Vergeven of niet

Een tijd geleden alweer sprak ik een cliënt in wiens familie er misbruik was voorgekomen. Het had twee generaties terug gespeeld, al heel wat jaren geleden dus, maar de sporen waren nog niet weg.

Mijn cliënt worstelde met het thema ‘macht’. Hij plaatste zichzelf vaak bijna verlegen op de achtergrond. Bang om iets te doen dat schade aan zou kunnen richten. Het feit dat hij ondernemer was geworden had het probleem op de voorgrond gezet.

Dat hij hier mee worstelde is niet gek. Door het misbruik was het gebruiken van macht bezoedeld in deze familie. Zoiets wordt vaak doorgegeven aan volgende generaties.

Wat lost op?

‘Macht’ an sich is neutraal. Bij misbruik gaat die neutraliteit soms verloren. Mijn cliënt dacht dat de oplossing lag in het vergeven van zijn opa voor zijn daden. Dat is echter geen oplossing. De oplossing ligt op het vlak van het herstellen van de neutraliteit van macht. Ik zal uitleggen waarom.

Het misbruik is een daad die gepleegd is nog voor de cliënt geboren is. Dat betekent dat hij hier geen verantwoordelijkheid in heeft. Hij is per definitie onschuldig. Dat betekent dat hij zich ook geen beeld hoeft te vormen of het misbruik goed of slecht is geweest. Dat is niet aan hem. Zou hij zich wel een beeld en een oordeel gaan vormen, dan zou hij rechter gaan spelen over zijn opa, de man aan wie hij zijn leven heeft te danken. Dat klopt niet.

Wat wel klopt is dat wat gebeurd is in het verleden ligt. Dat is wat er is. Of het goed of slecht was doet voor de cliënt niet terzake want het kan namelijk niet meer veranderd worden.

Wat de client mag doen is zich, buiten het idee van goed of fout, voorstellen dat hij het misbruik daar laat waar het hoort. In het verleden. Hij mag het met andere woorden ‘bij opa laten’ en het ‘strategisch vergeten’.

Waarom mag hij dat zo doen?

Het is het lot van de cliënt, in deze familie met deze geschiedenis geboren te zijn. Dat zal hij moeten aanvaarden. Het is zo en het wordt nooit anders. Bezig zijn met goed en fout staat dat aanvaarden in de weg.

Wanneer de cliënt zijn opa zou vergeven dan moet hij eerst een oordeel vellen over wat er gebeurd is. Wij vergeven namelijk alleen datgene wat we als slecht zien (ik heb nog nooit iemand een persoon een goede daad zien vergeven). Wanneer mijn cliënt gaat oordelen over wat er gebeurd is, dan gaat hij zich bemoeien met iets dat niet met hem te maken heeft. Wanneer hij zich gaat bemoeien met de verantwoordelijkheid die de opa had en niet hij, dan raakt hij verstrikt.

Wanneer hij echter niet oordeelt kan de bezoedeling van macht niet blijven bestaan in zijn leven. Hij blijft buiten de verstrikking. Hij laat opa’s daden bij opa en neemt uitsluitend en alleen verantwoordelijkheid voor zijn eigen daden. Dan kan hij weer onschuldig zijn en kan hij vanuit een zuiver gevoel van onschuld zijn macht gaan inzetten.

In een opstelling zou dat vorm kunnen krijgen door de cliënt tegen opa te laten zeggen: “Dat wat bij jou hoort, laat ik bij jou. Dat is niet aan mij.”

Een artikel van Jasper Jobse, Foto: Marina Noordegraaf Flickr
4 Reacties
  1. Interessante blog, over een boeiend en moeilijk thema. En boeiend hoe jij en Annekee ‘vergeven’ anders definiëren, dat zet mij aan het denken wat ik er nou precies onder versta. Het mooi om ‘macht’ een neutrale waarde te maken, dat probeer ik ook. Macht an sich is voor mij gewoon macht. Alleen wordt er soms verkeerd mee omgegaan. Dankjewel.

  2. @Jasper Ben het met je eens dat goed/fout en dader/slachtoffer in feite niemand dient en dat het goed zou zijn om woorden als slechtheid (en dus ook goedheid) te schrappen. Maar voor mij is dat wel ‘hoge school’. Ik heb voor mezelf ontdekt dat als je het schrappen van die woorden niet helemaal vanuit de kern kunt doen, er een risico bestaat te vergeven vanuit dissociatie. En dan ben je nog verder van huis. Als het pijn doet, doet het pijn. Dat is stap 1 in de acceptatie. En die pijn kun je in feite niet toeschrijven aan het gedrag van de ander, maar volgens mij werkt het ook niet om de rol van de ander helemaal uit te schakelen. In ieder geval niet meteen. Het is denk ik goed om naar de wisselwerking te kijken. Wellicht dat de crux ‘m zit in het verschil tussen verantwoordelijkheid nemen en schuld (overnemen)… en in het accepteren van jezelf en de ander, maar wel je grenzen stellen. Ik ben er nog niet helemaal uit…

  3. @ Anne-Kee Mooi dat je aangeeft dat vergeven voor jou een andere betekenis heeft, dat doet mij weer anders kijken.
    Het scheiden van de persoon en de actie is zeker iets dat ik ken en ook doe. Ik heb ook even overwogen dat in het artikel mee te nemen. Ik ben stellig van mening dat woorden als slechtheid gemeden moeten worden, dan kom je in het gebied goed/fout en dader/slachtoffer, en dat dient niemand.
    En als laatste. Nee, ik benoem geen sexuele energie in dit soort opstellingen en ik gebruik geen schoteltjes.

  4. Mooie blog weer Jasper. De koppeling van (sexueel) misbruik en macht heb ik nog niet vaak op deze manier belicht zien worden. Is wel een eye opener.
    Verder vind ik het grappig, om te lezen dat je blijkbaar een andere definitie hebt van vergeven dan ik. Voor mij is vergeven juist de verantwoordelijkheid laten (teruggeven aan) bij de ander en de gebeurtenis in het verleden laten en daarmee je eigen verantwoordelijkheid nemen voor het heden. En het scheiden van de persoon van de actie. Niet ophouden met de daad af te keuren of het effect dat het heeft gehad op jou ontkennen, maar de slechtheid van de daad niet koppelen aan de slechtheid van een persoon en inzien dat de ander de gekwetsheid niet kan goedmaken. Uiteindelijk gaat het dan om de daad van de ander los te koppelen van het oordeel over jezelf. Jij beziet dat dus niet als vergeven en ik wel. Maar verder zijn we het denk ik erg eens…
    Overigens heb ik als representant een paar keer opstellingen meegemaakt waarin sexueel misbruik speelde. Daarin werd de loskoppeling gemaakt door het teruggeven van de sexuele energie (in de vorm van schoteltje zout met water). Doe jij ook zo iets?

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *