Dan is er iets mis met je

Ben je ziek als je hulp vraagt aan een coach, psycholoog of therapeut? Nee. Maar toch ervaren veel mensen dat zo. En daarom vragen ze soms niet om hulp. Dat is niet zo gek, maar wel jammer. Van goede begeleiding word je namelijk gelukkiger.

Tien jaar geleden zei ik: “Als ik een praktijk open dan is dat er niet één met een drempel bij de voordeur, maar met een glijbaan (omdat glijbanen in speeltuinen voorkomen). Coaching en therapie hoort namelijk ook leuk te zijn. Niet leuk als in: laten-we-al-je-moeilijkheden-maar-onder-het-kleed-schuiven’. Maar leuk als in: ontdekken-dat-je-eigen-gras-groener-is-dan-je-dacht en leuk als in samen-speuren-naar-een-oplossing.

Hoe komt dat zo, dat mensen die drempel zien. Is hij er? En hoe komt dat?

In psychotherapie

Toen ik begin twintig was ging ik in psychotherapie. Niet als onderdeel van een studie psychologie, maar omdat ik in de knoop zat met mijzelf. Na de diagnose werd ik gevraagd of ik medicijnen wilde voor mijn klachten. Daar heb ik vriendelijk voor bedankt. Als ik ook nog eens mijn lijf niet meer zou kunnen vertrouwen, door pillen in mijn bloedbaan, dan had ik twee problemen. Ik vond het vreemd dat ze die medicijnen voorstelden, maar omdat ik nee zei, sloegen we die weg gelukkig ook niet in.

Vervolgens werd me verteld dat de behandeling drie jaar zou duren. Nu zou ik daar steil van achterover slaan. Toen wist ik niet beter. Ik was blij dat er iets te doen was aan mijn sombere gevoelens. Drie jaar is veel als je nog niet zo lang twintig bent, maar ik had het grootste deel van mijn leven nog voor me. Ik wilde gelukkig zijn en ik dacht dat deze man me dat kon brengen. Dus begon ik eraan.

Ik wilde gelukkig zijn en ik dacht dat deze man me dat kon brengen

Met die drie jaar in mijn achterhoofd ging ik tweewekelijks naar een sober kamertje. Met sobere kamertjes is niets mis. Zeker niet als daar goede begeleiding te krijgen is. Ik had geen flauw idee wat mij daar te wachten stond. Eén ding wist ik wel zeker en mijn psychotherapeut ook; het zou drie jaar duren. Dat klopte voor mijn gevoel niet. Maar dat gevoel was zo klein, dat het een tijd duurde eer ik mijn gevoel serieus nam.

Wie weet hoe ik mij voel?

Als ik na een willekeurige sessie vrolijker naar buiten kwam dan ik naar binnen was gegaan, zei een stemmetje in mijn hoofd: “het duurt drie jaar dus je bent nog ziek Jasper”. En terstond was dat beetje vrolijkheid weg.

Wat was er nu gebeurd? Ik was ziek verklaard door iemand die er meer verstand van had dan ik, dus ik was ZIEK. Niet ik bepaalde vanaf dat moment hoe het met mij ging, maar mijn behandelaar. Die afhankelijkheidsrelatie heb ik lang volgehouden. Maar liefst 80 !? keer ben ik bij hem geweest. (Nee, aan doorzettingsvermogen heb ik geen gebrek :-). Na twee jaar ben ik gestopt met de therapie, omdat het niet klopte en omdat er geen schot in zat.

Hoe kon het dat ik ergens aanklopte met het gevoel dat het niet goed ging, en dat een ander vervolgens bepaalde hoe het met die ik ging?

De oorsprong van psychotherapie

De psychotherapie komt voort uit de medische wetenschap, die gestoeld is op ziektebeelden. Psychotherapeuten zijn zich met de rol van arts gaan identificeren. In die rol staat een arts boven de patiënt.

Een arts heeft een superieure positie. Hij heeft meer kennis, ervaring, specialisme, apparatuur, enz. tot zijn beschikking, en dat maakt de patiënt afhankelijk van de arts. Een arts-patiënt verhouding is dus een soort ouder-kind verhouding. Dat is prima wanneer het fysieke zaken betreft. Want zodra de patiënt genezen is, is hij niet meer afhankelijk van de arts en kan hij gaan. Maar bij veel voorkomende psychische klachten klopt deze benaderingswijze niet.

Als je alle psychische klachten ook als ziekten gaat beschouwen, dan is iemand ziek wanneer hij een behandeling ondergaat. Met een psychotherapeut die superieur is aan de cliënt, bepaalt hij dus wanneer je weer beter bent, niet jijzelf.

Wanneer een therapeut zegt dat een behandeling drie jaar gaat duren, zal hij niet snel na 6 weken zeggen dat je klaar bent. Want dan lijkt hij een kluns, en hij was nu juist de specialist. En niet alleen tegenover jou als cliënt zal hij een kluns lijken, maar wellicht ook tegenover zijn baas.

Alledaagse dingen

Nu wil het geval dat heel veel klachten geen ziektes zijn. Zaken zoals rouw- en verliesverwerking, somberheid, scheiding, onzekerheid, verhuizing, angst, slaapstoornissen, gedoe met familie, je partner of kinderen, zijn geen ziektebeelden. Dat zijn dingen die bij het leven horen. Dan is er dus niets mis met je. Sterker nog; je bent normaal als je dat hebt, je bent als alle anderen.

Nu wil het geval dat heel veel klachten geen ziektes zijn

Als ik een begeleider opzoek omdat ik zelf ergens mee zit (als mens of als vakman), dan zoek ik iemand op waar ik zelf mag bepalen of we veel of weinig, of zelfs niét afspreken. Dan bepaal ik of iets werkt of niet. Ik blijf als ik er baat bij heb, en ik ga als ik dat niet heb. Ik heb geleerd te zorgen dat ik eigenaar ben van mijn veranderingsproces.

Het doel van goede begeleiding is niet om afhankelijkheid te bevorderen, maar onafhankelijkheid te bewerkstelligen. Iedere goede coach of therapeut moet een glimlach op zijn gezicht krijgen als zijn cliënt zegt: “ik denk dat ik je niet meer nodig heb”. Dát is waar goede begeleiding over gaat.

Een artikel van Jasper Jobse, Foto: Lyosha Petrov Flickr
7 Reacties
  1. Hoi Willemijn, Marjon, Sylvia, Petra, Amira en Linda,
    Wat fijn om te horen dat ik zoveel reacties losmaak en dat het zo herkenbaar is. Dank voor de complimenten!
    groet, Jasper

  2. Hoi Jasper,

    Mooi verhaal en ben er een beetje stil van. Ik volg een opleiding tot professioneel coach en alles wat ik vanaf dag één krijg, lees, voel en zie zijn kleine cadeautjes van inzicht. Zo ook jouw verhaal. Dank hiervoor!

    Hartelijke groet,
    Linda Elsenaar
    Scheveningen

  3. Beste Jasper

    Wat een pracht stuk, ik word hier blij van. Ook ik heb een zelfde weg gegaan, en mij afhankelijk opgesteld bij psychologen en psychiaters.
    Tot dat ik begreep, dat we zelf regisseur zijn van ons eigen leven. Zelf voelen we wat we nodig hebben, zelf weten we wat goed voor ons. Alleen dan vergt het in mijn geval nog een dosis moed en kracht om dit uit te dragen, omdat het gepaard gaat met patronen doorbreken die je mee hebt gekregen vanuit je systeem van herkomst en ja dat wordt je niet altijd in dank afgenomen, en ik weet dat ligt bij de ander.
    Sinds ik als mens wordt behandeld, (let wel, sinds ik als mens behandeld wil worden) gaan de resultaten zichtbaar vooruit, Ik bepaal zelf mijn proces, met dank aan o.a het systemisch werken. Blijf vooral zulke mooie stukjes schrijven.
    met humorvolle groet Petra Wubs

