De Dingen zoals ze lijken te zijn

Ik geloof dat we hier zijn om ons eigen Ding te doen. Wat dat dan ook moge zijn. De één om een partijtje adem-te-halen. De ander om een continent te redden. Een derde om zo mooi gitaar te spelen dat niemand het ooit meer vergeet. Wat het dingetje is, weet je alleen zelf. In de stille uren van de nacht, of wandelend op een verlaten strand. Of misschien terwijl je dansend midden in de Paradiso staat en een glimp opvangt van het grotere geheel. Het is van jou. Van niemand anders.

Het is niet in te ruilen. Niet te analyseren. Niet te doorgronden. Niet te veroordelen. En al zeker niet te vergelijken. Vooral niet te vergelijken.

Maar helaas. Helaas schijnen ontelbaar veel mensen dat op ontelbaar veel plekken per ongeluk wel te doen. Niet omdat ze kwaad willen. Of omdat ze lijstjes willen maken. En ook vast niet om patronen te creëren waarbinnen de te-vergelijken lijstjes inzichtelijk zouden kunnen worden. Dat is vast allemaal hun reden niet. Althans. Ik hoop van niet. Maar Helaas. Helaas Pindakaas. Wat zijn er veel velden die dat rare high brow’ en‘low brow maar blijven onderscheiden van elkaar. En wat vind ik het stom.

Het kan ook aan mij liggen natuurlijk. Laten we ook dat niet uitsluiten. Ik heb überhaupt de zin van hiërarchiën nooit begrepen. Ik snap wel de zin van Leiderschap. En ook van Aanvoerders in een voetbalteam. Ik snap de zin van Voorzitters in een chaotische vergadering. En ik snap de zin van Presentatoren op een feest die vertellen wat er komt. Maar ik snap niet – absoluut niet – welk stukje zou veronderstellen dat de ene mens dan zinvoller zou zijn dan de andere.

We hebben allemaal een andere rol in het geheel. Een ander Ding te doen. En het is enorm functieloos om een ander te vergelijken met jezelf en er dan ook nog maar eens een beoordelings-sausje overheen te kieperen. Elk radartje heeft zijn functie. Elk schroefje zijn stille geheim. En je kunt de functie pas ontleden als je de machine kunt zien. Dit leek voor mij altijd een extréém uitermate logica, maar dat is dus niet… Geloof ik.

De afgelopen jaren heb ik mijn best gedaan om het toch maar wel te begrijpen. Leek me zinvol. Al vond ik het fenomeen te belachelijk voor woorden. Mijn opvoeding hielp daarin niet mee – Dat alle mensen gelijkwaardig zijn los van hun aardse beslommeringen, is mij en mijn broertje met de paplepel ingegoten. Mijn ouders waren (en zijn nog steeds) een soort filantropische instelling waar iedereen –ongeacht je achtergrond (mits je geen strafblad bezit) – naar binnen mag wandelen.`’Mooi!’ zeggen de meeste mensen. ‘Ja’ denk ik.

‘Geen woorden, maar Daden’ was de tweede slogan die door de Friese kamers schalde. En misschien daardoor – of gewoon door mijn persoonlijke blauwdruk – is het zo gekomen dat ik er geen bal van snap. Niet snap waarom mensen A zeggen en B doen. Lijkt me ook zo vermoeiend voor jezelf. Stiekem denk ik dat je je moet richten op de kosmos als je een klacht hebt over je Ding. Of dat je een nieuwe spiegel moet kopen. Dat het tijd wordt dat je de machine in het oog krijgt. En dat je naar het specifieke radartje moet wandelen dat je niet begrijpt. In plaats van dat met andere radartjes te bespreken. Heel raar vind ik dat allemaal. Beetje kinderlijke naïviteit, zou een goed geconditioneerde volwassene zeggen. ‘Zo werkt de wereld niet Annette’.

‘Beetje naïve volwassenheid’ zou ik zeggen. Want zo werkt de wereld wel. We hebben toch allemaal een eigen hart. En een eigen intuïtie. En we weten toch allemaal dat als ik ‘klik’ met iemand, dat dat niks zegt over jouw ‘klik’ met mij. Om de simpele reden dat je je ergens anders in de machine bevindt. Dat wisten we toch allemaal? Ooit. Je bent het alleen vergeten. Omdat je jezelf kennelijk niet op waarde schat. Of omdat je bang bent voor de consequenties als je wel zuiver handelt in een systeem dat schijnt te floreren op hiërarchie en vergelijking. Dat je zèlf het systeem bent, zelf de constructie van de machine weerspiegelt… Ja. Dat waren we voor het gemak even vergeten.

Laat ik alle spreekwoorden, alle titels van geschreven teksten, alle wensen, alle angsten, alle documentaires die ik over dit onderwerp ken, alle oorlogen die gevoerd zijn, en alle vredes die gesticht zijn achterwege laten. Ik vind het van de zotte. Dat vond ik als kind. En dat vind ik nu. En grondige observatie wijst aan dat ik dit waarschijnlijk tot mijn dood zo blijf vinden.

Zorg gewoon met elke vezel in je lijf voor het unieke en buitengewoon mooie radartje dat je bent, zorg voor de olie, zorg voor de ruimte en zorg voor de liefde. En blijf met je poten van de andere radartjes in onze mooie machine af. Koester ze, respecteer ze, en laat ze doen waar ze goed in zijn. Want daarom zijn ze hier! En als je mij tegenkomt. Vraag me dan gewoon wie ík ben.

Een bijdrage van Annette Dölle, Foto: Andrew Abogado Flickr
2 Reacties
  1. Dag Eline,
    Dank voor je mooie feedback. Zoals jij het beschrijft klopt het inderdaad, en zou het betekenen dat ik net zo goed oordeel over de ander, zoals ik vind dat de ander oordeelt over mij. En, als ik je goed lees, impliceer je daarnaast dat ik er tegen ben om elkaars spiegel te zijn. Ik kan me goed voorstellen dat je het verhaal zo leest.

    Ik heb het zelf net terug gelezen (ik schreef dit namelijk in mei, en heb het daarna los gelaten), en met distantie geprobeerd het te beschouwen (voor zover dat mogelijk is). Ik lees dan vooral dat het stuk gaat over autonomie, ruimte nemen, en die ruimte – om jezelf te mogen zijn – bijna te verdedigen. Dan lees ik (vooral in het laatste stuk) dat er ook gesproken wordt over groepsdynamische processen (de verschillende radartjes in de machine) waarin de autonomie in gevaar komt.

    Je zou dat inderdaad als ‘oordelend’ kunnen beschouwen. Daar tegenover kun je de vraag stellen wat het verschil is tussen een oordeel hebben, en een mening ventileren. In de laatste zin van het stuk lees je dat ik zéker wel open sta voor bespiegeling en feedback. En daar zelfs om vraag. Mijn kritiek is vooral dat mensen zich veel te veel bemoeien met het levenspad van een ander, en hun eigen waarden projecteren op anderen. Ik vind dat je het respect moet opbrengen, en afstand moet kunnen nemen (naar de machine kijken als geheel noem ik dat) om het geheel te zien. Spiegelen – met je dierbaren, je directe omgeving en de mensen die door JOU uitgenodigd worden – is daarbij essentieel! Absoluut nodig, zoals jij ook zegt.

    Een oordeel vind ik iets definitiefs. Een statisch gegeven. Ik vind een oordeel (maar nu denk ik hardop na), ook heel erg op zichzelf staand. Er is geen dialoog of interactie meer mogelijk. Je kunt hoog en laag springen, maar het verandert niet. Het gedrag dat ik ‘naieve volwassenheid’ noem, is voor mij meer procesmatig. Ik ben als mens al niet zo statisch ingesteld, en ‘naieve volwassenheid’ hangt dan ook samen met een constatering die ik heb over anderen die een oordeel over mij vellen. (Snap je ‘em nog? haha, ;-)

    Anders gezegd: Ik gaf een aantal jaar training aan ex gedetineerde jongeren.En die gingen natuurlijk vaak in discussie over hun delict (varierend van zwart rijden tot doodslag). Maar die discussies zijn zinloos (ligt aan je therapeutische werkwijze, maar even los daarvan). Sommige dingen zijn gewoon niet oke. Daar hoeven we niet over te discussieren. Dat is ‘common knowledge’. En tegen anderen, over anderen, bemoeizucht etc. valt daar ook onder vind ik. Dat weten we allemaal: Dat soort dingen doe je gewoon niet. Is onaardig.
    En als volwassenen dat ‘geluid’/ gevoel/geweten niet volgen- tja, dat noem ik dan ‘naieve volwassenheid’.
    Kun je inderdaad een oordeel noemen, maar ik denk dat het meer een constatering is over gedrag dat ik waarneem.

    Maar dat had ik inderdaad iets nauwkeuriger kunnen omschrijven, daar heb je gelijk in.
    Ik hoop dat dit antwoord alles iets meer verduidelijkt. Nogmaals dank voor de feedback!

    Groeten, Annette

  2. Hoi Annette,

    Interessant stukje wat je hebt geschreven. Ik snap alleen iets niet.
    Je vergelijkt nu de mensen die vergelijken nu toch ook met jezelf?
    En gooit daar een beoordelingssausje overheen met het oordeel naieve volwassenheid. Of zie ik dit helemaal verkeerd?
    het lijkt me inderdaad heel goed je te richten op de kosmos en je niet teveel met anderen te bemoeien, maar ik geloof wel dat andere mensen leerzame spiegels kunnen zijn voor je eigen gedrag.
    Groet,
    Eline

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *