Als man hoor je zo af en toe op de grens te leven. Niet omdat mannen gevoelloos zouden zijn en zonder kick niet kunnen voelen dat ze leven. Nee, omdat een man sterker wordt van zijn grenzen onderzoeken. Een man die niet weet waar zijn grens ligt is een ongeleid projectiel. Die is een bedreiging voor zichzelf en anderen. Een man die weet waar zijn grenzen liggen kan daarnaar handelen en hoeft dus niets tegen zijn zin te doen. Die heeft rust en zelf-vertrouwen omdat hij weet waar hij staat t.o.v. zijn grens.

.

Het filmpje is de trailer van een documentaire met de titel I believe I can fly. Je kunt de hele film hier downloaden.

Een sprookje van Marlijn Nijboer:

Lang geleden, maar zo kort dat het vandaag nog leeft, speelde een klein jongetje in het bos  aan de overzijde van alles. Althans, dat vonden de mensen omdat het leven zich volgens hen niet in het bos, maar daarbuiten afspeelde. Het jongetje zelf vond juist dat alles in het bos was, en hij ervoer dat daarin alles ook één was. Goed en kwaad bestonden niet, het leven was hem en hij was het leven. Waarin niets anders dan de wind die je meevoerde, de zon die je kuste, of een blad dat langzaam ruiste in de wind. Leven was zijn.

Hoewel tijd in het leven van het jongetje nog geen fluisterbeweging veroorzaakte, deed dit dat wel aan de overzijde van het bos. En dus werd het jongetje op een kwade dag door de wereld geroepen. Hij moest groeien en worden, in plaats van te zijn. Hij moest verhuizen naar het ‘echte leven’. Tenminste, dat zeiden zijn ouders, de meester van de school en alle anderen die het konden weten.

Het jongetje betrad de overzijde van zijn leven om te leren dat ‘worden’ betekent dat ‘zijn’ verscheurt en dat groeien ten koste gaat van verbondenheid. Omdat je boven de bomen uit gaat zien en merkt dat jij erbuiten staat. Hij was niet langer het leven waarin alles één was. Hij was alleen. Naarmate hij ouder werd, groeide hij eenzamer en werd zijn verlangen zo groot dat hij zijn uiterste best ging doen om weer in verbinding te komen en samen met iemand één geheel te zijn. Dus trouwde hij een vrouw die net zo alleen en bang voor het leven buiten zijn bos was als hij. Omdat zij dit bos niet kende, werd zij echter niet gedreven door het verlangen om terug te keren. Het jongetje, dat inmiddels een man was geworden, werd dit wel. Iedere dag opnieuw zong de wind het lied van de bomen in zijn oren, iedere nacht waarin hij zijn vrouw beminde riep slechts heimwee op naar oneindige verbondenheid. Hij droomde van een leven in zijn, maar kon er niet bij. Hij was hier. En het bos van verbinding aan de overzij.

Het verlangen van de man om te zijn groeide zo groot, dat hij geen ruimte meer had om te worden. En dus werd hij boos op iedereen die aan hem trok of hem vertelde dat hij iets moest doen. Op zijn werk maakte hij ruzie met zijn baas en thuis groeide de afstand tussen hem en de vrouw die misschien met hem meer dan twee kon worden, maar er niet in slaagde alles en één met hem te zijn. De man verdwaalde zodanig in het leven dat het zijne niet was, dat hij uiteindelijk zichzelf niet meer kon vinden. Tot hij geraakt werd in de ogen van een vrouw en zijn verlangen als tranen uit zijn ogen vloeide. Haar blik hield hem vast. Zij tweeën werden alles, en in dat alles werd hij één.

Nu de man weer in verbinding kon zijn, ontstond er ruimte om te worden. En dus liep hij op een mooie dag door een landschap waarin niet bomen naar de hemel reikten, maar de hemel naar de aarde reikte. Hij las de lijnen in het land, voelde de geschiedenis en zag hoe het land zich verder zou kunnen ontwikkelen. Op dat moment vielen hij en het landschap samen. Leven was worden, in oneindig zijn.

© 2011 marlijn nijboer, foto: Jacques Sambrink

Een gastbijdrage van Annette Dolle:

Ik geloof dat we hier zijn om ons eigen Ding te doen. Wat dat dan ook moge zijn. De één om een partijtje adem-te-halen. De ander om een continent te redden. Een derde om zo mooi gitaar te spelen dat niemand het ooit meer vergeet. Wat het dingetje is, weet je alleen zelf. In de stille uren van de nacht, of wandelend op een verlaten strand. Of misschien terwijl je dansend midden in de Paradiso staat en een glimp opvangt van het grotere geheel. Het is van jou. Van niemand anders.

Het is niet in te ruilen. Niet te analyseren. Niet te doorgronden. Niet te veroordelen. En al zeker niet te vergelijken. Vooral niet te vergelijken.

Maar helaas. Helaas schijnen ontelbaar veel mensen dat op ontelbaar veel plekken per ongeluk wel te doen. Niet omdat ze kwaad willen. Of omdat ze lijstjes willen maken. En ook vast niet om patronen te creëren waarbinnen de te-vergelijken lijstjes inzichtelijk zouden kunnen worden. Dat is vast allemaal hun reden niet. Althans. Ik hoop van niet. Maar Helaas. Helaas Pindakaas. Wat zijn er veel velden die dat rare ‘high brow’ en‘low brow’ maar blijven onderscheiden van elkaar. En wat vind ik het stom.

Het kan ook aan mij liggen natuurlijk. Laten we ook dat niet uitsluiten. Ik heb überhaupt de zin van hiërarchiën nooit begrepen. Ik snap wel de zin van Leiderschap. En ook van Aanvoerders in een voetbalteam. Ik snap de zin van Voorzitters in een chaotische vergadering. En ik snap de zin van Presentatoren op een feest die vertellen wat er komt. Maar ik snap niet – absoluut niet – welk stukje zou veronderstellen dat de ene mens dan zinvoller zou zijn dan de andere.

We hebben allemaal een andere rol in het geheel. Een ander Ding te doen. En het is enorm functieloos om een ander te vergelijken met jezelf en er dan ook nog maar eens een beoordelings-sausje overheen te kieperen. Elk radartje heeft zijn functie. Elk schroefje zijn stille geheim. En je kunt de functie pas ontleden als je de machine kunt zien. Dit leek voor mij altijd een extréém uitermate logica, maar dat is dus niet… Geloof ik.

De afgelopen jaren heb ik mijn best gedaan om het toch maar wel te begrijpen. Leek me zinvol. Al vond ik het fenomeen te belachelijk voor woorden. Mijn opvoeding hielp daarin niet mee – Dat alle mensen gelijkwaardig zijn los van hun aardse beslommeringen, is mij en mijn broertje met de paplepel ingegoten. Mijn ouders waren (en zijn nog steeds) een soort filantropische instelling waar iedereen –ongeacht je achtergrond (mits je geen strafblad bezit) – naar binnen mag wandelen.`’Mooi!’ zeggen de meeste mensen. ‘Ja’ denk ik.

‘Geen woorden, maar Daden’ was de tweede slogan die door de Friese kamers schalde. En misschien daardoor - of gewoon door mijn persoonlijke blauwdruk - is het zo gekomen dat ik er geen bal van snap. Niet snap waarom mensen A zeggen en B doen. Lijkt me ook zo vermoeiend voor jezelf. Stiekem denk ik dat je je moet richten op de kosmos als je een klacht hebt over je Ding. Of dat je een nieuwe spiegel moet kopen. Dat het tijd wordt dat je de machine in het oog krijgt. En dat je naar het specifieke radartje moet wandelen dat je niet begrijpt. In plaats van dat met andere radartjes te bespreken. Heel raar vind ik dat allemaal. Beetje kinderlijke naïviteit, zou een goed geconditioneerde volwassene zeggen. ‘Zo werkt de wereld niet Annette’.

‘Beetje naïve volwassenheid’ zou ik zeggen. Want zo werkt de wereld wel. We hebben toch allemaal een eigen hart. En een eigen intuïtie. En we weten toch allemaal dat als ik ‘klik’ met iemand, dat dat niks zegt over jouw ‘klik’ met mij. Om de simpele reden dat je je ergens anders in de machine bevindt. Dat wisten we toch allemaal? Ooit. Je bent het alleen vergeten. Omdat je jezelf kennelijk niet op waarde schat. Of omdat je bang bent voor de consequenties als je wel zuiver handelt in een systeem dat schijnt te floreren op hiërarchie en vergelijking. Dat je zèlf het systeem bent, zelf de constructie van de machine weerspiegelt… Ja. Dat waren we voor het gemak even vergeten.

Laat ik alle spreekwoorden, alle titels van geschreven teksten, alle wensen, alle angsten, alle documentaires die ik over dit onderwerp ken, alle oorlogen die gevoerd zijn, en alle vredes die gesticht zijn achterwege laten. Ik vind het van de zotte. Dat vond ik als kind. En dat vind ik nu. En grondige observatie wijst aan dat ik dit waarschijnlijk tot mijn dood zo blijf vinden.

Zorg gewoon met elke vezel in je lijf voor het unieke en buitengewoon mooie radartje dat je bent, zorg voor de olie, zorg voor de ruimte en zorg voor de liefde. En blijf met je poten van de andere radartjes in onze mooie machine af. Koester ze, respecteer ze, en laat ze doen waar ze goed in zijn. Want daarom zijn ze hier! En als je mij tegenkomt. Vraag me dan gewoon wie ík ben.

Foto: Andrew Abogado Flickr

Een tijdje geleden plaatste ik het filmpje Vader en dochter, dat veel prijzen won, op het magazine. Alma is een heel ander soort filmpje, maar niet minder knap gemaakt. Ook Alma sleepte terecht een hele rits prijzen in de wacht.

Ik schreef er hier van alles over en wiste dat weer. Ik schreef iets nieuws, maar dat moest ook weer in de prullenbak. Want alles wat ik erover zeg is teveel. Het filmpje vertelt zijn eigen verhaal, met geen woord, beeld of geluidje te veel of te weinig. Dus ik laat het ‘woord’ aan Alma.

Je kunt hem fullscreen in HD kijken, dan is ie nog mooier, en vergeet het geluid niet… Veel plezier! Ik ben benieuwd naar je reactie…

.

Klik hier voor de officiële website van Alma

Een gastbijdrage van Petra Pronk:

Calvinisme zit ons in de genen. Zelfs als je er rationeel afscheid van genomen hebt, kan het je nog wel eens bespringen, heel onverwacht. Soms is er een vreemdeling voor nodig om het bloot te leggen. Of een engel…

Lief zijn voor jezelf… Dat zit bij veel mensen niet echt in hun systeem. Voor anderen, ja, dat wel. Je kinderen, je ouders, je zieke buurvrouw. Dat valt allemaal in de categorie: ‘Heb uw naaste lief…’. Die boodschap hebben we op allerlei manieren meegekregen en dat maakt ons vermoedelijk redelijk sociaal.

Iemand die zich inzet voor zijn omgeving, dichtbij en ver weg, daar is niks op tegen. Sterker nog, dat is goed en belangrijk.  Maar hoe zit het met het tweede stukje van die Bijbeltekst? ‘…zoals jezelf…’ Over dat staartje hoorde je eigenlijk nooit. Het stond er wel, maar het stond volkomen in de schaduw van dat eerste en Grote Gebod. Je naaste liefhebben is algemeen geaccepteerd. Maar van jezelf houden is een stuk lastiger, zo blijkt.

Kerstcadeautje
Op een druilerige dag loop ik binnen bij een nogal duister winkeltje. De man achter de toonbank besteedt geen aandacht aan mij. Ik snuffel rond. Allerlei spulletjes in de new age sfeer. Opvallend veel beeldjes, schilderijtjes en kaarten van engelachtige wezentjes. Ik koop twee dingetjes voor Kerst. Voor mezelf. Want dit jaar is er voor het eerst niemand om voor mij een kerstcadeautje te kopen. Net gescheiden zie ik als een berg tegen de feestdagen op. Niet echt de vrolijkste aanschaf ooit…

“U hoeft het niet in te pakken”
De winkelier valt nogal uit de toon in dit engelachtige winkeltje. Het is een bonk van een man, type werkman. Je zou hem eerder in een smoezelige overall onder de gootsteen verwachten, dan achter een toonbank die volstaat met frêle wezentjes met vleugeltjes. Hij kijkt niet op als hij de kerstlichtjes en de kaarsen van mij aanpakt, maar begint ze rustig in te pakken.
Ik probeer hem te stoppen. “U hoeft het niet in te pakken hoor.”
Geconcentreerd werkt hij verder. Vouwt het gekleurde papiertje zorgvuldig om, en plakt het met aandacht vast. Dan begint hij aan het volgende pakketje. Ik denk dat hij mij niet goed gehoord heeft, en zeg het nog een keer. “U hoeft het niet in te pakken, want het is voor mezelf.”

Je best doen
Dan komen zijn handen even tot rust. Hij legt de schaar neer, waarmee hij net een vrolijke krul stond te maken in de lange uiteinden van een strikje dat op het papier zit. Dan kijkt hij mij aan. Niet zomaar even, maar echt – alsof hij recht in mijn ziel kijkt. Dan zegt hij rustig: “Als je dit voor iemand anders zou kopen, zou je het heel normaal vinden dat ik mijn best doe om het er leuk uit te laten zien. Waarom zou ik het wel inpakken voor iemand die ik niet ken, en niet voor jou?” Dan pakt hij zijn schaar weer op en gaat rustig verder met zijn krul.

Drie cadeautjes
Ik sta doodstil. Moet even heel hard slikken. Zijn woorden resoneren diep van binnen en raken aan een heel essentieel gevoel. Hoog tijd om eens werk te maken van dat staartje van het Tweede Gebod en meer van mezelf te gaan houden. Ik neem de twee pakjes in ontvangst, maar loop eigenlijk met drie cadeautjes naar buiten. En de derde is de mooiste: een boodschap van een engel in een onwaarschijnlijke gedaante.

Foto: Bob Ranew Flickr

Een gastbijdrage van Annette Teeuwen:

De innerlijk geëmigreerde komt u meestal tegen op het werk. Hij of zij komt eigenlijk altijd net even te laat binnenlopen. Nooit zoveel te laat dat ze er op aangesproken kunnen worden. Daarnaast gaan ze ook net even te vroeg weg. Altijd zo’n minuut of vijf. Als je daar iets over zegt, wijzen ze met veel bombarie op hun klokje dat standaard vijf minuten te vroeg is afgesteld.

Ze doen hun werk, dat wel, maar enige passie of oprechte interesse ontbreekt. In hun hoofd zijn ze de acht urige werkdag ergens anders. Ze zijn innerlijk geëmigreerd. Ze zijn fysiek aanwezig maar daar is ook alles mee gezegd.

Als je al een goed gesprek met ze kunt aangaan –  daar heb je enig doorzettingsvermogen voor nodig – en vraagt waarom ze acht uur per dag iets doen wat ze niet boeit, waar ze geen plezier aan beleven, dan mompelen ze iets over hypotheek en dure kinderen en voegen je toe dat ze het écht, heus wel naar hun zin hebben. De innerlijk geëmigreerden zijn de zuurheid voorbij. Negatieve emotie is namelijk ook emotie. Dat ontbreekt. Het interesseert ze domweg niets. Ze doen wat ze moeten doen maar ook niets meer dan dat, liever minder.

Als ik ze zie dan overvalt me altijd een gevoel van innig medelijden en hoop ik dat het prachtig is waar ze in hun hoofd naartoe gegaan zijn. Maar ik ben bang van niet.

Foto: Cobalt123 Flickr

Huilen, hoe doe je dat goed? Bestaat er zoiets als een goed moment? Heeft het zin of niet? Los je er iets mee op? Doe je het juist alleen of samen?

Ik ben er weinig over tegengekomen in de vakliteratuur die ik las. En dat terwijl het iets is dat in ons menszijn een belangrijke rol speelt, en ook vaak voorkomt bij coaching of therapie. Wie kent niet het beeld van de doos tissues op het tafeltje?

Verlies

Huilen is een fysieke reactie van ons lichaam bij verlies van iets of iemand.

Wanneer je iets verliest dan loopt het leven anders dan je gehoopt of gewild had. Dat is een proces dat meestal onbewust gebeurd. Er zijn veel soorten van verlies:

• Verlies van een vriend, partner of familielid.
• Verlies van een huisdier.
• Het verlies van toekomstperspectief. Omdat je bijvoorbeeld failliet bent, of die mooie baan in het buitenland niet kreeg.
• Het verliezen van je vitaliteit. Zoals ouderdom, ziek worden, het missen van een arm of been.
• Niet meer in je geboorteland kunnen wonen omdat er oorlog is.
• Een huis dat afgebrand is of verwoest door een aardbeving.

Er zijn ontelbaar veel vormen van verlies, en iedereen krijgt er mee te maken.

“Als je geluk hebt mag je je ouders begraven”
Bert Hellinger

Heeft het zin

Het heeft absoluut zin om te huilen. Het lucht op, het ruimt op, het maakt letterlijk iets ‘vrij’ in je lichaam. Het zorgt dat de energie weer gaat stromen in je lijf. Soms voel je dat letterlijk doordat iemand met koude handen, weer warme handen krijgt als de tranen vloeien. Geef je geen gehoor aan verdriet dan dat ‘slibt’ er langzaam iets dicht in je lijf. Of je dat nu wilt of niet.

Je kunt soms in iemands ogen zien of er ‘opgespaard’ verdriet is of niet. Zijn of haar ogen glimmen dan weinig en soms helemaal niet. Wanneer iemand veel of iets groots is verloren en daar niet om gerouwd heeft, dan kijkt hij of zij wat dof of ‘afwezig’.

“Tranen zijn het smeltwater van de gestolde liefde”
Wibe Veenbaas

Ademen en kijken

De één huilt met heftig schokkende ademhalingsbewegingen, aan de ander zie je bijna niets terwijl er één traan over een wang biggelt. Hoe je huilt is heel erg persoonltijk, en bij iedereen anders. Het hangt ook nog eens van de situatie en het soort verdriet af.

Het is belangrijk te blijven ademen. Sommige mensen gaan in trance bij het huilen. Ze ‘verzuipen’ als het ware in hun verdriet. Ze halen bijvoorbeeld in gedachten iedereen erbij die ze ooit verloren, of alles waarvoor ze bang zijn om te verliezen en soms nog een portie wereldleed en zijn dan ‘weg’. Of ze schrikken zo van hun eigen verdriet dat hun lijf als het ware ‘vertrekt’. Dan zie je iemand opeens stoppen met ademhalen en deze vasthouden. Het ritme gaat eruit en hij/zij blijft ‘hangen’ op een inademing. Dat werkt niet. Het lijf gaat dan als het ware op slot.

Verdriet moet er uit, dat gaat niet als je alleen inademt, je moet ook uitademen. Het is juist belangrijk dat de boel blijft stromen en dat je ademhaling en enigzins vloeiende beweging blijft van in- en uitademen.

Een tweede ding dat je kunt doen bij goed huilen, is je ogen openhouden. Dat is ook om te voorkomen dat je in trance gaat. Het zorgt ervoor dat je met het hier en nu contact houdt. Zit je tegenover iets of iemand die je verloor, bijvoorbeeld een foto, kijk diegene dan aan. Ook al doet het pijn. Het is precies waar het om gaat en je kunt je rouwproces ermee verkorten.

Alleen of samen

Het is mijn ervaring dat het voor je lijf niet uitmaakt of je alleen of samen huilt. Het verdriet kan er in allebei de situaties uit. Het is daarentegen soms wel fijn je tranen te laten zien aan iemand. Het delen kan  je een groot gevoel van ‘gezien worden’ geven. Dat kan heel prettig zijn. Mits iemand je dan niet al te fanatiek gaat troosten.

Ik ben persoonlijk geen voorstander van troosten. Niet omdat het troosten an sich niet goed is, maar omdat veel mensen stoppen met huilen wanneer je gaat troosten. En dan kan het verdriet er niet uit, en dat was juist wel de bedoeling.

Veel mensen troosten (onbewust) om hem of haar juist weg te leiden van het verdriet. Verdriet van de één raakt nu eenmaal altijd aan het verdriet van de ander. Het is vaak zo dat de ander daar (onbewust) geen zin in heeft. Ze willen niet met hun eigen verdriet geconfronteerd worden. Als iemand je om die reden gaat troosten, kun je gewoon vragen of iemand dat niet wil doen of je loopt even weg. Het is jouw verdriet, een ander mag daar niet mee aan de haal gaan.

Ik ben van mening dat oogcontact maken en verder weinig tot niets doen het beste is dat je kunt doen. Het is belangrijk verdriet te laten bij diegene van wie het is. Je hoeft er niet iets van te vinden, te zeggen. Laat het maar gewoon gebeuren. Mocht je iemand willen aanraken (omdat het een goede vriend of vriendin is) dan is een hand op een schouder of een been voldoende. En soms is het heel prettig iemand juist helemaal stevig vast te pakken. Diegene die verdrietig is, kan zijn hoofd dan ook even op iemands schouder leggen.

Soms kan alleen huilen ook erg fijn zijn. Omdat je je dan helemaal kunt laten gaan. Gewoon met niemand rekening houden. Let dan wel op je ademhaling en zorg dat het huilen zelf niet langer dan 10 minuten duurt. Dat is voldoende. Echt verdriet lost op op het moment dat je het eruit laat. En als er meer is, dan komt dat (even) later vanzelf naar boven. Je kunt niet letterlijk een hele dag huilen en dan voor een jaar ‘leeg’ zijn.

“In de volle diepte van je verdriet zit troost.”
Jasper Jobse

Het goede moment

Het maakt niet uit wanneer je je tranen huilt. Het is een lichamelijke reactie en je lichaam vergeet verdriet niet. Ik begeleid mensen die meer dan dertig jaar geleden iemand verloren, en daar hier en nu om huilen alsof het gisteren was.

Er is geen relatie tussen tijd en verdriet. Dus je kunt het nu doen, maar ook morgen. Dat is best handig. Je kunt je tranen er dus ook op een ander moment uitlaten. Maar als je het er nooit uit laat, dan spaar je het op. En dat kost energie.

Mannen en vrouwen

Over het algemeen huilen vrouwen makkelijker dan mannen. Dat is volgens mij niet omdat mannen het niet of moelijker kunnen, maar omdat mannen als ze jong zijn te vaak verteld wordt dat ze dat niet moeten huilen. Wanneer dat maar vaak genoeg gezegd is, dan gaat dat mannenlijf vanzelf op slot als er verdriet komt. Het is soms even zoeken naar de sleutel, maar het loont. Tranen laten vloeien terwijl je ademhaalt én je ogen open houdt, maakt altijd ruimte voor het vrolijke en het lichte.

Voor opa.
Foto: Lucas Vieira Moreira, Flickr

Een gastbijdrage van Saskia Tjepkema:

Mijn dochter zat stralend aan tafel te vertellen over haar geslaagde poging om bij zwemles door ‘het gat’ te zwemmen. Dat is een lastige oefening, waarbij je onder water door een opening in een zeil zwemt. De schrik van menig zwemleerling, en ook bij onze dochter was ‘Het Gat’ niet populair. Maar op die ene maandagmiddag lukte het ineens. Wij blij, zij blij. Vol opluchting en zelfvertrouwen verkondigde ze trots: ‘Ik deed het gewoon! Ik dacht… van proberen kun je leren! Dat zegt onze juf.’

Hulde aan de juf! We laten ons maar al te vaak tegenhouden in het leren van iets nieuws of het aangaan van een uitdaging, omdat we teveel op ‘presteren’ gericht zijn en ons te weinig gunnen iets gewoon te ‘proberen’.

Spelen en leren

Jonge kinderen zijn eigenlijk altijd aan het ‘spelen’. Ze kijken, kopiëren, experimenteren… en leren zo op een vanzelfsprekende manier. Ze zijn nog niet zo bezig met wat ze niet kunnen, maar trekken vanzelfsprekend naar activiteiten waarin ze hun sterktes kwijt kunnen. Iets uitproberen is dan leuk.

Op de rand van de tienertijd worden we ons meer bewust van de buitenwereld. We gaan ons afvragen: wat vinden anderen hiervan? En: doe ik dit goed? Hoort het zo? Met alle bijbehorende verwarringen van dien.

Een dochter van een vriendin gooide op haar 9e alle Barbies in een krat, en gaf ze aan haar kleine zusje, met de opmerking ‘daar ben ik nu te oud voor, niemand in onze klas heeft nog Barbies’. Om er vervolgens regelmatig op de kamer van haar zus heerlijk mee te spelen….

Op de middelbare school, en later op het werk, worden we ons nog scherper bewust van wat ‘zou moeten’. We zijn alert op verwachtingen van anderen, willen dingen graag goed doen. Die focus op ‘presteren’ blokkeert het ‘leren’.

Experimenten

De leerpsycholoog David Kolb formuleerde een beroemd geworden leermodel. Je leert van een ervaring door achtereenvolgens te:

-       beleven: het begint met een ervaring opdoen…
-       reflecteren: wat heb ik meegemaakt? Wat zag ik, wat deed ik, wat was het effect?
-       abstraheren: wat leer ik hiervan over hoe het werkt?
-       experimenteren: een nieuwe aanpak bedenken op basis van het inzicht.

En dan begint de leercirkel opnieuw.

Maar al te vaak houden we ons leren tegen doordat we niet reflecteren, maar het laten bij een oordeel: we deden het ‘goed’ of ‘niet goed’. Dat geeft weinig aanknopingspunten voor een volgende stap.

Andere keren reflecteren we wel, bijvoorbeeld door het filmpje in ons hoofd nog eens af te draaien, of erover te praten met collega’s of een vriend, maar blijft het daarbij. Dan worden we wel steeds slimmer in het ‘snappen’ hoe iets werkt, maar nog niet vaardiger in het anders aanpakken.

Kleine stapjes

Bewust experimenteren werkt bevrijdend, omdat het uitnodigt om in kleine stapjes te denken en te onderzoeken hoe iets werkt. Een jonge coachee die ik het model eens uitlegde, begon spontaan te stralen…: ‘Wat een geweldig idee! Dat is het natuurlijk! Ik mag dus gewoon experimenteren. Iets uitproberen!’ De simpele kapstok werkte. Het ‘Grote Harige Doel’ waaraan ze werkte werd ineens minder afschrikwekkend, omdat we gingen kijken wat een eerste stapje zou kunnen zijn in de week die voor haar lag.  De keer erop reflecteerden we samen op hoe die stap gegaan was en ontwierpen een volgende.

Keer op keer merk ik de kracht van deze insteek. Bij mezelf, bij mijn kinderen, bij coachees, in  leertrajecten maak ik graag gebruik van experimenten. De vraag: ‘wat is de eerste stap die je zou kunnen zetten?’ maakt het leren lichter en sneller, omdat mensen zich ineens de ruimte gunnen om iets uit te proberen.

• Een manager die graag meer ‘spirit’ in zijn team wil, begint bijvoorbeeld het werkoverleg eens met een rondje ‘succesverhalen’ in plaats van met het vaststellen van de agenda.
• Een adviseur die wil groeien in zijn persoonlijke authenticiteit, stelt zich bij een kennismakingsgesprek voor met een persoonlijk verhaal in plaats van met zijn functietitel en studieachtergrond.

Heb jij een experiment?