  4. Beste Jasper,

    Wat een mooi verhaal! Heel treffend en scherp raak je precies aan datgene waar het in de praktijk van de hulpverlening misgaat: eigenaarschap. Je beschrijft de wereld van de psychotherapie, maar net zo belangrijk is de wereld van de patiënt of de cliënt. Er is – behalve iemand die bepaalt of jij weer beter bent of niet – ook iemand nodig in dit scenario die het eigenaarschap uit handen geeft. Dat herken ik zelf ook maar al te goed, in grote en kleine situaties. Het probleem is dat als je hulp zoekt, je vaak niet op je sterkst bent. Dan is er niet zoveel gevoel van eigenwaarde en autonomie. Bij mij heeft het lang geduurd voordat ik op mijzelf durfde te vertrouwen. Dat proces is nog steeds gaande. Ik ben er heel blij mee. Want wie weet beter wat goed is voor mij dan ikzelf! Ik ben geraakt door hoe je erover schrijft! Hartelijke groet, Amira Shawky

  5. Hoi Jasper,

    Een heel herkenbaar verhaal! Heel lang was de therapeut degene die bepaalde dát je ziek was, wát je had en hoe het `genezen´kon worden. Als cliënt had je maar te aanvaarden dat wat hij/zij zei juist was immers: deze was de expert.
    Inmiddels weten we: een goede therapeut gaat op zoek naar het zelfoplossend vermogen van de cliënt, laat deze de eigenaar van diens probleem zijn én dus verantwoordelijkheid dragen voor het probleem en de mogelijke oplossing.
    Nu maak ik wel onderscheid tussen de klachten waarvoor je bij een psycholoog/coach/counseler terecht kunt, en klachten met een medische oorsprong: in de psychiatrie kun je voor de keuze gesteld worden tussen wel of geen medicatie. Maar ook dan is de autonomie van de cliënt (die dan plotseling “patiënt”gaat heten…pfff) nog steeds even belangrijk denk ik.
    Voor veel psychisch-emotionele klachten waarvoor je vroeger echter het medische circuit in ging, is de drempel nu een stuk lager, zijn de inzichten erover veranderd en kun je terecht bij zowel een goede psycholoog als een zeer bekwame coach of hulpverlener uit het niet-reguliere circuit.
    Uiteindelijk zijn we toch allemaal mensen die groei- en veranderingsprocessen meemaken en daar zo nu en dan een helpende hand of duwtje in de rug bij kunnen gebruiken. En groeien doet wel eens een beetje pijn, maar is nog geen ziek-zijn.

    Hartelijke groet,
    Sylvia

  6. Hoi Jasper,

    Weer een bijzonder herkenbaar verhaal en ook op mij zeker van toepassing.Met deze kennis in je achterhoofd heb je vaak geen arts nodig, maar kun je met een goeie coach veel meer bereiken is mijn ervaring.
    Het gaat overigens al een stuk beter met mij en ik kan mezelf nu betrappen op het feit dat ik bewuster moet leren loslaten en minder moet zorgen.
    Je kaart met: Ontdekken-dat-je-eigen-gras-groener-is-dan-je-dacht hangt in mijn keuken op het prikbord.

    In mijn werk heb ik niet veel opdrachten, maar de opdrachten die ik aanneem zijn vaak bijzonder en geven veel energie.
    In een atelier op Terschelling wordt gewerkt aan een blijvend aandenken aan onze dochter. Het hout moet nog drogen en dan hopen we in augustus haar (in deze vorm) een mooie plek in ons huis te kunnen geven.

    Met vriendelijke groet, Marjon

  7. Ha Jasper,
    Wat een mooi herkenbaar stuk. En wat mij betreft geld het bepalen hoe het met mij gaat ook voor mij fysiek. Ik ben de enige die weet hoe ik mij voel. Ik zie een arts dan ook als adviseur, want ja hij/zij weet meer over de werking van het fysieke en kan mij daardoor goed adviseren over de mogelijkheden.
    Ik vraag me wel af of een arts wel eens glimlacht als een patiënt zegt ik heb je niet meer nodig.
    Gelukkig bestaan er coaches en therapeuten die dat wel doen :)
    Dank voor het delen!
    Harte groet Willemijn

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *