Op een dag stuitte konijn op het bedrijf Konijn®egistratie. Och, als hij daar toch eens lid van zou kunnen worden, dacht hij. Dan zou hij vast en zeker zekerder zijn over zijn konijnheid. Maar onzeker als hij was dacht hij dat ze hem vast niet zouden toelaten.

Thuis aangekomen ging hij naar bed en de volgende morgen stond hij weer op. Weken gingen voorbij. Tot de ochtend dat hij met een wortel in zijn mond voor de spiegel stond en de wortel bijna mooier vond dan zichzelf. “Ik moet het toch maar eens gaan proberen.” zei hij zachtjes. Het vooruitzicht van een afwezige onzekerheid trok. Konijn begon te glimmen en maakte bijna een sprongetje. Bijna.

Hij trok zijn beste staart aan en ging op weg. Bij Konijn®egistratie aangekomen stapte hij het hol in. (Konijnenbedrijven zitten altijd in een hol. De konijnen Kvk bijvoorbeeld zit ook in een hol, en deelt zijn kantine met de Konijnenpolitie).

Konijn werd allerhartelijkst ontvangen en voelde zich al bijna direct een échte soortgenoot. Hij liet zijn diploma’s en bekwaamheidsgeschriften zien, men nam een foto en hij ging weer naar huis. Na twee weken kreeg hij een prachtige brief met zegel. Hij was officieel lid! Konijn was dolgelukkig! Zijn onzekerheid verdween en hij leefde gelukkig.

De vragen

Op een dinsdag in augustus ontving hij een brief. Het konijnenregister was erg groot geworden en daarom was er een controle nodig. Konijn was blij met dit streven naar kwaliteit. Ook wat groot is dient goed in elkaar te steken, en liefst met dezelfde eenvoud als 6 eieren in een doosje zoals hij dat wel eens in de mensenwereld had gezien.

De brief bestond uit een aantal vragen:

• Hoe weet u zéker dat u een konijn bent?
• Konijnt u zoals een konijn behoort te konijnen? En zo ja, hoe weet u dat?
• Heeft u kwaliteiten verworven op een wijze die wij niet begrijpen en daarom moeten afkeuren?
• Zet u levenservaring in op een plek waar uitsluitend gevraagd wordt te handelen naar opleiding en niets dan opleiding?

En als laatste stond er deze zin: U heeft twee oren. Wij hebben vernomen dat deze regelmatig rechtop staan. Waarom vertoont u dit bijzondere gedrag? Kunt u hier een toelichting op geven? En zo nee waarom niet? En zo ja waarom wel?

Konijn ging er eens voor zitten en schreef een brief terug.

Het antwoord

Een paar dagen later ontving konijn het antwoord. Deze keer zonder zegel, maar hij herkende het Konijn®egistratie logo. De brief was als volgt:

Helaas kunnen we u niet garanderen dat u een echt konijn bent. De redenen hiervoor zijn de volgende.

1. Bij de meeste konijnen hangen beide oren. Wij hebben geconstateerd dat bij u beide oren overeind staan. Dit is niet des konijn.

2. U heeft kennis verworven op een wijze die wij niet begrijpen. Ook al leidt deze kennis tot gewenste resultaten, de wijze waarop deze kennis tot stand kwam is ongewenst.

Afwegende beide punten, is het u niet toegestaan om lid te zijn en/of blijven van ons register.

Omdat wij alleen met echte konijnen zaken doen, kunnen wij u derhalve niet zelf schrappen. U dient zichzelf daarom binnen zeven dagen uit ons register uit te schrijven. Neem daartoe deze brief mee. Deze brief is namelijk geschreven door een echt konijn dus aan de identiteit van deze brief, in tegenstelling tot de uwe, hoeven wij niet te twijfelen. Bezwaar maken tegen deze beslissing is niet mogelijk, omdat wij alleen bezwaren van echte konijnen in behandeling kunnen nemen.

Heeft u vragen, raadpleeg dan onze website. Indien uw vraag niet voorkomt bij de veelgestelde vragen, stuur dan een e-mail. Wij zullen uw e-mail printen op prachtig papier en aan de stapel onbeantwoorde vragen toevoegen.

Konijn legde de brief op zijn tafel, en vroeg zich af waar zijn onzekerheid ook al weer over ging…

Foto: Wwarby Flickr

Onlangs las ik in de krant dat Apple (de computerfabrikant) meer geld in kas heeft ($ 76 mld) dan de Amerikaanse regering. Dat is een opmerkelijk gegeven. Ik schrok er zelfs een beetje van. Een fabrikant van spullen heeft meer geld dan een heel land!? Die spullen zullen dan wel in trek zijn. En dat zijn ze natuurlijk. Ook dit artikel schrijf ik op een Apple computer.

Ik heb me altijd al afgevraagd waarom mensen, ikzelf incluis, zich zo kunnen hechten aan spullen. Waarom staat er op stickers in de winkel jaar in jaar uit; NIEUW! Waarom kunnen wij al ons bezit verzekeren? Waarom klinken de woorden ‘economische groei’ een beetje alsof er een toename in geluk is?

Koopziek?

Zijn we koopziek? Ja, ik denk het wel. Natuurlijk ken ik mensen die nauwelijks iets kopen. En ik laat ook vaak genoeg iets liggen. Maar we kopen verdraaid veel. En ook ik voel de trek om mee te doen. Alsof ik als een gans naar de winkel moet.

Een ziekte zelf is meestal een symptoom van iets anders. Van een virus of bacterie. Met koopziekte is het denk ik niet anders. Ik denk dat het virus een doodgewone hechtingsstoornis is.

Ons mooiste bezit

Het belangrijkste wat wij allemaal ‘bezitten’ zijn onze familie, vrienden en geliefden. Zonder hen kunnen we niet. Het leven zou wat mij betreft zo kaal zijn, dat ik van de spreekwoordelijke brug sprong. Vrienden, familie en een partner geven het leven zin, nut en plezier.

Het ‘bezitten’ van vrienden, familie en geliefden heeft een lastig kantje. Ze kunnen doodgaan. Zomaar en opeens. Soms zelfs met een paar tegelijk. En als dat niet gebeurt dan kunnen ze het nog uitmaken, bij je weggaan, verhuizen of emigreren. Daar doe je allemaal niets tegen, en thuis vastbinden is zielig. Spullen daarentegen kunnen niet dood en gaan niet zomaar weg. Ze zijn zelfs vervangbaar, zoals mensen dat niet zijn. Spullen kunnen wel stuk, maar dan kun je ze vaak repareren. En kan het niet gerepareerd, dan krijg je van de verzekering een nieuwe. En ben je niet verzekerd dan koop je zelf een nieuwe. En was je het oude model überhaupt al beu dan koop je gewoon direct een nieuwer model.

Dat is denk ik waarom wij zo dol op bezit zijn. Kopen lijkt het echte hechtwerk. Spullen leiden ons even af van de sterfelijkheid en eigen wil van mensen. Daar waar je volkomen machteloos bent in het ‘bezit’ van je familie, vrienden en geliefden, daar heb je als consument macht. Je voelt dat het beste net nadat je afgerekend hebt. Op het moment dat de verkoper naar je reikt om het tasje, de doos of de sleutel aan je te geven.

Het is bijna een soort drugs, maar dan wel een volledig gelegaliseerde.

Foto: Flickr

Lees ook: Je bezit, bezit jou

Een gastbijdrage van Annette Dölle:

‘Wat is toch jouw probleem met Geld?’ vroeg een vriend me laatst. ‘Probleem? Ik een probleem? Met Geld? Ik heb heel vaak geen geld. Ook als ik het wel heb. Dus hoe kan ik een probleem hebben met iets dat er niet is?

‘Ontkenningsfase’, zei de ander -Een hulpverlener, dus wat wil je ook- ‘Het feit dat je niets hebt, voortdurend zegt dat je het stom spul vindt, maar daar tegenover uitstekend in staat bent om in korte tijd er een heleboel van te krijgen, maakt dat je er absoluut een probleem mee hebt.’ Hij ging nog even door ‘Je houdt van Geld uitgeven toch?’ Eh… Ja. Dat kon ik niet ontkennen. Natuurlijk hield ik van Geld uitgeven. Of Nee. Eigenlijk hield ik van Leuke Dingen Doen. En Lekker Eten. Cadeautjes Kopen voor anderen en mezelf. Maar dat had niets te maken met het ‘ervan houden’. Nog sterker, als al die dingen zonder Geld konden zou het veel plezieriger zijn! Zie je wel, ik had een punt. Al dat gedoe met die muntjes en papiertjes.

Pinnen was nog erger. Dan zie je niet eens wat je ruilt. Je schuift een plastic kaartje door een machientje, en dan heb je opeens betaald. Pinnen heb ik dus ook heel snel afgeschaft. Niet voor mij geschikt. Ik pin elke maand keurig een blij bedragje en dat ruil ik dan gedurende de maand tegen alles waar mensen Geld voor willen. Heel Handig. En verstandig, vindt vooral mijn moeder.

‘Je gaat schizofreen met Geld om, Annette. Echt.’ Oh, nou ben ik schizofreen!? ‘Nee, jij niet! Maar de manier waarop je tegen materie aankijkt wel. Je hebt een tv uit 1992, een gitaar met een gat erin en een tafel die nog uit de jeugd van je moeder stamt. En nu wil je opeens meer dan €60.000, – per jaar gaan verdienen omdat Rutte zegt dat je dan profiteert van zijn kabinet.’ Ja, leuk hè! Lach ik. Nu komen we op een gebied waar ik van hou. Al die mooie spulletjes in mijn huis. Levend Sentiment. En alles doet het nog gewoon! ‘Vind je dat nou zelf ook niet een beetje schizofreen?’ Hm, zeg ik. Ambivalent vind ik een beter woord.

Ik haal nog een wijntje voor mij en de vriend. Onderweg denk ik na over mijn visie op Geld. Ik heb ooit een klas eens op Jip-en-Janneke wijze de oorsprong van Geld uitgelegd. Een collega die daarbij was grapte daarna dat ik dit zo als lezing bij de Nederlandsche Bank kon aanbieden. Had ik dan een probleem met Geld zoals de vriend vertelde?  Ja, natuurlijk had ik dat. Ik vind het alleen niet zo fijn om het een probleem te noemen. Het is een soort ingewikkelde situatie waar ik nog niet uit ben.

Ik ben aan de beurt voor de wijn. €6,00. Da’s veel, denk ik. Daar kun je drie flessen Kaapsche Hoop (of was het Pracht) bij de AH voor kopen. Dat is toch raar. 300cl in twee glaasjes in een warme kroeg, of 3l in een fles uit een winkel. Die verhouding vind ik echt buiten proportioneel. Ik loop voorzichtig balanserend terug naar ons tafeltje. Zorg dat ik geen druppeltje mors. Want dat zou dan zo een dubbeltje kunnen kosten. Geconcentreerd kom ik aan. De hulpverlenende vriend lacht. ‘Leg dan nog eens één keertje uit hoe jij het ziet’ vraagt hij. Dat is lief. Dus welnu, laat ik het misverstand dan voor eens en altijd de wereld uit helpen.

Geld is prima. Goed bedacht, uitstekend bedacht zelfs. Ooit. Vroeger. En een prachtig systeem om tot een gelijkwaardige uitwisseling van diensten of producten te komen. Echt. Niks mee aan de hand. Geld en ik. Wij houden van elkaar. Al kost het me erg veel moeite dit nu op te schrijven, draait mijn maag zich drie keer om en kijk ik schichtig om me heen of niemand me gehoord heeft. Het zou toch zo eens kunnen.

Mijn probleem met Geld zit in iets volkomen anders. Het is te vergelijken met discriminatie. Een symbolisch probleem projecteren op een tastbare situatie die er helemaal niets mee te maken heeft. Uitgesloten, Aan de kant gezet en genegeerd heb ik het. Jarenlang. Gedoogd, maar niet geliefd. Gebruikt, ontvangen en zo snel mogelijk weer uitgespuugd in ruil voor dingen, momenten en gebeurtenissen waar ik wel van hou. Tot ik afgelopen zomer op een strandje aan de kust van Amalfi ontdekte dat het niet het Geld is dat ik haat, maar de implicatie dat Geld synoniem zou zijn aan succes. Als je Geld hebt, ben je succesvol. Gaan er deuren open die voor een ander gesloten blijven. En dat doet pijn. Ik ken tientallen mensen die geen Geld hebben, maar uitermate succesvol zijn. Liefde kennen, warm en genereus zijn. Mooie dingen creëren. Positiviteit het universum in knallen waar we allemaal op kosmisch niveau van profiteren. Maar de maatschappij ziet ze als mislukt.

Dit wist ik in mijn hoofd al jaren – dat succes heus niet om Geld gaat - maar sinds deze zomer weet mijn hart het ook. Dat ik Geld buiten sluit omdat ik iets anders heel erg vervelend vind. En Geld stond daar symbool voor. Het spijt me. Dus vanaf nu houdt niets me meer tegen minimaal €60.000, – per jaar te verdienen. Gewoon omdat dat gewoon handig is met een kabinet dat kapitalisme omarmt. En met die €60.000, – kan ik namelijk heel veel mooie dingen doen voor mensen die het niet hebben, maar wel verdienen.

Foto tientje: Oskar Nijs Flickr

• Zijn wij voorspelbaar?
• Zijn wij manipuleerbaar met geld of beloning?
• En gaat dat dan op voor alle soorten taken?
• En wanneer leveren we nu de meeste inzet en creativiteit?

If, then, else… otherwise, hûh?

Dan Pink is een Amerikaans auteur, die de stevigste wetenschappelijke studies verteerbaar kan maken -met humor- zonder dat de pointe verdwijnt. In onderstaand filmpje laat hij samen met RSAnimate prachtig en begrijpelijk zien hoe het nu echt zit met ons gedrag en die beloning. Hij vertelt het verhaal van een onderzoek aan het Massachusetts Institute of Technology MIT over beloning.

Wat blijkt: er is een enorm verschil tussen simpele mechanische taken en taken die denkwerk vereisen. En de hoeveelheid beloning speelt een grote rol. Maar niet de rol die je denkt…

.

Hier kun je voor £0.59 de hele tekening als pdf downloaden.
En hier een link naar het boek “Drive” dat Dan Pink schreef over motivatie.

Een gastbijdrage van Annette Teeuwen:

De innerlijk geëmigreerde komt u meestal tegen op het werk. Hij of zij komt eigenlijk altijd net even te laat binnenlopen. Nooit zoveel te laat dat ze er op aangesproken kunnen worden. Daarnaast gaan ze ook net even te vroeg weg. Altijd zo’n minuut of vijf. Als je daar iets over zegt, wijzen ze met veel bombarie op hun klokje dat standaard vijf minuten te vroeg is afgesteld.

Ze doen hun werk, dat wel, maar enige passie of oprechte interesse ontbreekt. In hun hoofd zijn ze de acht urige werkdag ergens anders. Ze zijn innerlijk geëmigreerd. Ze zijn fysiek aanwezig maar daar is ook alles mee gezegd.

Als je al een goed gesprek met ze kunt aangaan –  daar heb je enig doorzettingsvermogen voor nodig – en vraagt waarom ze acht uur per dag iets doen wat ze niet boeit, waar ze geen plezier aan beleven, dan mompelen ze iets over hypotheek en dure kinderen en voegen je toe dat ze het écht, heus wel naar hun zin hebben. De innerlijk geëmigreerden zijn de zuurheid voorbij. Negatieve emotie is namelijk ook emotie. Dat ontbreekt. Het interesseert ze domweg niets. Ze doen wat ze moeten doen maar ook niets meer dan dat, liever minder.

Als ik ze zie dan overvalt me altijd een gevoel van innig medelijden en hoop ik dat het prachtig is waar ze in hun hoofd naartoe gegaan zijn. Maar ik ben bang van niet.

Foto: Cobalt123 Flickr

Een gastbijdrage van nrc.next redacteur Reinier Kist:

Jonathan Franzens roman Vrijheid gaat over het ongemak van grenzeloze vrijheid.
Deze gedachte is het uitgangspunt van een serie. Deel 5: ambitie en vrijheid.

Iedereen kan alles bereiken, zolang hij er zijn best voor doet. Dat levensmotto heette de American Dream, maar de droom van onbegrensde mogelijkheden is zo langzamerhand mondiaal geworden.

De opmars van die wereldwijd gedeelde droom begon in de jaren zestig, toen de westerse wereld het individualisme omarmde – ‘niemand kan je vertellen wat je moet doen, alleen jij bent verantwoordelijk voor je daden’. En de kinderen van de jaren zestig werden ouders en omdat vrijheid het grootste goed is van de individualist brachten ze hun kinderen één credo boven alle andere bij: alles wat je wilt ligt voor het oprapen, just reach out and grab it. Houdt de fijnbesnaarde zoon van cultuur, dan wordt hij gestimuleerd – dwang is uit den boze – om cultural studies te gaan doen. Een zeldzame opmerking van vader dat met zo’n studie weinig geld te verdienen is, wordt door het kind zelf weggewuifd als burgerlijk geneuzel. Ontplooiing is zoveel belangrijker dan iets ordinairs als geld.

In Vrijheid van Jonathan Franzen staat een passage over de kunstzinnige zussen van hoofdpersoon Patty Berglund. In de autobiografische passage betuigt Patty haar ouders op één punt haar innige dank:

„dat ze haar nooit hebben aangemoedigd om Creatief en Kunstzinnig te worden, zoals ze dat bij haar zussen wel altijd deden. Hoezeer het de jonge Patty ook stak dat Joyce en Ray haar maar wat lieten aanmodderen, die veronachtzaming lijkt meer en meer een zegen nu haar zussen allebei in de veertig zijn en moederziel alleen in New York wonen, veel te wereldvreemd en/of verwaand om een relatie van enige duur en inhoud aan te kunnen, en nog altijd afhankelijk van financiële ondersteuning door hun ouders terwijl ze nog steeds, en nog steeds vergeefs, naar het artistieke succes streven dat hun als kind in het vooruitzicht werd gesteld”.

De American Dream is alomtegenwoordig in de westerse cultuur. Het is een kernboodschap van alle grote blockbusters van de laatste jaren. Wat is de overeenkomst tussen Harry Potter, Frodo Baggins, Ariadne (het meisje dat in Inception is begiftigd met het talent in andermans dromen te kunnen inbreken) en Mark Zuckerberg (de oprichter van Facebook die in The Social Network wordt geportretteerd)? Dat zij allemaal aan het begin van de film hele gewone stervelingen zijn, maar na verloop van tijd dankzij grote inspanningen in staat blijken te zijn nog grotere prestaties te leveren.

Hetzelfde verhaal zit in bijna elke videogame: je begint als nobody, maar met enige investering in je vaardigheden groei je al snel uit tot sportgod, redder van de wereld of rockster. Het is het verhaal dat alle talentenshows ons keer op keer vertellen: een heel normaal persoon, die zomaar besluit mee te doen aan een auditie van SBS6, kan na een felle strijd met zijn rivalen popster en BN’er worden.

De American Dream, dat is ook het succesverhaal van een Marco Borsato, die het sterrendom met het imago van de gewone jongen heeft verenigd. Het ideaal dat iedereen gelijk is en iedereen vrij is om zijn dromen na te streven is er ook de oorzaak van dat hordes mensen op YouTube, blogs en forums hun middelmatige artistieke creaties tentoonspreiden, in de stille, maar meestal luidruchtige hoop opgemerkt te worden. Rond datzelfde ideaal is onlangs zelfs een succesvolle spirituele zelfleer ontstaan. De boodschap van The Secret is dat als je maar gelooft in je eigen succes, je het ook kunt bereiken.

De enige factor die wij, de generatie van de American Dream, niet hebben meegerekend is: talent.

Over talent bestaat een mooi citaat van Aldous Huxley, de schrijver van Brave New World. Huxley schreef in 1933 dat technologische ontwikkelingen, hoge lonen en scholing „een zeer groot publiek hebben geschapen dat kan lezen en leesstof en beeldmateriaal kan aanschaffen”. Volgens de schrijver is echter „het aandeel van de rotzooi in de totale kunstproductie thans groter dan ooit tevoren. Dit is eenvoudig een kwestie van rekenkunde.

In de loop van de vorige eeuw is de bevolking van West-Europa iets meer dan verdubbeld. Het lees- en beeldmateriaal is echter, naar mijn schatting, minstens in een verhouding van één op twintig, misschien ook wel van één op vijftig of zelfs honderd toegenomen. Als een bevolking van x miljoen artistieke talenten heeft, dan zal een bevolking van 2x miljoen waarschijnlijk 2n artistieke talenten bezitten. Welnu, we kunnen de situatie als volgt samenvatten. Tegen één gedrukte pagina met lees- of beeldmateriaal die honderd jaar geleden werd gepubliceerd, publiceert men nu twintig, zo niet honderd pagina’s. Maar tegenover elk talent van vroeger staan er nu slechts twee.” (Aldous Huxley, Beyond the Mexique Bay, A Travellers Journal, vertaling Jules Castier)

Daar valt natuurlijk tegenin te brengen dat door hoge scholing – dat betekende in Huxley’s tijd de revolutionaire ontwikkeling dat ineens de hele bevolking kon lezen en schrijven – ook meer talenten de mogelijkheid krijgen om zich te ontwikkelen. Volgens Huxley was deze toename van potentiële talenten echter onvoldoende om de ongekende groei van de artistieke productie bij te benen. Hoe het ook zij, Huxley zou zijn wenkbrauwen flink hebben gefronst als hij zou horen over de miljoen mensen die anno 2010 in het kleine Nederland volgens onderzoek een roman op de plank hebben liggen. Maar hij zou zich echt rot hebben geschrokken als hij kennis had genomen van een uitvinding genaamd internet.

Dat is het domein waar de talentlozen hun pijnlijk valse Lady Gaga-imitaties de wereld insturen, waar een filmpje van een man die in een konijnenkostuum over straat hopt meer hits krijgt dan waar een site voor serieuze films ooit van kan dromen. Het domein waar talent er niet meer toe doet, zolang je maar gezien wordt, al is het maar door mee te doen met de trend op YouTube van verveelde sukkels die een opname van zichzelf maken terwijl ze naar een onbenullig filmpje van een ander kijken. Internet is het podium, schrijft Andrew Keen in zijn boek The Cult of the Amateur, waar zelfs mensen die écht helemaal niks kunnen hun geboorterecht opeisen een paar minuten in de schijnwerpers te staan.

Maar hoe meer mensen gezien, begaafd, miljonair of beroemd willen worden, hoe meer die roem of rijkdom nooit zullen vergaren. „We were raised by television to believe that we’d be millionaires and movie gods and rock stars – but we won’t”, zegt vechtersbaas Tyler Durden in Fight Club, een film waarin frustraties over de schaduwzijde van de American Dream een vruchtbare bron blijkt voor een apocalyptische geweldsfantasie.

Die schaduwzijde bestaat uit de verbrijzelde dromen van de niet-succesvollen. In een wereld waarin alleen jijzelf verantwoordelijk bent voor je succes, kan alleen jijzelf worden aangesproken op je falen. En volgens verschillende onderzoekers en hulpverleners veroorzaken de druk om te presteren en het onvermogen om aan de verwachtingen van ouders en de samenleving te voldoen, een toename aan gevoelens van boosheid, inertie en irritatie onder jongeren.

Zo schrijven mentaliteitsonderzoekers Frits Spangenberg en Martijn Lampert in hun boek De grenzeloze generatie (2009) dat in Nederland 41 procent van de jongeren te maken heeft met deze gevoelens als gevolg van de vrije, ambitieuze samenleving waarin zij leven. De realiteit van de American Dream is dat we – ondanks YouTube – echt niet allemaal filmgoden of rocksterren worden. „And we’re learning that fact”, zegt Tyler in Fight Club. „And we’re very, very pissed-off.”

-

Dit artikel is geschreven door Reinier Kist en gepubliceerd op 2 december 2010 in de nrc.next. Klik hier voor het artikel in originele opmaak met daarin ook citaten uit het boek ‘Vrijheid’ van Jonathan Franzen.

Foto: Flickr

Alle mensen zijn verschillend. Daar zijn we het met zijn allen wel over eens. Waar we minder vaak bij stilstaan is dat dat ook betekent dat iemand altijd ergens beter in is dan alle anderen. Niet door studie of oefening, maar bij de gratie dat we verschillend zijn. Dat betekent dat er iets is waar jij altijd beter in bent dan alle anderen. De boeiende vraag is dan niet óf dat zo is, maar wát dat is waar je goed en beter in bent dan anderen?

Als we over kwaliteiten en kunde spreken, dan zijn we sterk geneigd om mensen te gaan indelen naar vakgebieden. Dat lijkt een aardige houvast en het is wellicht een goed begin als je helemaal niets weet. Maar het werkt niet als je zoekt naar diepe voldoening in werk. Het is te nauw. Er zijn zo’n 7 miljard mensen op de wereld en die zijn allemaal ergens goed in. Met vakgebieden werken betekent dat je dus 7 miljard vakgebieden zou moeten benoemen.

Iemand die prachtig viool leerde spelen is niet per definitie alleen een goede violist. Wellicht kan hij ook fantastisch aardbeienijs maken. En toch zullen we als deze persoon het heeft over werk of geld verdienen, vooral aan die viool denken. En zeker niet aan een combinatie van viool met aardbeien. Maar ook aan die combi denken is nog steeds 1+1=2. Het is soms goed juist oppervlakkig, gevoelsmatig of vanuit een vreemde hoek te kijken. Zo kun je over deze persoon bijvoorbeeld zeggen: hij kan iets met zijn handen dat oren en tong streelt. Dat is een andere manier van kijken dan hem in het doosje ‘violist’ of ‘muzikant’ te stoppen.

Of wellicht speelt hij viool omdat het zijn moeder vroeger zo opvrolijkte, maar is die moeder al jaren dood en wil hij al lang eigenlijk niets liever dan op grote schepen varen.

Mijn loopbaan als voorbeeld

Ik heb zelf nogal wat verschillende dingen gedaan voor ik wist waar ik thuis hoorde. Ik ben ingenieur, grafisch vormgever, ik kan niet onaardig verbouwen en schilderen, ik heb een leuke lamp ontworpen, en ik ben niet onverdienstelijk tv-reseacher wetenschap en techniek geweest. Ik heb zo’n 5 uitzendbaantjes gehad, 2 banen in loondienst en 4 soorten ondernemingen.

Soms deed ik 3 dingen op een dag. Ik schilderde een gevel in de ochtend, verbouwde in de middag en ‘s avonds werkte ik aan een grafisch ontwerp. Om soms gek van te worden (dan stond ik mijn handen na het klussen weer in de Nivea in te wrijven om daarna met finesse de muis te gaan bedienen).  Maar steeds had ik ergens het gevoel dat ik dichter in de buurt van iets kwam. Soms was dat gevoel flinterdun, soms duimdik. Dichter in de buurt van een vorm die het uiteindelijk moest gaan krijgen.

Door alles wat ik deed kwam ik erachter dat ik:

1. een sterke drive heb om de werking van mensen en apparaten te doorgronden;
2. kennis kan overbrengen;
3. een goed ontwikkeld visueel vermogen voor vorm en kleur heb;
4. een sterk opmerkingsvermogen voor lichaamstaal heb;

Deze eigenschappen gebruik ik nu allemaal in het coachen en trainen. Daar waar ik in andere werkzaamheden maar één of twee punten tegelijk gebruikte.

Twee soorten reacties

In de periode dat ik verschillende werkzaamheden door elkaar heen deed, reageerden mensen op mijn loopbaan steevast op twee manieren:

1. “Jij weet niet wat je wilt.”
2. “Jij bent veelzijdig”.

Beiden hadden ze gelijk en allebei niet. En om allebei kon ik wel eens boos worden als het niet lekker liep met werk of ik weer van baan veranderde.

Ik was op zoek. Ik wist op de middelbare school niet wat ik wilde. Ik dacht toen dat een mens maar in 1 ding goed kon zijn (dat was voor mij ‘natuurkunde’ op de HAVO) en ik zocht naar de titel van dat vak (dus werd ik ingenieur). Iedere keer dat ik een leuker vakgebied ontdekte kwam ik dichter bij mijn huidige vak als coach en trainer. Al die vakken hadden leuke aspecten, maar in het coachen kwam pas alles samen. Gek genoeg heeft er nooit iemand aan mij gevraagd of coach niet iets voor me zou zijn (en dat terwijl ik als 9 jarige al psychologieboeken in de bibliotheek probeerde te lezen :-).

Coachen en trainen is waarschijnlijk mijn eindpunt als het gaat over het simpele vakgebied-hokjes-denken. De vorm waarin ik coach en train, is er één die alleen bij mij hoort. Het is precies die vorm waarin ik mij onderscheid van die andere 7 miljard.

En als ik later groot ben… hoop ik als docent coaching en training te mogen werken.

Foto: Flickr

Een gastbijdrage van: Mark Nieuwenhuizen

Als we de antropologen mogen geloven, is de mens de afgelopen eeuwen verworden van jager tot verzamelaar. Niet langer zwerven door de bossen op zoek naar eten maar een huisje met een hek neerzetten en eetbare planten verbouwen zodat je nooit meer hoeft te reizen om een volle buik te krijgen.

Aan die tegenstelling tussen de jager en de boer of verzamelaar moest ik gisteren weer denken toen mijn beste vriend Martin op bezoek was. Anders dan ik, is hij een echte verzamelaar. Het liefst heeft hij zelfs zijn series compleet. Zo is hij een groot Elvisfan en koopt al sinds ik ‘m ken platen en later CD’s met materiaal van de King waarvan veertien van de vijftien tracks al bekend zijn. Simpelweg omdat anders de verzameling niet compleet zou zijn.

Zijn muziekcollectie beslaat dan inmiddels ook een hele kastenwand waar alles alfabetisch en chronologisch is opgeborgen. Ik weet dat die ordentelijkheid hem rust en een voldaan gevoel geeft dat steeds weer wordt gevoerd als er weer een exemplaar aan de verzameling kan worden toegevoegd.

Martin maakt zich zorgen als we het over de ontwikkelingen in de media en muziekindustrie hebben. Dat is eigenlijk al zo sinds hij bij mij een van de eerste versies van iTunes zag die ik had gekoppeld aan mijn stereo installatie. Hoewel hij snel het gemak van de digitalisering in kon zien, gruwelde hij van het idee dat er geen kleurrijke hoesjes meer in de kast stonden om lekker in te bladeren en vooral van het idee dat een verzameling niet meer tastbaar en dus zichtbaar aan te vullen is.

Lang kon hij de winst in de discussie nog naar zich toe trekken door te laten horen dat er wel degelijk kwaliteitsverschil zat tussen de CD-versie en de MP3. In de praktijk won hij het pleit ook vaak door binnen een paar seconden te vertellen welke drummer op deze track de drums besloeg of in welk jaar het was opgenomen. Het boekje was tenslotte zo uit het doosje getrokken en op de juiste bladzijde opengeslagen.

Nu laat ik ‘m Spotify zien op zowel de aan de versterker gekoppelde Mac als op de Android smartphone. Ik toon hoe makkelijk het is om uit de 9,2 miljoen tracks te kiezen en dat zowel een groot gedeelte uit zijn platenkast als de vele CD’s op zijn verlanglijstje direct beschikbaar zijn. “Ik heb in de afgelopen 20 jaar tienduizenden euro’s geïnvesteerd in mijn collectie,” verzucht hij niet onterecht. “En jij hebt dit alles tot je beschikking voor nog geen tientje per maand. Even legaal en in een kwaliteit waar ik van schrik. Het verschil met een CD is veel kleiner als ik dacht.”

Het is een goed voorbeeld van hoe een deel van de economie aan het verschuiven is van het traditionele bezit naar vruchtgebruik. Zeker in het geval van muziek wordt het bezitten van de data en de drager steeds minder interessant. Wanneer ik kijk naar mijn eigen iTunes verzameling moet ik na tien jaar constateren dat de meeste tracks duurder zijn geweest dan de 99 cent per track die ik er voor heb betaald. In de loop der tijd heb ik met regelmaat een harde schijf moeten vervangen en ik ben heel wat geld en tijd kwijt geweest met het backuppen en veiligstellen van deze content. Zelfs wanneer ik deze gratis heb binnengehaald.

Het bezitten van iets dat je niet direct consumeert, kost altijd geld. Elk bezit bezit jou, las ik nog onlangs op een blog en dit is een eenvoudig controleerbare economische waarheid. De auto die op jouw naam staat heeft regelmatig onderhoud nodig en kent forse afschrijvingskosten. Onroerend goed kan in andere tijden nog in waarde stijgen maar zeker nu zullen veel huizenbezitters zich realiseren dat hun jaarlijkse kosten niet meer worden gedekt door automatische waardestijging.

Het is nog lang niet zo ver maar de evolutie dwingt ons langzaam om van verzamelaar weer jager te worden. Een belangrijke voorwaarde voor de omschakeling naar vruchtgebruik is wel dat hetgeen we wensen gemakkelijk te verkrijgen is, we er op kunnen vertrouwen dat het voor langere tijd voor ons beschikbaar is en dat het ten minste de zelfde kwaliteit heeft. In de muziekindustrie zijn we bijna op dat punt aangeland als ook daadwerkelijk alle platenmaatschappijen zich met hun volledige repertoire aansluiten.

Op het moment dat alle muziek in al z’n versies beschikbaar is, valt er niets meer te verzamelen. Wie een abonnement heeft op een streaming service als Spotify of later waarschijnlijk iTunes Cloud heeft namelijk alles al vanaf het moment dat het uitkomt. Voor Martin en alle andere verzamelaars is het dan niet meer de muziek zelf maar slechts de drager die verzameld kan worden en als collectors item over de toonbank zal gaan.

Ik kan daarom best begrijpen dat hij triest wordt van deze nieuwe ontwikkelingen. Wanneer alle inhoud namelijk ten aller tijden overal beschikbaar is, bestaat zijn collectie alleen nog maar uit een verzameling verpakkingen.

Foto: Flickr

Maak je geen zorgen als je de titel niet helemaal hebt begrepen. Het is Brad Pitt in de film ‘The Fight Club’ die mij jaren geleden al op het idee voor dit artikel bracht. In deze film zegt hij in de rol van Tyler Durden: “The things you own end up owning you”.

Lange tijd wilde ik een auto. Ik had ontdekt dat het type dat mij boeide stukken goedkoper was dan ik bevroedde. Het leek me leuk zo’n mooie auto te bezitten, naar mensen toe te gaan, droog te blijven met regen (iets wat me op de fiets vaak slecht lukt). En ik fantaseerde over al het andere dat je maar kunt bedenken bij het bezitten van een mooie glimmende auto. Och, wat zou ik trots zijn!

We zijn een ruim jaar verder en nu moet ik er niet aan denken om een auto te bezitten. Dat is van het ene uiterste naar het andere. Hoe dat zo komt? Denkend aan Brad Pitt, realiseerde ik me dat wij mensen helemaal geen spullen bezitten. We zijn juridische taal met spreektaal gaan verwarren. Wij bezitten niets. De spullen bezitten jou.

Wanneer mijn mooie auto voor de deur zou staan, dan moet ik ervoor zorgen dat hij verzekerd is, ik moet hem aanschaffen, ik moet hem volgooien met benzine, en als een onverlaat er ‘s nachts een deuk in rijdt moet ik de waardedaling verduren of de deuk laten herstellen. En die auto? Die staat daar en vindt er geen ene mallemoer van. Hij hoeft niets te doen, alleen maar te staan. Hij bezit mij. Dat wil zeggen, hij bezit mijn tijd, mijn geld, en mijn aandacht. En daar hoeft hij niets voor te doen.

Dus ben je van plan om binnenkort nog iets te kopen. Lees dan dit artikel nog een keer. Je hebt je vrijheid nu nog, en je kunt er ook voor kiezen die te houden.

Foto: MacieKiew Flickr
Dit artikel is ook gepubliceerd in het boek “175 Lifehacking tips“

Je kent vast wel iemand die vaak net te weinig geld heeft, hij of zij krijgt het rond maar daar houdt het dan ook mee op. Of wellicht zat je zelf eens in zo’n situatie of zit je er nu in.

Toen ik eens in zo’n situatie zat, zei iemand tegen me “Geldproblemen los je niet met geld op.” Op dat moment begreep ik niet wat ik daar mee moest, maar het bleef wel hangen. Ergens wist ik: ‘dit klopt’.

Geld als rekeneenheid beschouwen

Er zijn veel manieren waarop je naar geld kunt kijken: als je € 1000,- tekort komt, heb je € 1000,- nodig en is je probleem opgelost. Zeker als ingenieur is dat voor mij een aannemelijke gedachte. Geld kun je uitdrukken in aantallen en dus kun je er mee rekenen. Je kunt er een tekort of een teveel van hebben. Dat klopt. En het klopt alleen zolang je het begrip tijd buiten beschouwing laat.

Tijd

Met geld koop je eten, kleding, benzine, en je betaalt je huur of hypotheek ermee. Dat zijn zaken die je of opmaakt of voor een bepaalde termijn krijgt. Eten verteer je, en na een maand wonen ‘koop’ je weer een nieuwe maand wonen. Met geld is het net als met slapen en eten. Je kunt niet zoveel eten of slapen dat je het een jaar niet meer nodig hebt. En de meeste van ons kunnen ook niet cash een huis kopen. Kortom: geld moet rollen. Je hebt er alleen plezier van als je er iets mee doet.

Geld is dus een rekeneenheid, geld is aan tijd gebonden en het uitgeven is noodzakelijk voor je levensbehoeften. Wanneer iemand dus tekort heeft is niet een hoeveel vraag belangrijk, maar een waardoor vraag. Waardoor komt het dat iemand niet genoeg heeft?

“Geldproblemen los je niet met geld op” betekent dat een geldprobleem dat vaker voorkomt of terugkomt, ergens anders dan bij geld zijn oorzaak heeft liggen. Dat geld is een uitingsvorm van een onderliggend probleem.

Natuurlijk is het, wanneer je vaak honger hebt, zinvol je af te vragen of je voldoende eet. Maar stap twee is je afvragen waardoor je vaak honger hebt. Je kunt niet eenmaal niet een dag zoveel eten dat je een maand niets meer nodig hebt, zo is het ook met geld.

Geld als waarderingsmiddel beschouwen

Geld is ook een middel waar we waardering mee uitdrukken. Als je dus vaak een tekort aan geld hebt dan lever je misschien te weinig waarde. Of je levert wel waarde maar je ziet dat niet, of je levert je waarde op de verkeerde plek, jij ziet het maar anderen niet. Ergens doe je dan iets ‘niet goed’, en krijg je onvoldoende waarde-ring. (Let op: ik heb het niet over rijk worden, maar over gewoon prettig leven).

Als je geen werk hebt is dat heel inzichtelijk, als je wel werk hebt en niet voldoende verdient, dan doe je misschien niet het juiste werk of je baas wil je niet de waarde geven die je levert. Het loont dan de moeite eens te gaan praten met iemand die een andere kijk op je werk heeft dan jij.

Wanneer je akkoord bent gegaan met een laag salaris, is het zinvol je af te vragen hoeveel je jezelf waard vindt. Waarom ben je akkoord gegaan met dat salaris? Komen daar antwoorden op als: In deze branche is niet veel te verdienen. Vraag je dan af waarom je dan in die branche zit. Iemand anders de ’schuld’ geven van de hoogte van je inkomen ‘helpt niet’. Daar word het eenvoudigweg niet meer van. De enige manier waarop je dat salaris omhoog krijgt is door verantwoordelijkheid te nemen voor je situatie. Het is zoals het is.

“Ik ging ooit akkoord met € 1200,- bruto en moest daarvoor ruim 50 uur per week werken. Toen ik om salarisverhoging vroeg zei mijn baas: “Je bent er zelf mee akkoord gegaan.” En dat was dat en voor haar ook meteen het einde van het gesprek. Ze had gelijk, maar de wens meer te verdienen bleef. Dus ging ik op zoek naar een plek waar ik meer kon verdienen.”

Geld als energie beschouwen

Onlangs las ik weer ergens de zin “Geld is energie.” Wanneer ik zoiets lees, krommen mijn tenen een beetje, zeker als het in een ’spiritueel’ boekje vol aquarellen staat. Maar het is wel waar.

Geld is deels net als elektriciteit. Het stroomt je portemonnee in en weer uit. En op het moment dat het in de handen van iemand anders is, is het (in tegenstelling tot elektriciteit) nog steeds dezelfde hoeveelheid energie (de inflatie buiten beschouwing gelaten). Die persoon kan het op zijn beurt ook weer uitgeven. In dat opzicht is geld dus energie, omdat je het kunt doorgeven zonder dat het waarde verliest.

Geld is gekoppeld aan vertrouwen

Vroeger was geld gemaakt van goud en zilver. Metalen die iedereen wel wilde hebben. Dat is allang niet meer zo. We werken met een ander vertrouwenssysteem van moeilijk na te maken briefjes tot giraal beveiligd (internet) geld, aandelen, opties en obligaties. Allemaal op basis van vertrouwen. Op bepaalde momenten ruil je dat vertrouwen in voor boodschappen, een nieuwe fiets of een auto.

Of je ergens vertrouwen in hebt is een kwestie van emoties, waarbij (onbewust) veel meespeelt. Het kleurrijke ICESAVE logo riep bij mij in den beginne heel andere emoties op dan op dit moment (en dan heb ik nog het geluk dat ik er geen rekening had).

Geld kun je dus zien als een rekeneenheid, waarderingsmiddel, het is energie en de waarde is ook nog eens gekoppeld aan emoties.

Geld als liefde beschouwen?

Nu komen we op glad, maar spannend ijs. Als geld een uitdrukkingsvorm van waardering is, op energie lijkt en aan emotie gekoppeld is, dan is het idee dat geld liefde is niet zo heel vreemd.

Als iemand vaak iets voor je doet en je bedankt die persoon nooit, dan gaat dat wringen. Als je niet voldoende salaris krijgt, je daarvan baalt en je blijft toch dat werk doen zonder te solliciteren, dan gaat dat wringen.

Je kunt geld net als liefde aannemen of weigeren. Zowel geld als liefde heb je nodig in deze wereld: liefde om jezelf vanbinnen gezond te houden, geld om je bestaan buiten je gezond te houden. Geld is een middel waarmee je voor jezelf en voor anderen kunt zorgen. In een bepaald opzicht is dat ook waar liefde over gaat…

Dit artikel is ook gepubliceerd op www.lifehacking.nl. Foto: Flickr.

Ik beschouw een ondernemer als succesvol wanneer hij met plezier goed werk levert en voldoende verdient om zichzelf en zijn onderneming gezond te houden.

In alle gesprekken met collega ondernemers en cliënten, die ik voerde over dit onderwerp, kwamen steeds een aantal zaken naar boven. Er blijken gemene delers te zijn tussen succesvolle ondernemers, los van het vakgebied waarin ze werken of de expertise die ze in huis hebben.

Met opleiding lijkt het vaak weinig te maken te hebben. Er zijn voldoende mensen die een bedrijf hebben in een richting waarin ze geen opleiding volgde of voor een richting kozen waarin geen opleiding bestaat.

Succesvolle ondernemers blijken:

1. Van werken te houden

Onlangs las ik ergens de spreuk: “Wanneer mensen blij zijn dat ze vakantie hebben, doen ze niet het juiste werk.” Dat is een beetje een zwart/wit uitspraak, vakantie is ook leuk. Maar er zit een mooie kern in. Wanneer je doet wat jij leuk vindt en het lukt je daar geld mee te verdienen, dan heb je dus leuk werk. Ondernemen gaat ook over je hart achterna gaan en doen waar jij van houdt.

Ik spreek genoeg mensen die nog steeds geloven dat je alleen iets bereikt als ondernemer met zwoegen, afzien, strijd en bikkelen. Dat is een in essentie mooie, maar beperkende overtuiging. Ik geloof dat je met zo’n overtuiging niet zozeer iets bereikt omdat je hard werkt. Maar omdat je erin gelooft dat je daar zult komen waar je zijn wilt.

Plezier maken en genieten van de luchtigheid hoort ook bij ons bestaan. In het Grand Café je bespreking houden kan veel gezelliger en net zo effectief zijn.

Succesvolle ondernemers hebben een doel, en weten dat ze dat doel kunnen bereiken. Daarom houden ze van werken.

2. Van geld te houden

Geld is niets meer en niets minder dan het wereldwijd geaccepteerde ruilmiddel. Je kunt er bij iedereen mee terecht. Dat betekent dat je er heel veel mee kunt doen. Je kunt er veel van krijgen, en veel van weggeven.

Economen weten het ook. Het gaat niet louter om de hoeveelheid, maar om hoeveel er hoe vaak van eigenaar wisselt. Anders gezegd: Als je geld snel doorgeeft, hebben er de meeste mensen plezier van.

Succesvolle ondernemers blijken van geld te houden. Niet om er bovenop te gaan zitten en te zeggen: “Dit is van mij, afblijven.” Nee, omdat ze het leuk vinden om geld te krijgen en het daarna weer uit te geven. Om er dingen mee te doen, die goed voor zichzelf of hun bedrijf zijn. Zoals mooi briefpapier laten drukken of een bedrijfspand kopen waarin je precies dat kunt doen wat je voor ogen hebt.

Succesvolle ondernemers weten goed wat je kunt doen met geld en doen dat ook.

3. Van mensen te houden

Een ondernemer doet (bijna) altijd zaken met mensen. Dat betekent dat je elkaar ziet, belt, mailt. Contact hebben met anderen is waar een groot deel van ondernemerschap om draait.

Alle mensen, en dus ook klanten, voelen of ze gewaardeerd worden of niet. Klanten voelen of ze gewenst zijn om hun mens zijn, of dat ze alleen maar welkom zijn omdat ze geld komen brengen. Het is een stuk leuker zaken doen met iemand die jou ook waardeert.

4. Tijd als een cadeau te beschouwen

We krijgen allemaal 24 uur in een dag, en dan krijgen we weer een nieuwe dag. Dat is een gegeven, meer krijg je niet en gelukkig ook niet minder. Het is dus verstandig om zuinig op je tijd te zijn. Daarmee bedoel ik niet dat je alles snel moet doen, berekenend of efficiënt.

Wat succesvolle ondernemers gemeen hebben is dat ze een goed besef hebben van tijd. Ze hebben een eigen antwoord op vragen als:

• Wat doe ik wel en wat doe ik niet?
• Bedenk ik een plan of ga ik aan de slag?
• Plan ik volgtijdelijk of op vaste tijdstippen?
• Ga ik naar een geplande afspraak of verplaats ik die omdat er iets voorbij komt dat belangrijker voor me is?

De succesvolle ondernemer is zorgvuldig met zijn tijd en koestert hem.

5. Goed voor zichzelf (en klanten) te zorgen

Ik schreef het hierboven al: “Wanneer je doet wat jij leuk vindt en het lukt je daar geld mee te verdienen, dan heb je dus leuk werk.” Doen wat je leuk vindt kan als je weet wat je leuk vindt. Daarvoor moet je jezelf en je verlangens serieus nemen.  Stilstaan bij soms grote vragen als: “Waarom doe ik wat ik doe?” “Wil ik dit blijven doen?” Succesvolle ondernemers reflecteren regelmatig.

Een ondernemer moet veel alleen doen. Wanneer je in loondienst bent zorgt een werkgever voor je. Letterlijk. Die zorgt dat de verwarming aan is als je op maandag op kantoor komt. Dat je een bureau hebt, er een koffieautomaat is, er werk voor je is en je daar salaris voor krijgt. Vaak is je pensioen ook deels geregeld. Als ondernemer moet je dat allemaal zelf doen. Daar schrok ik in het begin flink van en ik was vast niet de enige. Er is veel om zorg voor te dragen. Dat is echter wel heel erg leuk om te doen, en je krijgt er vanzelf een beetje handigheid in.

Een succesvolle ondernemer zorgt  goed voor zichzelf. En dan wordt goed voor je klanten zorgen vanzelfsprekend.

Dit artikel is ook gepubliceerd op www.lifehacking.nl. Foto: Flickr.