbeschreven, afkicken is niet nodig.

Ik heb zeker al meer dan 1000 films gezien. Van bios tot arthouse, van documentaire tot science fiction. Omdat ik heerlijk kan verdwijnen bij films. Ik ‘besta dan even niet’. Mijn telefoon is uit, de cliënten ver weg, mijn deurbel wordt niet beantwoord en het is zo donker in de zaal dat veel andere prikkels ook geëlimineerd zijn. Een mens heeft dat nodig. De één vindt dat in voetbal, de ander in musicals, weer iemand in punniken, een sjekkie draaien of in vandalisme. Maar nodig is het, om af en toe even te ontsnappen. Dat hoort bij het menszijn.

Ik doe dat het liefste bij films die je kunt vertrouwen. En volgens mij ervaren de meeste mensen dat zo. Dat je weet dat de makers er niet op uit zijn je te ‘beschadigen’. Je op te zadelen met ellendige gevoelens, zonder daar iets tegenover te stellen. Natuurlijk raken beelden me soms diep, spreken ze me aan op angsten of verlangens, maar dan moet daar voor mij ook een vertrouwen tegenover staan. Iets dat je in bescherming neemt of soms zelfs troost. Iets dat tegen je zegt: “Laat je maar gaan, het komt wel goed.”

Een film als ‘Le Fabuleux Destin de Amélie Poulain’ beter bekend als Amelie, heeft dat sterk, dat vertrouwen. Amelie leeft in een slechte wereld (ze heeft haar moeder zien sterven, de groenteman commandeert zijn hulpje, de hypochonder in de bar is zielsongelukkig en iedereen is eenzaam). Maar álles: de kleuren, de muziek, de camerabewegingen, de wijze van montage duiden in één richting: het gaat goed komen met Amélie. Dit is zo sterk aanwezig; dat je vrij kunt voelen, associëren, ergeren, hopen en meeleven. Je kunt de film ‘vertrouwen’. De wereld en de personen die je voorgeschoteld krijgt zullen je niet tot gevoelens verleidden die onprettig zijn. Onprettig houdt niet in dat er bijvoorbeeld geen vervelende dingen gebeuren met hoofdpersonen, maar wel dat alles voor een bepaalde mate onder controle blijft.

Ook theater kan dat vertrouwen in zich hebben. Alex d’ Electrique (helaas bestaan ze niet meer) had het. De acteurs verbeelden een werkelijkheid die niet realistisch is, hij is veel zwarter dan de werkelijkheid. De acteurs spreken voortdurend over angst en onzekerheid. Deze worden echter zo vergroot, zo overschreeuwd dat ze als het als ware bij je weg worden genomen, ze worden tot op zekere hoogte onpersoonlijk. Alex d’ electrique vergroot dat nog eens door zelfs te spelen dat ze spelen. Ze reduceren hun decor, tot stukken staal en laten je letterlijk de achterkant zien. Het is allemaal nep en dat biedt veiligheid, omdat het kader zo duidelijk is. Daarbinnen kan dan toch flink geflirt worden met die angsten en onzekerheden.

Om dan tot slot, veilig maar niet onaangedaan, huiswaarts te keren voor een kopje thee of iets anders weinig bijzonders.

Bent u onlangs nog ontsnapt en heelhuids teruggekomen?

Met dank aan Marlyn Coetsier

Een gastbijdrage van: Liesbeth Jongkind

Er zijn mensen die bleekgroen bij mij aanbellen en mensen die meteen roepen ‘wat heb jij een prachtig uitzicht’. Dat komt doordat ik officieel op vier hoog woon, maar in werkelijkheid op de zevende. Dat is even schrikken als je hoogtevrees hebt en nietsvermoedend uit de lift stapt.

Er zijn ook mensen die hijgend aanbellen. Die hebben liftvrees. Ik niet. Zelfs vastzitten lijkt me wel een interessante ervaring: dan mag je eindelijk op dat knopje drukken waarmee je verbinding krijgt met de Schindler Alarmcentrale.

Onze lift is dertig jaar oud. Laatst heeft hij nieuw linoleum gekregen en nieuwe knopjes van roestvrij staal waarop je ook in braille kunt lezen waar je allemaal heen kunt. Maar zijn geheugen – waar moest ik ook alweer heen en in welke volgorde – is nog even beroerd als eerst. Soms gaat hij wel drie keer langs mijn etage voor hij wil stoppen. Daarover klagen we wel tegen elkaar als we niet alleen in de lift staan, maar niemand belt de huismeester die Fred heet en het echt hartstikke druk heeft. Laat die lift maar schuiven, denken we, daar is vast niks aan te doen, want anders deed Fred dat wel.

Maar gisteravond schudde de lift ineens van links naar rechts terwijl hij naar beneden ging, zei steeds heel hard krrrrr! krrrr! en stopte vijftien centimeter te laag. Maar dat is een opstapje van niks natuurlijk. En Fred was al naar huis.

‘Hij maakt wel een erg raar geluid hoor,’ zei ik nog tegen het meisje dat erin ging toen ik eruit stapte. Ze lachte stoer terug.

Toen ik ´s nachts thuis kwam deed de lift het helemaal niet meer en vanmorgen kwam ik halverwege het trappenhuis twee mannen in Schindler-pakken tegen.

‘Komt u voor de lift?’ vroeg ik. ‘Hij maakte echt een heel raar geluid gisteren.’

‘Dat hebt u toch wel meteen gemeld hè?’ vroeg de ene man streng.

‘Het rechter wiel is helemaal versleten!’ zei de andere verwijtend.

Ik begon maar snel over de geheugenklachten. Maar dàt hoorde zo, zeiden ze. Opwaartse roep had voorrang boven neerwaartse roep. ‘Dus die valt er dan uit, hè. Elke keer weer.’

Ik deed maar alsof ik het snapte.

Ik wist ook al niet dat liften wielen hadden.

Liesbeth Jongkind, nrc next 19 februari 2010, Foto: Flickr

Een tijd geleden alweer sprak ik een cliënt in wiens familie er misbruik was voorgekomen. Het had twee generaties terug gespeeld, al heel wat jaren geleden dus, maar de sporen waren nog niet weg.

Mijn cliënt worstelde met het thema ‘macht’. Hij plaatste zichzelf vaak bijna verlegen op de achtergrond. Bang om iets te doen dat schade aan zou kunnen richten. Het feit dat hij ondernemer was geworden had het probleem op de voorgrond gezet.

Dat hij hier mee worstelde is niet gek. Door het misbruik was het gebruiken van macht bezoedeld in deze familie. Zoiets wordt vaak doorgegeven aan volgende generaties.

Wat lost op?

‘Macht’ an sich is neutraal. Bij misbruik gaat die neutraliteit soms verloren. Mijn cliënt dacht dat de oplossing lag in het vergeven van zijn opa voor zijn daden. Dat is echter geen oplossing. De oplossing ligt op het vlak van het herstellen van de neutraliteit van macht. Ik zal uitleggen waarom.

Het misbruik is een daad die gepleegd is nog voor de cliënt geboren is. Dat betekent dat hij hier geen verantwoordelijkheid in heeft. Hij is per definitie onschuldig. Dat betekent dat hij zich ook geen beeld hoeft te vormen of het misbruik goed of slecht is geweest. Dat is niet aan hem. Zou hij zich wel een beeld en een oordeel gaan vormen, dan zou hij rechter gaan spelen over zijn opa, de man aan wie hij zijn leven heeft te danken. Dat klopt niet.

Wat wel klopt is dat wat gebeurd is in het verleden ligt. Dat is wat er is. Of het goed of slecht was doet voor de cliënt niet terzake want het kan namelijk niet meer veranderd worden.

Wat de client mag doen is zich, buiten het idee van goed of fout, voorstellen dat hij het misbruik daar laat waar het hoort. In het verleden. Hij mag het met andere woorden ‘bij opa laten’ en het ‘strategisch vergeten’.

Waarom mag hij dat zo doen?

Het is het lot van de cliënt, in deze familie met deze geschiedenis geboren te zijn. Dat zal hij moeten aanvaarden. Het is zo en het wordt nooit anders. Bezig zijn met goed en fout staat dat aanvaarden in de weg.

Wanneer de cliënt zijn opa zou vergeven dan moet hij eerst een oordeel vellen over wat er gebeurd is. Wij vergeven namelijk alleen datgene wat we als slecht zien (ik heb nog nooit iemand een persoon een goede daad zien vergeven). Wanneer mijn cliënt gaat oordelen over wat er gebeurd is, dan gaat hij zich bemoeien met iets dat niet met hem te maken heeft. Wanneer hij zich gaat bemoeien met de verantwoordelijkheid die de opa had en niet hij, dan raakt hij verstrikt.

Wanneer hij echter niet oordeelt kan de bezoedeling van macht niet blijven bestaan in zijn leven. Hij blijft buiten de verstrikking. Hij laat opa’s daden bij opa en neemt uitsluitend en alleen verantwoordelijkheid voor zijn eigen daden. Dan kan hij weer onschuldig zijn en kan hij vanuit een zuiver gevoel van onschuld zijn macht gaan inzetten.

In een opstelling zou dat vorm kunnen krijgen door de cliënt tegen opa te laten zeggen: “Dat wat bij jou hoort, laat ik bij jou. Dat is niet aan mij.”

Foto: Flickr

Ik werd geboren
en iemand kwam aansjokken, zette een ladder
tegen mij aan en klom naar boven
met op zijn rug mijn ziel en mijn gedachten
Het begon te regenen
en hij sprong naar beneden, holde weg
om te schuilen, riep nog over zijn schouder:
‘Wees gelukkig! Wees maar gelukkig!’

De zon verscheen,
maar er klom niemand meer naar boven.
Niemand legde uit hoe ik mijn gedachten
moest gebruiken,
niemand bracht schaduw,
niemand haalde de ladder weg,
niemand zei dat er niemand meer zou komen.

Toon Tellegen

Foto: Tom @ P.I.G. Flickr

Een gastbijdrage van Marina Noordegraaf:

Er klonk geweeklaag
uit de doos
de puzzel was
ontzet en boos

Hij slaakte steeds
een diepe zucht
“Ik ben een landschap
blauw van lucht

Maak me, red me
pak me beet
Ik voel me zo
zo incompleet”

Hij had geschreeuwd
en had gezwegen
Hij had verlangd
maar niet gekregen

De stukjes waaiden
in het rond
van ‘s avonds laat
tot morgenstond

Zijn strijd was fel
en heel verbeten
Was hij daarbij
zichzelf vergeten?

Toen de wind
was uitgeraasd
keek de puzzel
licht verdwaasd

Het was de stilte
na de storm
“Compleet zijn?
is dat echt mijn norm?”

Zijn vorm kon hem
niet langer schelen
Vrijheid bleek
de som der delen

Foto: Flickr

En daar staan we dan straks, de laatste knuffel, de laatste kus, een laatste blik en dat was het. Of misschien krijg je dat niet eens. En werd hij of zij ineens weggerukt en is het er niet meer.

Afscheid nemen. Ik houd er niet van. Het heeft iets definitiefs. Het is een beetje groot. Alsof er iets zo groots te gebeuren staat, dat we er wel bij stil moéten staan, maar het is er juist nog niet, of het is al geweest en je bent te laat.

Een ommetje om het afscheid is niet mogelijk. Je zult een rugzak mee moeten nemen, en het is altijd verder dan je dacht. Een rugzak met niet alleen een lunch maar misschien zelfs een tentje. Want soms is afscheid zo groot dat het donker voorbij komt.

En lig je dan samen in je tentje? Met dat wat er was? Of gaat afscheid over alleen zijn? Moederziel alleen? Zou het daar een voorbereiding op zijn, op het alleen zijn? Neem je afscheid, opdat je samen iets in je rugzakje stopt voor het alleen zijn dat komt?

Nemen we afscheid omdat we weten dat we nooit weer afscheid zullen kunnen nemen? Dat je het nu dus ook echt heel goed moet doen… want je kunt het niet over doen. Dat je keigoed afscheid moet nemen. Kunnen we dat leren?

Welbeschouwd is afscheid nemen gewoon klote. Je weet wel wat je wegdoet maar je weet nooit wat je terug krijgt. Vaak zelfs helemaal niks. Ja natuurlijk komt er wel iets nieuws, maar je krijgt nooit terug wat je kwijt bent.

Vind je het gek dat er mensen zijn die zich ertegen verzetten. Eigenlijk zou ik hier gewoon een potje ruzie moeten gaan maken. Om de pijn niet te hoeven voelen. Strijd als deksel tegen het afscheid? Nee, dat doe ik niet. Ik beaam wat Toon Tellegen zei:

“Er is geen plaats meer in mij voor nog meer wonden.”

Foto: Boltron, Flickr

De eekhoorn liep naar het smalle strand van zand en kiezelstenen

dat zich uitstrekte langs de rivier.

Hij was van plan om daar te gaan nadenken.

Hij wist nog niet waarover, maar dat was altijd zo als hij wilde gaan nadenken.

Als hij wel had geweten waarover hij wilde nadenken was hij thuis gebleven

en had hij daar meteen nagedacht over datgene waarover hij wilde nadenken.

(Toon Tellegen, uit: Er ging geen dag voorbij, blz. 34)

Foto: xraijs Flickr

Maak je geen zorgen als je de titel niet helemaal hebt begrepen. Het is Brad Pitt in de film ‘The Fight Club’ die mij jaren geleden al op het idee voor dit artikel bracht. In deze film zegt hij in de rol van Tyler Durden: “The things you own end up owning you”.

Lange tijd wilde ik een auto. Ik had ontdekt dat het type dat mij boeide stukken goedkoper was dan ik bevroedde. Het leek me leuk zo’n mooie auto te bezitten, naar mensen toe te gaan, droog te blijven met regen (iets wat me op de fiets vaak slecht lukt). En ik fantaseerde over al het andere dat je maar kunt bedenken bij het bezitten van een mooie glimmende auto. Och, wat zou ik trots zijn!

We zijn een ruim jaar verder en nu moet ik er niet aan denken om een auto te bezitten. Dat is van het ene uiterste naar het andere. Hoe dat zo komt? Denkend aan Brad Pitt, realiseerde ik me dat wij mensen helemaal geen spullen bezitten. We zijn juridische taal met spreektaal gaan verwarren. Wij bezitten niets. De spullen bezitten jou.

Wanneer mijn mooie auto voor de deur zou staan, dan moet ik ervoor zorgen dat hij verzekerd is, ik moet hem aanschaffen, ik moet hem volgooien met benzine, en als een onverlaat er ‘s nachts een deuk in rijdt moet ik de waardedaling verduren of de deuk laten herstellen. En die auto? Die staat daar en vindt er geen ene mallemoer van. Hij hoeft niets te doen, alleen maar te staan. Hij bezit mij. Dat wil zeggen, hij bezit mijn tijd, mijn geld, en mijn aandacht. En daar hoeft hij niets voor te doen.

Dus ben je van plan om binnenkort nog iets te kopen. Lees dan dit artikel nog een keer. Je hebt je vrijheid nu nog, en je kunt er ook voor kiezen die te houden.

Foto: MacieKiew Flickr

Lang, heel lang geleden, waren er dagen dat er op de wereld alleen dieren waren. Ze voelden elkaar misschien aan, hadden lief of aten elkaar op. Maar praten deden ze niet, en denken zoals wij dat doen waarschijnlijk ook niet. Een olifant was een olifant, een beer een beer, maar niemand noemde het zo. De naam olifant bestond niet eens. Maar de olifant bestond wel en de beer ook.

Miljoenen jaren later zitten de eerste twee mensen onder een boom, Adam en Eva (dat neem ik hier voor het gemak even aan).

Er hangt een lekker appeltje boven hun hoofd, waarvan beweerd wordt dat het schepping flink op zijn kop gaat zetten als ze daar van gaan eten. Dus God gaat ze daar voor behoeden. Als hij ze wil uitleggen dat ze niet van dat lekkers mogen eten, moet dat ding in de boom wel eerst een naam hebben. Dus noemt hij het ding aan de boom een appel en legt aan Adam en Eva uit wat een appel is, en welk stuk dat eraan vastzit, de boom is. Na die uitleg gaat het natuurlijk mis (je moet een groep kinderen ook niet op zak spekjes laten passen) maar daar gaat mijn verhaal niet over.

Adam en Eva overleven het en de wereldbevolking begint te groeien. Er komen meer en meer mensen, en omdat die mensen met elkaar gaan communiceren, krijgen steeds meer dingen een naam. Een boom, een boot, een stoel, rijst. De olifant, de beer. Het dierenrijk wordt ingedeeld in vissen, zoogdieren, reptielen. De wereld in landen. En er komen ook abstracte begrippen zoals liefde, boosheid, goed en fout. Het communiceren gaat zo lekker dat er een enorme drift ontstaat om alles te benoemen.

Om te benoemen moet je onderscheid maken. Je moet de verschillen zien. En dus begint zo ook een zoektocht naar de verschillen tussen alles wat we waarnemen. Zelfs in onze binnenwereld gaan we onze gedachten onderscheiden. We maken onderscheid tussen dromen, fantasieën, verlangens en wensen. Kortom we trekken grenzen, en vergeten stil aan dat het trekken van die grenzen een keuze is. Zolang er niemand een tafel maakt die teveel op een stoel lijkt is er niet veel aan de hand. En wanneer het niet meer werkt dan trekken we gewoon een nieuwe grens. We noemen het mp3 speler in plaats van walkman. En een druk baasje van 6, wordt een kind met ADHD.

We zijn koningen geworden in het trekken van grenzen en onze kinderen wordt het met de paplepel ingegoten. “Nee, Jantje”, zegt de moeder tegen haar zoon, “dat is geen fiets dat is een brommer”. En even later: “Nee, Jantje dat is geen brommer dat is een motor.”

Het trekken van grenzen is zo normaal in ons bestaan dat er grenzen zijn waar we het collectief over eens zijn geworden. Denk bijvoorbeeld aan de grens tussen lichaam en geest.

Het trekken van grenzen beheerst ons denken zo, dat jij en ik bijna niet meer weten dat alles ook één is. We vergeten dat er groot is omdat er klein is. Licht omdat er donker is, oud omdat jong, snel omdat langzaam, dik omdat dun, arm omdat rijk. Ze kunnen niet zonder elkaar bestaan. We vergeten zo dat jij en ik ook een zijn, niet dát we een zijn, we zijn het óók.

Wij kunnen niet samen in een ruimte zijn zonder elkaar te beïnvloeden. We trekken wel grenzen tussen wat jou is en wat mij is, maar onderwijl beïnvloeden we elkaar toch. Daar helpt al dat denken in grenzen geen lieve moer aan.

Het trekken van grenzen is iets dat ons behoorlijk in de weg kan zitten in het zoeken naar geluk. Je hoeft maar een vraag te stellen als: “Voel je dat je een lichaam hebt of voel je dat je een lichaam bent.” En onze hersenpan krijgt het moeilijk. Sommige mensen krijgen wellicht de behoefte om over de vraag zelf te gaan discussiëren, oftewel de grenzen die voor hen gelden opnieuw te gaan onderzoeken of te gaan verdedigen.

Laat ik daar vandaag nu eens geen zin in hebben. Vandaag ben ik één met mijn lezers.

Foto: Darren Hester’s Flickr

Een gastbijdrage van: Laura Babeliowsky

Altijd als ik mijn ezine schrijf, presentaties geef, artikelen schrijf op mijn weblog, krijg ik reacties van anderen. In de meeste gevallen zijn die positief. Ik krijg mailtjes van mensen die me schrijven hoe ik hen geïnspireerd heb, die de tips en adviezen daadwerkelijk toepassen in de praktijk en daar veel aan hebben. Daar ben ik altijd blij mee en ik heb er een apart mapje van gemaakt in mijn emailinbox.

Maar het is niet allemaal zo warm. Als je veel schrijft, spreekt, en stelling neemt, krijg je ook kritiek, soms bijtend als zuur in je gezicht.

Een van de controverses die ik vaak oproep, heeft te maken met mijn pleidooi om als ZZP-er de stap te zetten naar een succesvol en winstgevend bedrijf. Eén van de leuke aspecten van ondernemer zijn, is wat mij betreft dat je er rijk mee kunt worden. Steevast is er dan altijd iemand die zegt: “Geld is toch niet belangrijk? Het belangrijkste is toch dat ik doe wat ik leuk vind?” Of: “Rijkdom is toch juist dat je blij bent met de mooie dingen in het leven?” Tja, wat zal ik er eens op zeggen?

Maar wat ik veel erger vind, is kritiek op de manier waarop ik praat en me gedraag. Ik stuntel altijd een beetje, grijns en giebel. Ik laat onzekerheid en twijfel zien. Voor veel mensen is dat niet “zoals het hoort” en ze kunnen het niet rijmen met iemand die succesvol is. Ze sturen me mailtjes waar de haat vanaf druipt.

Als ik presentaties geef, is er achteraf altijd wel iemand die me dringend adviseert “eens een presentatiecursus te volgen”, niet wetende dat ik dit al vijftien jaar deed en nog steeds doe (een uitzonderlijk goede volgde ik laatst bij Lianne Ebbinkhuijsen).

Een vrouw schreef me laatst: “Je praat erg aarzelend en onzeker. Je presentatie is daardoor wat mij betreft niet overtuigend. Ik vind dat je nog een hele slag te maken hebt”.

Dit soort kritiek raakt me hevig! Het is alsof iemand zegt: “Je kunt nog zo je best doen, tonnen per jaar verdienen, maar eigenlijk ben je nog steeds niet oké, ga eerst nog maar eens een slag maken”. Ik voel me belemmerd in mijn groei en mogelijkheden, en dat demotiveert me enorm.

Maar ik ben natuurlijk niet de enige die kritiek krijgt. Waarschijnlijk krijg jij hem ook – het is onlosmakelijk verbonden met het feit dat je je nek uitsteekt en zichtbaar wordt. Ook bestsellerauteur Tim Ferriss krijgt hem, zo blijkt uit een lezing die hij laatst gaf voor The Next Web. Daarin geeft hij kritiekkrijgers echt een hart onder de riem. Een van zijn uitspraken luidt: “Trying to get everyone to like you is a sign of mediocrity.” (Colin Powell) en hij moedigt je aan juist ernaar te zoeken om stom en gek gevonden te worden, om jezelf erin te trainen.

