Nastreven

Wij mensen zetten graag ergens onze tanden in. We gáán graag ergens voor. Stropen de mouwen op. Zelfs druk zijn is een synoniem voor een succesvol leven geworden. Onze Westerse cultuur is een nastreef cultuur. We zetten onze tanden in het bereiken van iets alsof het een boterham is. En als we geen brood in huis hebben dan gaan we het halen. En als we geen geld hebben dan gaan we solliciteren.

We kunnen dingen voor ons zien en er vervolgens achteraan gaan. Dat is ook lekker om te doen. Het geeft focus en soms zelfs dat heerlijke adrenaline gevoel dat we goed bezig zijn of in flow zitten. Succes nastreven is lekker en leuk, omdat het een gevoel van grip en focus geeft.

Vertraging

Toch bereiken heel veel mensen niet of nooit hun doel (waarmee ik niet bedoel dat succes alleen maar het gevolg is van het persoonlijk nastreven, er is natuurlijk veel meer). Ik zie heel veel mensen een eind komen en dan iets geks doen. Dan hoor je iemand opeens zeggen: “ja maar …”, “ik kan geen dingen afmaken” of “ik vind echt alles leuk dus dan ga ik weer iets anders doen” of “ik kan niet kiezen”, of de depressieve variant “wat heeft het voor zin?”.

Die reacties hebben me altijd verbaasd. Steeds weer riep dat bij mij de vraag op wat daar nu gebeurde. De antwoorden klonken echter vaak hartstikke logisch. Of de omstandigheden voor die persoon leken ook opeens echt ongunstig. Tot ik opeens tamelijk helder zag dat er een groot verschil is tussen nastreven en het daadwerkelijk hebben van succes.

Succes hebben is je grip verliezen

Wanneer je een doel bereikt hebt hoef je niets meer na te streven. Je hoeft niet meer aan het werk, je hoeft geen plan meer te maken, je hoeft niet meer te wachten. Je bént er. En dan gebeurt er iets paradoxaals: wanneer je iets bereikt hebt kun je het verliezen. Al die tijd dat je aan het nastreven was, wàs er niets te verliezen. En nu opeens wel. Daar waar je in het nastreven een bepaald gevoel van grip hebt, ben je als je een doel bereikt hebt je grip plotsklaps kwijt.

Dat grip verliezen is iets wat wij aan voelen komen. Sommigen beschrijven het als een eindeloze leegte, anderen als een kale vlakte, weer anderen als een monster. Bijna altijd heeft het de vorm van angst. Angst voor wat gaat komen. En wat de meeste mensen doen bij angst is bevriezen of wegrennen (de flight or freeze reactie voor wie wil). Die reactie is hoe angst voor succes eruit ziet.

Waarom denk je dat bedrijven praten over consolideren, borgen en vastleggen in procedures? Omdat ze weet hebben van verliezen. En dat willen wij mensen niet. Wij mensen houden niet van verlies en loslaten. Succes is je grip kwijt zijn. Je kunt zeggen dat je juist grip hebt omdat je iets hebt verworven en het is niet waar. Wat je niet had kon je niet verliezen, wat je nu wel hebt kun je wel verliezen.

Succes aanvaarden is durven vertrouwen dat ‘de wereld’ het goede met je voorheeft

Ik denk dat veel mensen succes vermijden omdat het kunnen verliezen van succes beangstigend is. Ik heb mensen letterlijk zien zweten of even hun evenwicht zien verliezen of even in tranen raken bij succes. Succes raakt altijd aan verliezen. Succes laat je weten dat je ‘even’ op deze planeet bent en dat je niets werkelijk hebt of bezit.

Toch zijn er mensen die echt succesvol zijn (en dan bedoel ik gelukkig zijn, niet miljonair zijn ofzo). Eerst dacht ik dat die mensen geen angst kennen. Dat had ik mis. Dat hebben ze wel. Zij kunnen ook iets verliezen, maar dat risico nemen ze. Omdat ze geloven dat de wereld het goede met ze voorheeft. Ze weten dat verliezen erbij hoort.

foto: Ryan SB Flickr

Lees ook: Je bezit, bezit jou

Het is leuk om te geven en het is leuk om te krijgen. Soms zeggen mensen, wanneer ze iets geven, dat ze niets terug verwachten. Ik krijg daar altijd een wonderlijk gevoel bij. Alsof de gever iets buiten de deur probeert te houden. Maar wat?

Wanneer mensen elkaar iets geven dan is dat voedend. Als je eten krijgt is dat letterlijk zo, en wanneer je een compliment krijgt is dat voedend voor je zelfvertrouwen. Geven is wat leven mogelijk maakt. De natuur geeft graan, de bakker brood, Google zoekresultaten, de zon warmte en docenten geven kennis en inzicht. Wanneer je iets gekregen hebt is het vreemd die ander vervolgens niets of nooit iets te geven. In zekere zin zou je kunnen zeggen dat dat leven-ontnemend is, alsof je iemand het niet gunt. Dat klopt in de balans ergens niet.

Gevoelens van schuld en onschuld

Wanneer een gever geeft zonder iets terug te verwachten voelt hij zich onschuldig, en dat voelt prettig. Maar ook een gever moet krijgen om in leven te blijven, en kan zich dus niet onschuldig blijven voelen.

Wanneer je iets aanneemt (bijvoorbeeld een cadeau of een compliment) maakt dat je per definitie schuldig. Je profiteert er namelijk van, en hebt er dus baat bij. Nu ligt het in de aard van ons mensen liever onschuldig te zijn, dan schuldig. En dus doen we daar op allerlei manieren onze best voor.

“Jan woont ergens achteraf in een flat. Hij woont daar al 20 jaar. De buurtbewoners zien hem nauwelijks, alleen om zes uur ‘s ochtend en ‘s avonds met zijn hondje. Toen zijn vorige hondje overleed kwam hij weken nauwelijks buiten. Jan heeft een baan in een archief, maar niemand weet precies wat hij daar doet. Visite krijgt hij zelden.”

Het bestaan van Jan is verdraaid karig en het gaat met veel leegte gepaard, maar het werkt. Hij is veel onschuldig.

“Baukje werkt in een zorginstelling voor ouderen. Ze maakt lange dagen en is soms moe, maar daar klaagt ze niet over. Ze staat voor iedereen klaar, dag en nacht. Je kunt op haar bouwen. Wanneer je haar echter een compliment geeft dan lijkt het alsof het niet aankomt en gaat ze snel weer door. Het draait altijd om de ander, niet om haar.”

Veel mensen die werken in de zorg hebben iets van Baukje’s leefwijze. Er kleeft echter een groot nadeel aan deze manier van leven. De mensen waar je zorg voor draagt, zullen dankbaar worden en je iets (terug) willen geven. Maar dat was nu juist wat je niet wilde. Wanneer je die dankbaarheid, in welke vorm dan ook, niet aanneemt stel je je ‘relatie-vijandig’ op. Anders gezegd: je stelt het doel, zorgen voor de ander, boven de relatie die je opbouwt. Meestal accepteert diegene voor wie jij zorgde dat uiteindelijk niet en waarschijnlijk word hij of zij een keer boos.

In Azië hebben ze er een eigen spreekwoord voor: “Waarom bent u boos op mij, ik heb u toch niet geholpen?”

Nemen is dus net zo belangrijk als geven. Ze kunnen niet zonder elkaar. Het werkt als de ontvanger iets écht aanneemt en de gever laat weten dat hij het gekregen heeft en wel of niet waardeert. Kortom je staat er beiden bij stil. Pas dan is er een balans die recht doet aan beide bewegingen, geven en nemen.

Altijd een beetje meer als principe

Als geven en nemen in balans zijn dan kan er energie stromen tussen mensen. Als dat het geval is kun je nog een stapje verder gaan. Je kunt iets doen dat het contact voor beide partijen nog voedender maakt. Dat doe je door een heel klein beetje meer te geven dan je gekregen hebt. In het opzicht van overleven is dat leven bevorderend, maar bovenal is het relatie bevorderend. Op deze manier kun je iets opbouwen, en dat is met name erg belangrijk in vriendschaps- en liefdesrelaties.

Hoeveel?

Wat is een beetje meer? Een beetje meer is net zoveel dat het nèt niet meer gelijk is. Dus geen karrenvracht meer, maar een pietsie. Dat kan zitten in tijd, aandacht, geld, eten. Maar ook in iets héél anders. Het doet er niet toe wat het is, als je gevoel maar zegt dat het iets meer is. Het hoeft dus ook niet hetzelfde of eenzelfde vorm te zijn als wat je hebt gekregen. Een fles lekkere wijn en een Frans kaasje meenemen als je bij iemand gaat eten, is daar een goed voorbeeld van.

Wanneer je dit beetje-meer-principe hanteert kom je simpelweg in een opwaartse spiraal, zowel wat je relatie betreft als wat betreft eten, tijd, geld, aandacht, spullen, energie, liefde, noem maar op.

Elkaars behoefte kennen

Een beetje-meer is subjectief. Wat voor jou goed of meer is, kan voor de ander iets heel anders betekenen. Wil je dus een beetje meer geven, dan zul je de ander een beetje moeten kennen. Je zult je moeten verdiepen in iemand en uitvinden wat iemand kan waarderen.

Het heen en weer geven van waardering, is het uitwisselen van liefde. Dat moet simpelweg blijven stromen. Of metaforisch gezegd, als je elkaar steeds een beetje meer eten geeft dan komt het goed, geef je elkaar steeds een beetje minder dan houd het uiteindelijk op. Daartussen kiezen is niet zo moeilijk.

Hoe kijk jij tegen geven en nemen aan? Wat zijn je ervaringen? Laat een reactie achter.

(Dit artikel is een bewerking van een artikel dat eerder kort op lifehacking.nl verscheen) Foto: Flickr

Stel je hebt hulp, geld, advies of een gunst nodig van iemand. Hoe stel je dan een goede vraag? Hoe groot is je invloed op je slaagkans? En wat kun je beïnvloeden en wat niet?

Wanneer je een vraag stelt, vraag je je ontvanger een afweging te gaan maken. Die afweging maken mensen nadat je je vraag gesteld hebt, dus na het bereiden en opdienen van je vraag. In het maken van die afweging spelen, zoals in iedere maaltijd, drie dingen een belangrijke rol:

• feitelijke informatie (de ingrediënten)
• gevoelsinformatie (de bereidingswijze)
• gunningsgezindheid (je reputatie als kok)

Compacte en heldere ingrediënten

Voor het feitelijke gedeelte, heeft je ontvanger informatie nodig in hapklare brokken (de kruiden volgen later, eerst inkopen doen). Die kun je makkelijk maken.

1. Stel je vraag duidelijk en helder. Maak je vraag SMART en vermijd woorden als: ‘maar’, ‘wellicht’, ‘ik hoop’.
2. Vraag om wat je ècht nodig hebt. Er zijn genoeg dingen die er niet echt toe doen. Vraag naar iets dat belangrijk voor je is.
3. Vraag het aan de juiste persoon. Dus als je veel geld nodig hebt, vraag dat dan ook aan iemand die dat heeft èn kan missen.
4. Zorg dat je goed kunt uitleggen waarom je om hulp vraagt. Hier blijkt bijvoorbeeld ook uit waarom je het niet zonder hulp kunt.

De kruiden en het bereiden van je vraag

Wanneer je iets vraagt proeft de ontvanger jouw vraag. Wat voor (bij) smaak heeft je vraag? Dat is een belangrijk stuk, goede ingrediënten zijn geen garantie voor een lekker gerecht. De smaak van je vraag is niet altijd duidbaar en hij is er altijd, dus je kunt er rekening mee houden. Deze kruiden doen het goed:

1. Laat je verlangen je leidraad zijn. Dus laat gevoelens van angst of spanning niet meer dan je gevoelens zijn. We zijn allemaal mensen, wees mild voor jezelf en verlang naar wat je wèl wilt. Wat je niet wilt is even niet belangrijk.
2. Wees creatief. Gebruik je humor, inventiviteit. Maak het leuk.
3. Wees bereid nee te krijgen. Nee heb je al dus, dus nog een nee erbij blijft nee. Zo erg is dat niet, dat is pas erg als jij ervan uit ging dat je ja zou krijgen. Als je bereid bent nee te krijgen, dan voelen mensen dat je ontspannen bent.
4. Vraag bij voorkeur iets dat niet alleen voor jezelf is, maar waar anderen ook baat bij hebben. Mensen geven makkelijker aan doelen waar meer mensen bij betrokken zijn. De win-win is groter en het is nu eenmaal gezellig tafelen met veel.

Opdienen en afwachten

Als de ingrediënten en de smaak goed zijn, is er nog één stuk dat een rol speelt. Geven en nemen, gaat over gunnen. Daarbij spelen gevoelens en feiten een rol die minder vrijblijvend zijn dan smaak en ingrediënten. Zaken als oprechtheid, integriteit en betrouwbaarheid. Dit stuk wordt belangrijker naarmate datgene waar je om vraagt groter wordt.

1. Mensen geven makkelijker wanneer ze in je geloven. Dus als je er zelf niet helemaal in gelooft of zelfs twijfelt, zoek dan eerst uit waarom dat zo is, en wat je kunt doen om er wel in te (gaan) geloven.
2. Mensen geven makkelijker wanneer ze ooit iets van je gekregen hebben dat niet met dit verzoek te maken heeft. (Eerst iets geven aan iemand omdat je al weet dat je iets gedaan wilt gaan krijgen, oftewel ‘geven met een verborgen agenda’, werkt dus niet. Soms werkt het zelfs tegen je).
3. Het helpt als je ooit je excuses aangeboden hebt aan deze persoon, nadat je iets fout had gedaan. Mensen weten dan dat je eerlijkheid en oprechtheid belangrijk vindt. Kortom je bent te vertrouwen.

En dan is het nu tijd om de gasten te laten eten, en je keuken te gaan schoonmaken…

Mocht je na een stevige poetsbeurt toch een nee gekregen hebben. Vraag dan even waarom en schrijf die waardevolle informatie op je koelkast. Vaak gaat feedback over het belangrijkste punt waarop je iets kunt verbeteren. De meeste *** sterren restaurants zijn begonnen met * ster. Nee heb je, ja kun je krijgen, en leren doe je altijd als iets anders loopt dan je verwacht had. Soms worden er zo zelfs nieuwe gerechten geboren. Eet smakelijk!

Dit artikel is ook gepubliceerd op www.lifehacking.nl. Foto: Flickr.