Leren door proberen vraagt eigenlijk alleen dit:

1. Zoek een eerste kleine stap, één ding dat je de komende week anders kan doen. Dat wel een beetje spannend voelt, maar niet ‘te eng’.

2. Vraag iemand die je wil helpen reflecteren na afloop. Iemand die je helpt uitpluizen wat er gebeurde, aan de hand van een aantal simpele vragen als:

• Waar hoopte je op?
• Wat deed je?
• Wat was het effect daarvan?
• Met welke effecten was je blij? Wat had je liever anders gezien?

Een logboekje of een brief schrijven helpt hier ook goed bij. Let speciaal op het succes, dat wat al goed ging. En stoor je niet teveel aan wat (nog) niet lukte. Wees onderzoekend en nieuwsgierig.

3. Probeer uit het filmpje dat je zo reconstrueert een ‘les’ te halen uit wat er is gebeurd. Wat leer je over wat bij jou werkt? Welk inzicht of principe neem je mee?

4. En kies dan een volgend experiment….

Saskia Tjepkema is coach en adviseur bij Kessels Smit. Foto: Flickr

Ik heb mij als puber vaak afgevraagd wat je als mens toch moet met alle ‘slechte’ eigenschappen die je hebt. Dat heeft me behoorlijk bezig gehouden. Van gedachtes “dat God per abuis het verkeerde in mijn rugzak gestopt had” tot “er is vast iets mis met mij”. Wat ik toen nog niet zag is dat iedere eigenschap twee kanten heeft. Het is niet die eigenschap an sich. Integendeel.

Wat doe je waar?

Trouw zijn, beschouwen we als een goede eigenschap. Maar wanneer dat inhoud dat je je ex-partner gaat stalken dan zien we dat weer niet als goed. Het is niet het hebben van die eigenschap dat uitmaakt, maar wat je er waar me doet. Je kunt ervoor kiezen een eigenschap af te leren (en ik vraag me sterk af of dat überhaupt mogelijk is), of je kunt een eigenschap onderzoeken. Wat is de voor en achterkant van je eigenschap? Wat is de voor en achterkant van trouw? Wat is de schaduwkant wat is de lichtkant? Waar is je eigenschap wenselijk en waar niet?

Ik kon mijn vroeger slecht concentreren… althans dat was het stempel dat mijn basisschool mij gaf. In de klas keek ik veel uit het raam. Als er een wolk passeerde dan dacht ik: “Daar gaat zo’n 10.000 liter water. Dat is zo’n 10.000 kg. Waarom valt dat niet naar beneden?”

Mijn docenten zagen een jongen die zich niet kon concentreren. Ik zag een jongen die nieuwsgierig was. En die nieuwsgierigheid was zo sterk, daar moest ik iets mee. Anders zou ik in de problemen komen. Dus wat mij te doen stond was niet aan die concentratie gaan sleutelen! Nee die nieuwsgierigheid, die moest serieus genomen worden!

Op naar de tv

Voor mijn eerste baan solliciteerde ik bij het televisie programma Het Klokhuis. Omdat ik als redacteur overal mijn neus in zou mogen steken. Afleveringen maken over alles waar ik nieuwsgierig naar ben, dat zag ik wel zitten.

Ik schreef een sollicitatiebrief en kreeg diezelfde week nog een standaardafwijzing. “Waarom moet het bij jou dan ook altijd ook groot?” zei een toenmalig huisgenote tegen me. “Solliciteer toch gewoon bij TV Gelderland.” Ze begreep er niets van. Nee, dat was geen optie.

Dus ik toog met mijn afwijzing naar Hillywood (zo noemen ze Hilversum wel eens) en zocht de eindredacteur op. Die wilde me ontvangen en ik kreeg thee (ik hield toen nog niet van koffie). Dat gesprek liep hélemaal niet zoals ik wilde. Hij zei: “Er is geen plek. Er zal geen plek komen. En ik moest niet denken dat ie er wel zou komen.” In gedachten zag ik mijzelf moedeloos het gebouw uit strompelen, zoals cowboys hun gebied verlaten nadat ze vogelvrij verklaard zijn. Was ik hiervoor naar Hilversum gekomen? Plots zei ik: “Ik heb dertig ideeën voor afleveringen”. Dat was niet waar… Maar de gedachte met lege handen weer naar huis te gaan was ondraaglijk. Hij zou ze vast niet alle dertig willen horen. Tot tien kon ik wel komen.

De eindredacteur vroeg tot mijn stomme verbazing niet om voorbeelden. “Zet ze maar op papier, dan zal ik er naar kijken”.

Een paar maanden later was ik onderdeel van de redactie. Dat ben ik tweeënhalf jaar met heel veel plezier geweest. Die jongen die zich zo slecht kon concentreren… en nu ook nog bleek te kunnen liegen.

Foto: Cloud Gate, Chicago van Anish Kapoor gefotografeerd door Bert K, Flickr

Een gastbijdrage van nrc.next redacteur Reinier Kist:

Jonathan Franzens roman Vrijheid gaat over het ongemak van grenzeloze vrijheid.
Deze gedachte is het uitgangspunt van een serie. Deel 5: ambitie en vrijheid.

Iedereen kan alles bereiken, zolang hij er zijn best voor doet. Dat levensmotto heette de American Dream, maar de droom van onbegrensde mogelijkheden is zo langzamerhand mondiaal geworden.

De opmars van die wereldwijd gedeelde droom begon in de jaren zestig, toen de westerse wereld het individualisme omarmde – ‘niemand kan je vertellen wat je moet doen, alleen jij bent verantwoordelijk voor je daden’. En de kinderen van de jaren zestig werden ouders en omdat vrijheid het grootste goed is van de individualist brachten ze hun kinderen één credo boven alle andere bij: alles wat je wilt ligt voor het oprapen, just reach out and grab it. Houdt de fijnbesnaarde zoon van cultuur, dan wordt hij gestimuleerd – dwang is uit den boze – om cultural studies te gaan doen. Een zeldzame opmerking van vader dat met zo’n studie weinig geld te verdienen is, wordt door het kind zelf weggewuifd als burgerlijk geneuzel. Ontplooiing is zoveel belangrijker dan iets ordinairs als geld.

In Vrijheid van Jonathan Franzen staat een passage over de kunstzinnige zussen van hoofdpersoon Patty Berglund. In de autobiografische passage betuigt Patty haar ouders op één punt haar innige dank:

„dat ze haar nooit hebben aangemoedigd om Creatief en Kunstzinnig te worden, zoals ze dat bij haar zussen wel altijd deden. Hoezeer het de jonge Patty ook stak dat Joyce en Ray haar maar wat lieten aanmodderen, die veronachtzaming lijkt meer en meer een zegen nu haar zussen allebei in de veertig zijn en moederziel alleen in New York wonen, veel te wereldvreemd en/of verwaand om een relatie van enige duur en inhoud aan te kunnen, en nog altijd afhankelijk van financiële ondersteuning door hun ouders terwijl ze nog steeds, en nog steeds vergeefs, naar het artistieke succes streven dat hun als kind in het vooruitzicht werd gesteld”.

De American Dream is alomtegenwoordig in de westerse cultuur. Het is een kernboodschap van alle grote blockbusters van de laatste jaren. Wat is de overeenkomst tussen Harry Potter, Frodo Baggins, Ariadne (het meisje dat in Inception is begiftigd met het talent in andermans dromen te kunnen inbreken) en Mark Zuckerberg (de oprichter van Facebook die in The Social Network wordt geportretteerd)? Dat zij allemaal aan het begin van de film hele gewone stervelingen zijn, maar na verloop van tijd dankzij grote inspanningen in staat blijken te zijn nog grotere prestaties te leveren.

Hetzelfde verhaal zit in bijna elke videogame: je begint als nobody, maar met enige investering in je vaardigheden groei je al snel uit tot sportgod, redder van de wereld of rockster. Het is het verhaal dat alle talentenshows ons keer op keer vertellen: een heel normaal persoon, die zomaar besluit mee te doen aan een auditie van SBS6, kan na een felle strijd met zijn rivalen popster en BN’er worden.

De American Dream, dat is ook het succesverhaal van een Marco Borsato, die het sterrendom met het imago van de gewone jongen heeft verenigd. Het ideaal dat iedereen gelijk is en iedereen vrij is om zijn dromen na te streven is er ook de oorzaak van dat hordes mensen op YouTube, blogs en forums hun middelmatige artistieke creaties tentoonspreiden, in de stille, maar meestal luidruchtige hoop opgemerkt te worden. Rond datzelfde ideaal is onlangs zelfs een succesvolle spirituele zelfleer ontstaan. De boodschap van The Secret is dat als je maar gelooft in je eigen succes, je het ook kunt bereiken.

De enige factor die wij, de generatie van de American Dream, niet hebben meegerekend is: talent.

Over talent bestaat een mooi citaat van Aldous Huxley, de schrijver van Brave New World. Huxley schreef in 1933 dat technologische ontwikkelingen, hoge lonen en scholing „een zeer groot publiek hebben geschapen dat kan lezen en leesstof en beeldmateriaal kan aanschaffen”. Volgens de schrijver is echter „het aandeel van de rotzooi in de totale kunstproductie thans groter dan ooit tevoren. Dit is eenvoudig een kwestie van rekenkunde.

In de loop van de vorige eeuw is de bevolking van West-Europa iets meer dan verdubbeld. Het lees- en beeldmateriaal is echter, naar mijn schatting, minstens in een verhouding van één op twintig, misschien ook wel van één op vijftig of zelfs honderd toegenomen. Als een bevolking van x miljoen artistieke talenten heeft, dan zal een bevolking van 2x miljoen waarschijnlijk 2n artistieke talenten bezitten. Welnu, we kunnen de situatie als volgt samenvatten. Tegen één gedrukte pagina met lees- of beeldmateriaal die honderd jaar geleden werd gepubliceerd, publiceert men nu twintig, zo niet honderd pagina’s. Maar tegenover elk talent van vroeger staan er nu slechts twee.” (Aldous Huxley, Beyond the Mexique Bay, A Travellers Journal, vertaling Jules Castier)

Daar valt natuurlijk tegenin te brengen dat door hoge scholing – dat betekende in Huxley’s tijd de revolutionaire ontwikkeling dat ineens de hele bevolking kon lezen en schrijven – ook meer talenten de mogelijkheid krijgen om zich te ontwikkelen. Volgens Huxley was deze toename van potentiële talenten echter onvoldoende om de ongekende groei van de artistieke productie bij te benen. Hoe het ook zij, Huxley zou zijn wenkbrauwen flink hebben gefronst als hij zou horen over de miljoen mensen die anno 2010 in het kleine Nederland volgens onderzoek een roman op de plank hebben liggen. Maar hij zou zich echt rot hebben geschrokken als hij kennis had genomen van een uitvinding genaamd internet.

Dat is het domein waar de talentlozen hun pijnlijk valse Lady Gaga-imitaties de wereld insturen, waar een filmpje van een man die in een konijnenkostuum over straat hopt meer hits krijgt dan waar een site voor serieuze films ooit van kan dromen. Het domein waar talent er niet meer toe doet, zolang je maar gezien wordt, al is het maar door mee te doen met de trend op YouTube van verveelde sukkels die een opname van zichzelf maken terwijl ze naar een onbenullig filmpje van een ander kijken. Internet is het podium, schrijft Andrew Keen in zijn boek The Cult of the Amateur, waar zelfs mensen die écht helemaal niks kunnen hun geboorterecht opeisen een paar minuten in de schijnwerpers te staan.

Maar hoe meer mensen gezien, begaafd, miljonair of beroemd willen worden, hoe meer die roem of rijkdom nooit zullen vergaren. „We were raised by television to believe that we’d be millionaires and movie gods and rock stars – but we won’t”, zegt vechtersbaas Tyler Durden in Fight Club, een film waarin frustraties over de schaduwzijde van de American Dream een vruchtbare bron blijkt voor een apocalyptische geweldsfantasie.

Die schaduwzijde bestaat uit de verbrijzelde dromen van de niet-succesvollen. In een wereld waarin alleen jijzelf verantwoordelijk bent voor je succes, kan alleen jijzelf worden aangesproken op je falen. En volgens verschillende onderzoekers en hulpverleners veroorzaken de druk om te presteren en het onvermogen om aan de verwachtingen van ouders en de samenleving te voldoen, een toename aan gevoelens van boosheid, inertie en irritatie onder jongeren.

Zo schrijven mentaliteitsonderzoekers Frits Spangenberg en Martijn Lampert in hun boek De grenzeloze generatie (2009) dat in Nederland 41 procent van de jongeren te maken heeft met deze gevoelens als gevolg van de vrije, ambitieuze samenleving waarin zij leven. De realiteit van de American Dream is dat we – ondanks YouTube – echt niet allemaal filmgoden of rocksterren worden. „And we’re learning that fact”, zegt Tyler in Fight Club. „And we’re very, very pissed-off.”

-

Dit artikel is geschreven door Reinier Kist en gepubliceerd op 2 december 2010 in de nrc.next. Klik hier voor het artikel in originele opmaak met daarin ook citaten uit het boek ‘Vrijheid’ van Jonathan Franzen.

Foto: Flickr

Ik hoor mensen wel eens zeggen dat ze de dood hebben overwonnen. Na een ziekte of operatie bijvoorbeeld. Zeggen dat je de dood hebt overwonnen, is een bijzondere opmerking. Die nooit waar is.

Het kan ons allemaal overkomen. Dat je opeens ziek word. Of plots onder een vrachtwagen komt. Hoe gezond je ook eet. Hoe goed je ook oplet. Wij mensen zijn kwetsbare wezens. En we komen en we gaan.

Als iemand ziek wordt dan lijkt het alsof de dood ineens heel dichtbij is. En dan worden we vaak bang. Zeker als we jong zijn, omdat we dan vinden dat het nog niet onze tijd is om te gaan. Of als een kind ziek is en de ouders niet. Dan voelen we dat er iets niet klopt. Ouders horen eerder te gaan dan kinderen. Mensen horen dood te gaan als ze oud zijn, als het hun tijd is. Als hun leef-tijd ernaar is. Maar zo is het leven niet. De dood neemt ons soms eerder, en soms abrupt.

Wie strijdt met wie?

Wanneer mensen een ziekte krijgen en daarvan genezen dan kunnen ze zeggen dat ze de dood hebben overwonnen. Dan klinkt het alsof ze machtiger zijn dan de dood. En dat is niet zo. Ook niet bij een ziekte, ook al word je genezen. Wij staan niet boven de dood. We gaan allemaal. Als je goed naar de mensen kijkt die dit zeggen, dan zie je vaak dat ze triomfantelijk kijken. Dat is zichtbaar aan de oppervlakte. Maar als je goed kijkt zie je daarachter vaak een vleug angst of een afwezige blik.

Ze hebben de dood niet overwonnen. De dood is hen simpelweg niet komen halen. Wat ze overwonnen hebben, is niet de strijd met de dood. Maar de strijd met zichzelf. Ze hebben gestreden met hun angst om dood te gaan. Hun eigen angst.

Het leven weer pakken

In een familieopstelling kun je hiermee werken door een cliënt tegen de dood te laten zeggen: “Het was nog niet mijn tijd om te gaan.” ” Je stond verder van me af dan ik dacht”. ” Ik streed met mijzelf, niet met jou.” “Als het mijn tijd is mag je me komen halen. Dan zal ik me bij mijn (over) (groot) ouders voegen.” “Nu is niet mijn tijd, ik leef.”

Wat je daarna vaak ziet gebeuren is dat de persoon die ‘de dood had overwonnen’ een vredige rust op zijn gezicht krijgt tegelijk met een glimlach. Alsof iemand zich dan op een diepere laag realiseert: Oh ja, ik ben er nog. Ik ging helemaal niet dood.

.

Wat zijn jouw ervaringen met ziekte en de dood? Laat een reactie achter.

Foto: Flickr

Veel mensen praten over veranderen. Soms is dat ook het afgesproken doel van training, therapie of coaching. Meestal wordt er echter niet veranderd. Het is vaak niet nodig, en meestal onwenselijk. Hoe kan dat?

Mensen willen in de eerste plaats helemaal niet veranderen. Mensen willen geen ander karakter of identiteit. Stel je voor, je zou jezelf niet meer herkennen in de spiegel, en doodsbang worden. Mensen willen meestal niet zozeer veranderen, ze willen zich vaak simpelweg vooral prettiger voelen.

Je kunt een mens zien als een landschap. Met bergen, dalen, vruchtbare grond, woestijn en moeras. Zee en land, en ga zo maar door. Waneer een mens ontevreden of ongelukkig is en een hulpverlener opzoekt, dan zou je kunnen zeggen dat iemand zich op een plek bevindt waar hij liever niet is. Noem het een midlife crisis, een burn-out, een verlies, een scheiding, ontslag enz. Nu wil iemand meestal niet zozeer veranderen, hij wil vooral naar een plek wil waar het prettiger is.

Hoe kom je daar?

Als je ergens heen wilt, hoef je niet het landschap te veranderen. Je hoeft het alleen te kennen. Wanneer je het landschap kent heb je keuze. Je kunt links of rechtsaf, over vlak land of door bergen. Je kunt kiezen voor de snelle maar vermoeiende weg, of de langzame met het mooie uitzicht. Met als belangrijkste gevolg: je kunt daar komen waar je zijn wil.

Dat is vaak waarom iemand een coach of therapeut opzoekt. Omdat iemand door levensomstandigheden op nieuw gebied is gekomen. Je kent er de weg niet, en je weet niet hoe je naar een gebied komt waar het prettiger is. Mensen zeggen in zo’n situatie ook vaak dat ze ‘vast’ zitten. Ze hebben het gevoel geen keuze meer te hebben. En weten niet hoe ze verder moeten.

Wat een goede coach, therapeut of psycholoog dan doet is niet meer dan begeleiden bij het in kaart brengen van (een deel van) iemands landschap. Zodat iemand weer weet waar hij staat. En waar hij heen wil. Mensen hoeven vaak niet te veranderen. Ze mogen hun innerlijke landschap leren kennen.

Goede reis!

Met dank aan de Ethische Commissie van Phoenix Opleidingen. Foto: Flickr

“Alles wat je kent dat ben je niet”

Een gastbijdrage van: Robert van der Wolk

Het is half drie in de ochtend en ik zit op een tafel in de woonkamer annex keuken van een trainingscentrum. Iedereen slaapt en ik zit met een jonge dame naast me te filosoferen over duizend en één dingen. Ik weet dat ik beter naar bed kan gaan, want om half acht gaat mijn wekker en kan ik me weer voorbereiden op een nieuwe, lange dag vol nieuwe informatie. Ik zit in een training over coaching.

Toch blijf ik hier op de tafel zitten, een beetje voor me uitstarend. Een kriebel in mijn onderbuik zorgt ervoor dat ik mijn slaapsignalen negeer en de emotionele aantrekkingskracht versterkt enkel de wil om nog langer op te blijven. In mijn hoofd merk ik dat ik afgeleid wordt door een stemmetje dat zich steeds meer op de voorgrond presenteert. Het wil aandacht, en ik weet dat negeren niet helpt.

De hele afgelopen week – het is nu woensdag of donderdag en ik ben hier al vanaf afgelopen zaterdag – hangt er een synergie tussen deze dame en mij en ik kan het niet beredeneren wat of waarom het er is. Bovendien heb ik al gemerkt dat rationaliseren niet altijd werkt ☺

De aantrekkingskracht is zo groot, dat ik op een gegeven moment – het zal rond vier uur in de ochtend geweest moeten zijn – besluit om mijn gedachten hardop uit te spreken. Tenslotte heb ik niets te verliezen, en de ervaring heeft me geleerd om open kaart met mensen te spelen; dat werkt immers het best.

Voorzichtig stommelend kaart ik aan dat ik met een gedachte zit, en de dame in kwestie kijkt even nieuwsgierig als vol verwachting van wat ik ga zeggen. Na een paar diepe zuchten besluit ik om het diepe in te springen en mijn kwetsbare kant het woord te laten doen. “Ik… zou wel willen weten hoe het is…. om met je te zoenen…eigenlijk”, zeg ik schoorvoetend.

Even is het stil. En hoewel ik direct een opluchting voel dat ik het hoge woord heb gesproken, voel ik ook de spanning van wat er nu voor antwoord komt. Nog meer stilte. En dan komt de opmerking. “Ik weet niet of ik nu gecharmeerd moet zijn of dat ik je moet slaan.” Oké, ik heb een bijzonder contact met mevrouw, we kunnen erg scherp van tong zijn en bijzonder ad rem naar elkaar, en dit verward me toch wel een beetje. “Je weet dat ik een vriend heb” vervolgt ze. Ja, dat weet is. Dat heeft ze me verteld. En wat nu? Ik neem even een paar seconden om mijn hoofd nog verder leeg te maken.

“Weet je”, begin ik. “Het is net als een doos met koekjes, wat jij en ik aan goed contact hebben. Samen genieten we van de verschillende smaken die er aan koekjes in de trommel zitten. Vrijwel alles wat we samen tot nu toe gedeeld hebben, valt onder de categorie ‘lekkere koekjes’. We deelden tot nu toe dezelfde smaken. Maar nu ik dit aangeef, en sterk de indruk krijg dat je hier niet in wilt meegaan – om wat voor reden ook – wil ik graag benadrukken, dat ik niet van plan ben om de hele koektrommel weg te gooien, en ik hoop jij ook niet. Enkel omdat er één soort koekje tussen zit dat ik wél lekker vind en jij niet. Hoe raar het ook mag klinken, dit is iets wat ik vaak genoeg om me heen zie; op basis van één enkele niet zo positieve ervaring worden relaties, vriendschappen en zelfs familiebanden verbroken. De soms jarenlange goede band lijkt dan opeens geen cent meer waard.”

Ik leg haar uit dat ik erg op haar gesteld ben, en dat ik haar keuze respecteer. Het feit dat ze niet meegaat in een van mijn voorstellen is prima, en dat hoeft de verdere uitkomst van ons (toekomstig) contact niet in de weg te staan. Ieder heeft zijn eigen deel, en ik mag dit koekje alleen opeten.

Net zo verbaasd als zij ben ik van wat ik zojuist heb gezegd. “Tja, klinkt logisch, als je het zo zegt”. En ook al is het bijna half vijf in de ochtend, blijkbaar is mijn onderbewuste schep en bij de pinken, en daar kan ik alleen dankbaar om zijn.

Niet iedereen hoeft dezelfde koekjes lekker te vinden. Smaken verschillen, en dat is helemaal prima. Het gaat erom, dat je niet alleen je verlangens of wensen durft uit te spreken, je kwetsbaar op durft te stellen, maar ook dat je met een ‘nee’ kunt omgaan zonder het naar je identiteitsniveau te trekken.

Kijk eens naar je eigen leven, zeker als je een partner hebt. Heb je wel eens tegen je partner gezegd dat je graag met hem of haar wilde vrijen, en dat je vervolgens een ‘nee’ op je verzoek kreeg? Of dat de situatie andersom was: je partner wilde graag met jou vrijen, maar jij voelde op dat moment niet de aantrekkingskracht om in het voorstel mee te gaan. De hele energie zakt in als een plumpudding, de bereidheid om nog lief en warm naar de ander (of naar jou) te zijn lijkt als sneeuw voor de zon te zijn verdwenen en de sfeer is net zo fijn als op een slechte camping tijdens een zware regenval zonder elektriciteit.

Niet iedereen hoeft jouw soort koekje lekker te vinden. Dat heeft niets met jou persoonlijk te maken, maar met de smaak van de ander. Dus als de ander ‘nee’ zegt op je uitnodiging, leg het dan naast je neer en ga op ontdekking uit of je een ander gezamenlijk koekje kunt vinden.

En als je dan alsnog echt in je ego blijft hangen, vertel het dan dat het jammer is voor de ander, want hij of zij mist iets ongelooflijk fantastisch! Tja, je hebt goede smaak of niet ☺

Koekje?

Foto: Flickr

Alle mensen zijn verschillend. Daar zijn we het met zijn allen wel over eens. Waar we minder vaak bij stilstaan is dat dat ook betekent dat iemand altijd ergens beter in is dan alle anderen. Niet door studie of oefening, maar bij de gratie dat we verschillend zijn. Dat betekent dat er iets is waar jij altijd beter in bent dan alle anderen. De boeiende vraag is dan niet óf dat zo is, maar wát dat is waar je goed en beter in bent dan anderen?

Als we over kwaliteiten en kunde spreken, dan zijn we sterk geneigd om mensen te gaan indelen naar vakgebieden. Dat lijkt een aardige houvast en het is wellicht een goed begin als je helemaal niets weet. Maar het werkt niet als je zoekt naar diepe voldoening in werk. Het is te nauw. Er zijn zo’n 7 miljard mensen op de wereld en die zijn allemaal ergens goed in. Met vakgebieden werken betekent dat je dus 7 miljard vakgebieden zou moeten benoemen.

Iemand die prachtig viool leerde spelen is niet per definitie alleen een goede violist. Wellicht kan hij ook fantastisch aardbeienijs maken. En toch zullen we als deze persoon het heeft over werk of geld verdienen, vooral aan die viool denken. En zeker niet aan een combinatie van viool met aardbeien. Maar ook aan die combi denken is nog steeds 1+1=2. Het is soms goed juist oppervlakkig, gevoelsmatig of vanuit een vreemde hoek te kijken. Zo kun je over deze persoon bijvoorbeeld zeggen: hij kan iets met zijn handen dat oren en tong streelt. Dat is een andere manier van kijken dan hem in het doosje ‘violist’ of ‘muzikant’ te stoppen.

Of wellicht speelt hij viool omdat het zijn moeder vroeger zo opvrolijkte, maar is die moeder al jaren dood en wil hij al lang eigenlijk niets liever dan op grote schepen varen.

Mijn loopbaan als voorbeeld

Ik heb zelf nogal wat verschillende dingen gedaan voor ik wist waar ik thuis hoorde. Ik ben ingenieur, grafisch vormgever, ik kan niet onaardig verbouwen en schilderen, ik heb een leuke lamp ontworpen, en ik ben niet onverdienstelijk tv-reseacher wetenschap en techniek geweest. Ik heb zo’n 5 uitzendbaantjes gehad, 2 banen in loondienst en 4 soorten ondernemingen.

Soms deed ik 3 dingen op een dag. Ik schilderde een gevel in de ochtend, verbouwde in de middag en ‘s avonds werkte ik aan een grafisch ontwerp. Om soms gek van te worden (dan stond ik mijn handen na het klussen weer in de Nivea in te wrijven om daarna met finesse de muis te gaan bedienen).  Maar steeds had ik ergens het gevoel dat ik dichter in de buurt van iets kwam. Soms was dat gevoel flinterdun, soms duimdik. Dichter in de buurt van een vorm die het uiteindelijk moest gaan krijgen.

Door alles wat ik deed kwam ik erachter dat ik:

1. een sterke drive heb om de werking van mensen en apparaten te doorgronden;
2. kennis kan overbrengen;
3. een goed ontwikkeld visueel vermogen voor vorm en kleur heb;
4. een sterk opmerkingsvermogen voor lichaamstaal heb;

Deze eigenschappen gebruik ik nu allemaal in het coachen en trainen. Daar waar ik in andere werkzaamheden maar één of twee punten tegelijk gebruikte.

Twee soorten reacties

In de periode dat ik verschillende werkzaamheden door elkaar heen deed, reageerden mensen op mijn loopbaan steevast op twee manieren:

1. “Jij weet niet wat je wilt.”
2. “Jij bent veelzijdig”.

Beiden hadden ze gelijk en allebei niet. En om allebei kon ik wel eens boos worden als het niet lekker liep met werk of ik weer van baan veranderde.

Ik was op zoek. Ik wist op de middelbare school niet wat ik wilde. Ik dacht toen dat een mens maar in 1 ding goed kon zijn (dat was voor mij ‘natuurkunde’ op de HAVO) en ik zocht naar de titel van dat vak (dus werd ik ingenieur). Iedere keer dat ik een leuker vakgebied ontdekte kwam ik dichter bij mijn huidige vak als coach en trainer. Al die vakken hadden leuke aspecten, maar in het coachen kwam pas alles samen. Gek genoeg heeft er nooit iemand aan mij gevraagd of coach niet iets voor me zou zijn (en dat terwijl ik als 9 jarige al psychologieboeken in de bibliotheek probeerde te lezen :-).

Coachen en trainen is waarschijnlijk mijn eindpunt als het gaat over het simpele vakgebied-hokjes-denken. De vorm waarin ik coach en train, is er één die alleen bij mij hoort. Het is precies die vorm waarin ik mij onderscheid van die andere 7 miljard.

En als ik later groot ben… hoop ik als docent coaching en training te mogen werken.

Foto: Flickr

Een gastbijdrage van Marina Noordegraaf:

Er klonk geweeklaag
uit de doos
de puzzel was
ontzet en boos

Hij slaakte steeds
een diepe zucht
“Ik ben een landschap
blauw van lucht

Maak me, red me
pak me beet
Ik voel me zo
zo incompleet”

Hij had geschreeuwd
en had gezwegen
Hij had verlangd
maar niet gekregen

De stukjes waaiden
in het rond
van ‘s avonds laat
tot morgenstond

Zijn strijd was fel
en heel verbeten
Was hij daarbij
zichzelf vergeten?

Toen de wind
was uitgeraasd
keek de puzzel
licht verdwaasd

Het was de stilte
na de storm
“Compleet zijn?
is dat echt mijn norm?”

Zijn vorm kon hem
niet langer schelen
Vrijheid bleek
de som der delen

Foto: Flickr

Iedereen heeft wel een wens of een verlangen. Of minimaal een onbeduidend gevoel dat je iets wilt doen of ooit in de wereld wilt zetten. Veel van ons geven daar geen gehoor aan. Want, en dan komt de lijst:

• Geen tijd
• Geen geld
• Geen ervaring
• Er zijn al genoeg….
• Wie ben ik om….
• Mijn moeder zei…
• Mijn vader zei…
• Ik kan niet…
• Dat zit niet in mijn genen
• Dat doen vrouwen/mannen niet
• Ik heb de moed niet
• Ik kan het niet alleen en om hulp vragen doe je niet

Wat je ook gelooft wat waar is, het is en blijft geloven. En bewijzen dat je iets niet kunt brengt je niet meer dan je gelijk. Het is veel leuker te bewijzen dat het wel kan. Zelfs als je een doel niet haalt of een verlangen niet verwezenlijkt dan is het streven ernaar bevredigend.

Ooit dachten we dat de aarde plat was, nu denken we dat hij rond is. En met dat denkbeeld kunnen we prima uit de voeten. Maar het is niet meer dan een denkbeeld (wist je dat de aarde niet rond maar ovaal is, hij dijt iets uit door het draaien).

Zo’n denkbeeld bepaalt wat mensen doen. De gedachte dat de aarde plat was had een grote impact, omdat mensen bang waren eraf te vallen. Precies dat is waarom Columbus in zijn tijd zo’n held was. Omdat hij met zijn schepen voer tot voorbij waar men dacht dat je eraf zou vallen. Ze geloofden niet dat hij land zou vinden aan de andere kant van de zee.

Columbus geloofde niet in van de planeet vallen. De gebroeders Wright geloofden in vliegen. Dat kun jij ook, in het grote of in het kleine. Er zijn maar weinig mensen die van jou verlangen dat wat we voor waar aannemen niet weerlegd mag worden.

Met welk denkbeeld van jezelf kun je prima uit de voeten?

Om iets voor elkaar te krijgen moet je erin geloven dat het kan. Heb je dat geloof niet, begin dan niet. Maar let op: ik zeg geloven, ik zeg niet dat je meteen een oplossing moet hebben, of dat je iets direct moet doen of bewijzen dat het kan. Nee, dat is met veel dingen schier onmogelijk. Columbus heeft heel veel voorbereiding getroffen en een hoop ‘gekken’ verzameld om mee te gaan. Rome is niet in een dag gebouwd, het eerste vliegtuig niet en een Boeing 747 ook niet.

Als jij gelooft dat je een boek kunt schrijven dan is dat voldoende, punt. Heel veel mislukt ook omdat mensen denken dat ze direct aan de slag moeten. Dat is een overtuiging die je flink parten kan spelen. Sommige dingen hebben gewoon echt tijd nodig.

Ik heb een flink aantal lullige uitzendbaantjes gehad, bijvoorbeeld in een raamloos bankarchief, omdat mijn wens op dat moment niet van de grond kwam. Daar kon ik tot tranen toe verdrietig over zijn, maar één ding deed ik niet: mijn wens opgeven. Ik wist heel zeker, als ik hier in dit archief mijn wens opgeef dan komt het er zeker nooit.

Je hebt iets in je hoofd. Wat wel en wat niet doen?

• 1. Neem je wens, het gevoel in je donder serieus. Het is jouw leven, en van niemand anders.
• 2. Rijpen fase 1: Wanneer je weet wat je wens is: houdt je mond. Prille ideeën of wensen aan mensen vertellen is ideeënmoord. Jij hebt een verlangen. Mensen om je heen hebben dat niet. Die staan met hun benen op de grond staan, en zullen praktisch gaan denken. Ze zullen misschien zeggen dat het niet kan, en ze krijgen in dit stadium gelijk want jij kunt het nog niet weerleggen. Niet doen dus, binnenhouden dat idee. Fruit moet rijpen. Eerst borstvoeding krijgen dan autorijles nemen, niet andersom.
• 3. De volgende stap is informatie vergaren. Lees, kijk naar dingen, bevraag mensen. Kortom verdiep je in dat wat jij denkt dat een bijdrage levert aan je plan. Dat hoeft helemaal niet te betekenen dat je gaat studeren ofzo. De persoon die de eerste gitaar bouwde kon ook niet op les. Dus verzamel wat je nodig hebt, maar blijf het nog voor je houden.
• 4. Stap 4 volgt vanzelf. Ja, echt waar, als je een idee in je hoofd voldoende ruimte geeft ontwikkeld het zich. Net zo lang tot het op eigen benen kan staan en eruit wil. Maar wacht… op dat moment kies je dejuiste mensen om dit bij te doen. Doe dit bij mensen die er open voor staan, mensen waarvan je weet dat ze je niet laten vallen bij ongerief.
• 5. Rijpen fase 2: Van je eerste deelgenoten krijg je feedback. Emotionele feedback (zuchten ze, juichen ze, krijg je de volle aandacht?) en praktische feedback. Komen ze met namen van mensen die je kunnen helpen of laten ze je opnemen?
• 6. Die gekregen feedback laat je ook weer rijpen en rondzingen in je hoofd. Ook hier neem je weer de tijd.
• 7. De cyclus van vertellen en rijpen kun je nu herhalen. Door er meer en meer over te gaan praten. Eerst met iets minder goede vrienden, en later met Jan en alleman. Net zo lang tot er een balans ontstaat tussen jouw wens en de werkelijkheid. Je wens wordt sterker en meer en meer geworteld in de echte wereld. Tot je zo ver bent dat je het kunt doen, of terug kijkt en ziet dat je het voor elkaar hebt gekregen.

En als het nu allemaal niets wordt… dan moet je misschien toch nóg wat meer geduld hebben. In Zweden is een crematorium aangesloten op de stadsverwarming. Dat was daar 10 jaar geleden ondenkbaar en hier in Nederland nog steeds. Maar wellicht als alle olie en aardgas op is dat we daar dan weer heel anders over denken, en de wereld opeens een stuk minder plat lijkt.

De foto is van Alexandre Duret-Lutz. Het zijn stereografische projecties van 360° graden panorama’s opgebouwd uit zo’n 50 tot 60 foto’s.

Dit artikel is ook gepubliceerd op www.lifehacking.nl. Foto: Flickr.

In een reactie op weggestopt verlangen zei ik eens: “Iets is pas mislukt als je besloten hebt op te geven.” Daar kreeg ik heftige reacties op terug. Ik zou een gebrek aan inlevingsvermogen in de situatie hebben. Toch bleef de vraag knagen. Hoe komt de een tot een oplossing en de ander niet?

‘Kan niet’ wereldbeeld

Mensen die niet in het verwezenlijken van hun verlangen geloven, geloven wel ergens anders in. Ze geloven in redenen waarom iets niet lukt, niet kan, niet zal gaan lukken of weer fout zal lopen. Ze komen soms simpelweg niet verder omdat ze vasthouden aan dat wereldbeeld. Een wereldbeeld van ‘kan niet’. Wanneer je luistert naar een verhaal van iemand die er niet in gelooft, dan neemt diegene jou mee in dat wereldbeeld. Je wordt meegenomen in het ‘bos van de niet bestaande oplossing’. Soms hebben mensen dingen daar zo veel en vaak overdacht dat het ook echt schier onmogelijk lijkt een probleem op te lossen. Als je maar diep genoeg mee dat bos in loopt, geloof jij het ook! Net als die persoon zie jij dan ook allemaal beren op de weg. En dan?

‘Kan wel’ wereldbeeld

De eerste stap naar een oplossing die ik leerde is te stoppen met luisteren naar verhalen over waarom iets niet kan. Je wordt er om te beginnen moe van, dat is al een goede reden het niet te doen. Maar iets anders is nog veel belangrijker. Wanneer je naar een verhaal van iemand luistert gaat je bewustzijn mee met het verhaal en de feiten. Je bewustzijn probeert te volgen en te begrijpen. Je onderbewustzijn gaat echter ook mee, niet op de informatie maar op de gevoelens erachter. En die gevoelens maken nu juist dat jij ook gaat geloven dat iets niet kan. Je kunt je vast wel zo’n situatie herinneren. Waarin je eerst veel energie hebt, en nadat je gepraat hebt met iemand die allemaal beren op de weg ziet, voel je je ineens een stuk minder levenslustig.

Martijn Aslander zegt wel eens over mensen: “Je hebt putjes en motortjes.” Dus stop met luisteren naar waarom iets niet kan, het is niet constructief.

Verbeelding

De tweede stap naar een oplossing gaat over verbeelding. Jij en ik zitten op een stoel, rijden in een auto met plofmechanisme (de benzinemotor) en lezen weblogs op razendsnelle stroompjesapparaten (de pc) omdat ze uitgevonden zijn. Omdat er eens iemand, of een groep mensen, het verlangen had zoiets in de wereld te zetten. Ik geloof dat dat waarvan men zegt dat het ‘niet kan’, gewoonweg nog niet uitgevonden is. Dat lijkt kinderlogica om dat zo te zeggen, en dat is het denk ik ook. Het is simpelweg een focus in de richting van een oplossing. Zeggen dat iets niet kan heeft gewoon niet zo veel zin, het brengt je niets, behalve gelijk.

Dat klinkt wellicht groots ‘geloven dat iets kan’, dat is het ook, er komen mooie dingen uit voort. En ik heb het niet over het oplossen van wereldproblemen. Sommige zaken hebben ook nog steeds gewoon tijd nodig en de dood blijft door verbeelding ook niet thuis. Ik heb het over verlangen dat je in je eigen bestaan tegenkomt. Van het ontdooien van je vriezer, iets lekkers koken als je weinig tijd hebt tot meer klanten werven voor je bedrijf. De echte beperkingen liggen volgens mij niet in de werkelijkheid, maar in de geest. Of anders gezegd, in een gebrek aan verbeelding.

Het stimuleren van verbeelding

Het enige dat je op de weg van probleem → verlangen dus hoeft te doen is de verbeelding te stimuleren. In de praktijk kun je dat als volgt aanpakken:

1. Luister, als iemand vertelt wat hij wil, maar voel vooral waar zijn passie bij zit (dat vraagt een beetje oefening).
2. Laat hem niet uitpraten als hij je gaat vertellen waarom iets niet kan. Ga er niet in mee! Ga er niet naar luisteren! Blijf in plaats daarvan bij de passie die je voelde en stel een kleine vraag over die wens, dat idee of verlangen. Als je bijvoorbeeld weet dat iemand met een boot naar Frankrijk wil, stel je de vraag: wat voor soort boot zou je dat mee gaan doen?
3. Luister naar het antwoord en stel een volgende eenvoudige vraag naar aanleiding van het antwoord dat je kreeg. Bijvoorbeeld: met hoeveel man ben je op de boot?
4. Stel weer een volgende eenvoudige vraag en kijk hoe ver die persoon zijn verlangen durft te volgen.
5. Zo kun je steeds verder gaan. Het doet er op een gegeven moment niet meer toe wat nu werkelijk kan of niet. Het verlangen komt aan de oppervlakte, dat is genoeg.

Als je dit een beetje vaardig doet zal het lastig worden voor diegene om zijn verlangen weer ‘in de koelkast’ te zetten.

Veel plezier! En let op: ik ben niet aansprakelijk voor het kwijtraken van vrienden, omdat ze zo nodig met een boot ….

Dit artikel is ook gepubliceerd op www.lifehacking.nl. Foto: Flickr.

Stel je hebt hulp, geld, advies of een gunst nodig van iemand. Hoe stel je dan een goede vraag? Hoe groot is je invloed op je slaagkans? En wat kun je beïnvloeden en wat niet?

Wanneer je een vraag stelt, vraag je je ontvanger een afweging te gaan maken. Die afweging maken mensen nadat je je vraag gesteld hebt, dus na het bereiden en opdienen van je vraag. In het maken van die afweging spelen, zoals in iedere maaltijd, drie dingen een belangrijke rol:

• feitelijke informatie (de ingrediënten)
• gevoelsinformatie (de bereidingswijze)
• gunningsgezindheid (je reputatie als kok)

Compacte en heldere ingrediënten

Voor het feitelijke gedeelte, heeft je ontvanger informatie nodig in hapklare brokken (de kruiden volgen later, eerst inkopen doen). Die kun je makkelijk maken.

1. Stel je vraag duidelijk en helder. Maak je vraag SMART en vermijd woorden als: ‘maar’, ‘wellicht’, ‘ik hoop’.
2. Vraag om wat je ècht nodig hebt. Er zijn genoeg dingen die er niet echt toe doen. Vraag naar iets dat belangrijk voor je is.
3. Vraag het aan de juiste persoon. Dus als je veel geld nodig hebt, vraag dat dan ook aan iemand die dat heeft èn kan missen.
4. Zorg dat je goed kunt uitleggen waarom je om hulp vraagt. Hier blijkt bijvoorbeeld ook uit waarom je het niet zonder hulp kunt.

De kruiden en het bereiden van je vraag

Wanneer je iets vraagt proeft de ontvanger jouw vraag. Wat voor (bij) smaak heeft je vraag? Dat is een belangrijk stuk, goede ingrediënten zijn geen garantie voor een lekker gerecht. De smaak van je vraag is niet altijd duidbaar en hij is er altijd, dus je kunt er rekening mee houden. Deze kruiden doen het goed:

1. Laat je verlangen je leidraad zijn. Dus laat gevoelens van angst of spanning niet meer dan je gevoelens zijn. We zijn allemaal mensen, wees mild voor jezelf en verlang naar wat je wèl wilt. Wat je niet wilt is even niet belangrijk.
2. Wees creatief. Gebruik je humor, inventiviteit. Maak het leuk.
3. Wees bereid nee te krijgen. Nee heb je al dus, dus nog een nee erbij blijft nee. Zo erg is dat niet, dat is pas erg als jij ervan uit ging dat je ja zou krijgen. Als je bereid bent nee te krijgen, dan voelen mensen dat je ontspannen bent.
4. Vraag bij voorkeur iets dat niet alleen voor jezelf is, maar waar anderen ook baat bij hebben. Mensen geven makkelijker aan doelen waar meer mensen bij betrokken zijn. De win-win is groter en het is nu eenmaal gezellig tafelen met veel.

Opdienen en afwachten

Als de ingrediënten en de smaak goed zijn, is er nog één stuk dat een rol speelt. Geven en nemen, gaat over gunnen. Daarbij spelen gevoelens en feiten een rol die minder vrijblijvend zijn dan smaak en ingrediënten. Zaken als oprechtheid, integriteit en betrouwbaarheid. Dit stuk wordt belangrijker naarmate datgene waar je om vraagt groter wordt.

1. Mensen geven makkelijker wanneer ze in je geloven. Dus als je er zelf niet helemaal in gelooft of zelfs twijfelt, zoek dan eerst uit waarom dat zo is, en wat je kunt doen om er wel in te (gaan) geloven.
2. Mensen geven makkelijker wanneer ze ooit iets van je gekregen hebben dat niet met dit verzoek te maken heeft. (Eerst iets geven aan iemand omdat je al weet dat je iets gedaan wilt gaan krijgen, oftewel ‘geven met een verborgen agenda’, werkt dus niet. Soms werkt het zelfs tegen je).
3. Het helpt als je ooit je excuses aangeboden hebt aan deze persoon, nadat je iets fout had gedaan. Mensen weten dan dat je eerlijkheid en oprechtheid belangrijk vindt. Kortom je bent te vertrouwen.

En dan is het nu tijd om de gasten te laten eten, en je keuken te gaan schoonmaken…

Mocht je na een stevige poetsbeurt toch een nee gekregen hebben. Vraag dan even waarom en schrijf die waardevolle informatie op je koelkast. Vaak gaat feedback over het belangrijkste punt waarop je iets kunt verbeteren. De meeste *** sterren restaurants zijn begonnen met * ster. Nee heb je, ja kun je krijgen, en leren doe je altijd als iets anders loopt dan je verwacht had. Soms worden er zo zelfs nieuwe gerechten geboren. Eet smakelijk!

Dit artikel is ook gepubliceerd op www.lifehacking.nl. Foto: Flickr.