Hier mijn eigen manier om er mee om te gaan:

- Kritiek raakt je het meeste, als je vindt dat de criticus gelijk heeft. Op het moment dat je leert om ook je zwakke plekken te omarmen, zal de kritiek je veel minder raken. Sinds ik veel beter accepteer dat ik een introvert en verlegen iemand kan zijn die veel lacht omdat ze dingen – nou ja – gewoon grappig vindt, trek ik me veel minder aan van deze kritiek, en hem nu zelfs al een hele tijd niet meer gehoord. Voel me nu ook vrij om erover te schrijven, terwijl ik me er eerst diep voor schaamde.

- Veel mensen uiten kritiek omdat ze gewoon boos zijn, teleurgesteld in het leven. Succesvolle mensen geven hun een heel slecht gevoel over zichzelf, en daar maken ze je graag verantwoordelijk voor. Wat je het beste kunt doen, is deze mensen van je lijst halen en zonder schuldgevoel te kiezen voor de mensen die je een goed gevoel geven en blij met je zijn.

- Kritiek kan natuurlijk ook heel waardevol zijn. Bedank er dan voor! Maar als je hem niet waardevol vindt, mag je best feedback teruggeven. Ook al geven mensen je kritiek vanuit de beste bedoelingen en om je echt te helpen, goed feedback geven is een kunst en daar mag je ze op jouw beurt best iets over leren.

- De pijn van de kritiek zwakt af als je je in herinnering roept waarom je je bedrijf ook weer begonnen bent. Als het goed is, is dat een hoger doel: in mijn geval zelfstandigen goed rond te laten komen, terwijl ze doen wat ze het allerliefste willen doen. Dienstbaarheid voor anderen is een oneindige bron van inspiratie, is mijn ervaring. Als je weer met je klanten aan het werk bent, keert je motivatie gauw terug en denk je er niet meer aan. Zoals Ferriss zegt: “Living well is the best revenge.” (George Herbert). De Nederlandse uitspraak “De honden huilen, maar de karavaan trekt verder”, drukt het met m.i. ook heel mooi uit.

-

Laura Babeliowsky coacht zelfstandig ondernemers om meer klanten te krijgen. Haar website is www.getclientsnow.nl.

Foto: Jasper Jobse

Wij mensen hebben de neiging te geloven dat wanneer kinderen maar goede cijfers halen op school dat het dan wel goed komt met ze en de wereld waarin ze gaan leven. Maar is dat wel zo?

De kinderen die we nu opleiden zijn over 15 jaar volwassen en niemand heeft enig idee hoe de wereld er over 15 jaar uitziet. Toch menen we te weten dat als ze maar goed in taal en rekenen worden dat het dan wel goed komt.

Sir Ken Robinson is expert op het gebied van creativiteit en gelooft dat wat we voor de toekomst nodig hebben is creativiteit. Maar bovenal gelooft hij dat we allemaal creatief geboren worden, en dat scholen die creativiteit om zeep helpen. Niet omdat scholen dat willen, maar omdat we wereldwijd creativiteit als onbelangrijk beschouwen.

Juni 2006 gaf Ken Robinson onderstaande prachtige, vrolijke en vreselijk inspirerende lezing op TED, waarin hij uitlegt hoe we kinderen les geven en wat het effect daarvan is op onze creativiteit. Het filmpje is inmiddels 4 miljoen keer bekeken en dat is niet voor niets. Ken Robinson is een begenadigd spreker met een heerlijk gevoel voor humor.

Zijn verhaal heet “Do schools kill creativity?” Onder het filmpje kun je de Nederlandse ondertiteling aanzetten als je dat wenst (klik op ‘view subtitles’ en kies ‘Dutch’).

Geen filmpje zichtbaar klik dan hier en bekijk ‘m op Youtube.

Wil je meer lezen over zijn visie? Er is een boek van hem in het Nederlands vertaald met de titel: Het element. Een boek over het samenkomen van passie en talent.

Foto: TED / James Duncan Davidson

Een bevredigend leven leiden gaat over je eigen waarheid leven. Gehoor en vorm geven aan iets dat brand in je lijf, je hoofd en je gedachten. Soms sluimerend ver weg, soms onontkoombaar op de voorgrond, soms zelfs je blik ontnemend van andere zaken.

Je eigen waarheid leven is een opgave. Als mens alleen, maar ook als mens gebonden aan daar waar je vandaan komt. Dat is niet altijd even makkelijk. Je familiesysteem heeft namelijk ook een eigen waarheid, en soms past die niet bij je persoonlijke waarheid. Dit word prachtig voelbaar en inzichtelijk gemaakt in het toneelstuk ‘Romeo en Julia’. Het is Romeo en Julia’s waarheid bij elkaar te blijven. Maar in het familiesysteem kan het niet. Capulets gaan niet met Montague’s om. Dat was al zo nog voor Romeo en Julia geboren werden.

Ik geloof dat dit toneelstuk niet alleen zo beroemd is omdat het over de liefde gaat, maar meer nog omdat het de universele worsteling tussen eigen waarheid en de waarheid van het familiesysteem haarscherp laat zien. Ook al weten we niet bewust dat dit zo werkt, we voelen het allemaal. Op de onbewuste laag resoneert Shakespeare’s toneelstuk als een torenklok.

Hoe hier meer om te gaan?

Julia kiest voor een geënsceneerde zelfmoord. Romeo denkt dat ze dood is en kiest als reactie daarop voor echte zelfmoord. Dat ziet Julia weer en die maakt er dan ook maar een echt einde aan. Daarmee zijn ze naar alle waarschijnlijkheid loyaal aan het familiesysteem, de familie waarheid. Moord is namelijk ok binnen beide families. Zoals je wellicht weet vallen er veel meer doden in het toneelstuk.

Gelukkig hoeven wij zelden op zo’n manier een situatie op te lossen. Maar wat als jij ondernemer wil worden en jouw gehele familie is ambtenaar tot drie generaties terug? En daar later een goed pensioen van vangen is het hoogste goed? Als ‘zekerheid voor alles’, op alle tegeltjes in je ouderlijk huis staat? Dan rest je niets dan verraad te plegen aan je familiesysteem en te kijken wat er gebeurd. Dat is groot en het lijkt wellicht vreemd, maar het is vaak meer kloppend dan ‘in het familiegareel’ te blijven lopen.

Ook families dienen te evolueren en verder te gaan waar vorige generaties stopten. Al was het alleen maar omdat de tijdgeest veranderd. Zou niet iedere generatie zijn eigen ding doen in antwoord op de tijdsgeest, dan zouden families wellicht zelfs uitsterven. Of wil je toch persé als leerlooier, hoefsmit, barbier of nar aan het werk?

Foto: Simon Wilches, Flickr

Een gastbijdrage van: Liesbeth Jongkind

Ik heb twee pubers die – ik zeg het er meteen maar bij – weinig voor school hoeven doen en toch goede cijfers halen. Dus die alle tijd hebben voor iets dat jammer genoeg nog niet bestond toen ik een puber was: chillen. De tijd die wij overhielden als ons huiswerk af was, brachten wij door met onze moeders helpen boodschappen doen en de was opvouwen. En véél buiten uit het zicht te blijven, zodat er geen nieuwe klusjes voor ons verzonnen konden worden. Mijn pubers van dertien en zestien jaar lijken alle tijd van de wereld te hebben. Huiswerk? Dat maken ze in één van de vele wegens docententekort uitgevallen lessen op school. Tijd na schooltijd is vrije tijd. En natuurlijk gebruiken ze die niet voor iets wat een volwassene nuttig zou kunnen vinden. Ze chillen.

Dat chillen kan verschillende vormen aannemen: je kunt het alleen of met vrienden doen (maar bijvoorbeeld nooit met je moeder). Je kunt er bij op de bank hangen of in de hangmat gaan liggen die je moeder ervoor gekocht heeft. Maar het moet altijd in een enigszins horizontale houding gebeuren, tenzij je het op straat doet. Het gaat erom zoveel mogelijk spieren tegelijk te ontspannen en toch nog chips te eten en cola te drinken.

Het is tenenkrommend ergerniswekkend om aan te zien, maar ik besef heel goed dat dat de kift is. Want zelf neem ik amper de tijd om te chillen. En al helemaal niet met mijn vrienden, want die hebben daar ook geen tijd voor. Wij zijn van die druk-druk-drukke volwassenen geworden, altijd éérst nog even bezig de mail te lezen of te kijken of er nog ergens vaat te vinden is die in de machine moet want-dan-issie-vol-want-dan-kannie-áán.

Die vaat staat dan meestal op de kamer van degene die het hardst aan het chillen is (in de huiskamer, want daar is het gezelliger) met de televisiezender met de domste stemmetjes erbij. Want tijd om te kijken heb ik niet maar ik hoor het heus wel.

Op het bureau, waar dat huiswerk dat er blijkbaar nooit is, gemaakt zou kunnen worden, staan drie lege colaflessen en wat glazen. Eronder ligt een halfvolle zak chips. Zakgeld inhouden als ze hun kamers niet opruimen helpt niet. Ze hebben net weer flink gebeurd bij de oma’s en de opa’s voor die mooie rapporten van ze.

Dus ik klaag niet. Ik vis de chips onder het bureau uit. Ik confisceer de hangmat. Ik delegeer de vaat.

Mamma gaat even chillen hoor.

Foto: Flickr

Vrijheid is misschien wel het meest begeerde goed dat er is. Ik zou bijna zeggen;  je hebt er altijd te weinig van. Maar als ik dat zo zeg wat bedoel ik dan met vrijheid? Als ik er met cliënten, vrienden en familie over spreek dan verschillen onze ideeën vaak.

Ik begin met een verhaaltje:

Ergens in een grote oceaan liggen twee eilanden die exact gelijk aan elkaar zijn. Beide zijn rond en liggen 30 meter boven zeeniveau. Rondom hebben ze een steile kustwand die loodrecht de zee inloopt. Wanneer je waar dan ook op het eiland staat zie je de kust niet, overal gaat het groene gras direct over in zee of lucht. Naar boven of beneden klimmen kan niet, zo stijl is de kust. Desondanks is het goed toeven op de zonnige eilanden.

Op beide eilanden staat een huisje in het midden. Een schattig eengezinswoninkje. In het ene huisje woont Liesje (6 jr) met haar ouders en op het andere eiland woont Loesje (6 jr) met haar ouders. Zowel de ouders van Loesje als Liesje willen niet dat hun dochtertje ooit van die steile kust zal vallen, daarvoor houden ze simpelweg te veel van hun dochter. Ze beseffen echter allebei dat het goed is als hun dochter naar buiten kan, het is tenslotte vaak mooi weer op het eiland en er valt veel te ontdekken als je 6 bent.

De ouders van Liesje lossen het probleem op door rondom het huis een hek te plaatsen waar Liesje niet overheen kan. Liesje mag vrij rondlopen binnen het hek en wanneer het avondeten klaar is dan roepen ze haar en komt ze naar binnen.
De ouders van Loesje doen het anders, ze vertellen haar dat ze niet te ver bij het huis vandaan mag omdat ze anders van de kust valt, en daarna mag ze naar buiten. Ook als de ouders van Loesje gaan eten dan roepen ze ook en wachten ze tot ze komt.

Welke ouders zou jij het liefst hebben?

Vrijheid en veiligheid

Met vrijheid komt er altijd iets anders om de hoek kijken: bemoeienis. Veiligheid creëer je meestal samen, door je met anderen te bemoeien. En dat lijkt die veiligheid een beetje te bijten. De waarde van vrijheid neemt af als de onveiligheid toeneemt.

De Britse filosoof Isaiah Berlin (1909-1997), onderscheidde 2 soorten vrijheid:

1. Negatieve vrijheid (vrij zijn van …)
- De afwezigheid van bemoeienis.
- Het ontbreken van obstakels, dwang, overheersing en verboden.

Negatieve vrijheid wordt dus gedefinieerd door wat er afwezig is.

2. Positieve vrijheid (vrij zijn om …)
- Je eigen weg kunnen kiezen.
- Kiezen voor het wenselijke.
- Het hebben van gewetensvrijheid.

Positieve vrijheid wordt dus gedefinieerd door wat er mogelijk is.

Liesje en Loesje

Op het eiland heeft Liesje binnen het hek de grootste negatieve vrijheid. Maar dat hek staat er wel. Heeft Loesje dan de grootste negatieve vrijheid? Ook Loesje is niet vrij van bemoeienis. Haar ouders hebben haar een boodschap in de vorm van een innerlijk hek geprobeerd mee gegeven. Een boodschap die iemand van 6 jaar echter niet kan overzien, en die een volwassen persoon ook niet kan overzien wanneer hij de kust nog nooit heeft gezien. Er is dus een verbod op een onbekend iets.

Loesje moet dus naar de kust om te weten waar de kust en het gevaar over gaan. Omdat ze niet weet waar de grens ligt. Loesje heeft dus zoveel negatieve en positieve vrijheid dat dat de bescherming weg is. Ze is vogelvrij. Kiest ze voor ontdekken dan gaat ze naar de kust, kiest ze voor lijfsbehoud dan blijft ze krijten op de stoep van het huisje.

-

Van de redactie: “Jammer voor Lies en Loes, dat de schrijver van het verhaal de meisjes niet even hand in hand tussen papa en mama laat kijken bij de kust. Die vrijheid heeft hij helaas niet genomen”.

Meer lezen over vrijheid en bemoeienis? In dit prachtige artikel gaat Rob Wijnberg (filosoof en schrijver voor o.a. nrcnext) in op de verschillen in vrijheidsbeleving van Republikeinen en Democraten in Amerika.

Foto: Abnel Gonzalez, via Flickr